संत साहित्य · Dāsabodha · Dashak 3
Dashak 3 · Samāsa 2
64 ovis
संसार हाचि दुःखमूळ । लागती दुःखाचे इंगळ ।
मागां बोलिली तळमळ । गर्भवासाची
samsāra hāci duḥkhamūḷa | lāgatī duḥkhāce imgaḷa |
māgām bolilī taḷamaḷa | garbhavāsācī
Samsāra itself is the root of sorrow; embers of sorrow cling to it; earlier was told the torment of the womb-dwelling.
गर्भवासीं दुःख जालें । तें बाळक विसरलें ।
पुढें वाढों लागलें । दिवसेंदिवस
garbhavāsīm duḥkha jālem | tem bāḷaka visaralem |
puḍhem vāḍhom lāgalem | divasemdivasa
Sorrow in the womb — the child forgot it; then began to grow, day by day.
बाळपणीं त्वचा कोंवळी । दुःख होतांचि तळमळी ।
वाचा नाहीं तये काळीं । सुखदुःख सांगावया
bāḷapaṇīm tvacā komvaḷī | duḥkha hotāmci taḷamaḷī |
vācā nāhīm taye kāḷīm | sukhaduḥkha sāmgāvayā
In childhood, skin tender; any discomfort sets it thrashing; it has no speech at that time to tell pleasure-or-pain.
देहास कांहीं दुःख जालें । अथवा क्षुधेनें पीडलें ।
तरी तें परम आक्रंदलें । परी अंतर नेणवे
dehāsa kāmhīm duḥkha jālem | athavā kṣudhenem pīḍalem |
tarī tem parama ākramdalem | parī amtara neṇave
If the body hurts, or hunger torments — it wails extremely; yet the inner cause is not known.
माता कुरवाळी वरी । परी जे पीडा जाली अंतरीं ।
ते मायेसी न कळे अभ्यांतरीं । दुःख होये बाळकासीं
mātā kuravāḷī varī | parī je pīḍā jālī amtarīm |
te māyesī na kaḷe abhyāmtarīm | duḥkha hoye bāḷakāsīm
The mother caresses it; but the internal pain is not known to her — sorrow befalls the child.
मागुतें मागुतें फुंजे रडे । माता बुझावी घेऊन कडे ।
वेथा नेणती बापुडें । तळमळी जीवीं
māgutem māgutem phumje raḍe | mātā bujhāvī gheūna kaḍe |
vethā neṇatī bāpuḍem | taḷamaḷī jīvīm
Again and again it whimpers and cries; the mother consoles, taking it onto her side; ignorant of the ailment, the poor thing, it pines within.
नानाव्याधीचे उमाळे । तेणें दुःखें आंदोळे ।
रडे पडे कां पोळे । अग्निसंगें
nānāvyādhīce umāḷe | teṇem duḥkhem āmdoḷe |
raḍe paḍe kām poḷe | agnisamgem
Many illnesses surge; by their sorrow it writhes; it cries, falls, or is burned — by contact with fire.
शरीर रक्षितां नये । घडती नाना अपाये ।
खोडी अधांतरीं होये । आवेवहीन बाळक
śarīra rakṣitām naye | ghaḍatī nānā apāye |
khoḍī adhāmtarīm hoye | āvevahīna bāḷaka
The body cannot be well-guarded; many mishaps occur; mid-air it falls and is injured — maimed, limb-deficient child.
अथवा अपाय चुकले । पूर्णपुण्य पुढें ठाकलें ।
मातेस ओळखों लागलें । दिवसेंदिवस
athavā apāya cukale | pūrṇapuṇya puḍhem ṭhākalem |
mātesa oḷakhom lāgalem | divasemdivasa
Or mishaps are avoided; full merit stands fronting; it begins to recognize the mother — day by day.
क्षणभरी मातेस न देखे । तरी आक्रंदें रुदन करी दुःखें ।
ते समईं मातेसारिखें । आणीक कांहिंच नाहीं
kṣaṇabharī mātesa na dekhe | tarī ākramdem rudana karī duḥkhem |
te samaīm mātesārikhem | āṇīka kāmhimca nāhīm
Not seeing the mother for a moment, it cries in sorrow; at such a time, nothing is like the mother.
आस करून वास पाहे । मातेविण कदा न राहे ।
वियोग पळमात्र न साहे । स्मरण जालियां नंतरें
āsa karūna vāsa pāhe | māteviṇa kadā na rāhe |
viyoga paḷamātra na sāhe | smaraṇa jāliyām namtarem
With hope it looks about; cannot remain without mother; cannot bear separation for a breath once memory returns.
जरी ब्रह्मादिक देव आले । अथवा लक्ष्मीने अवलोकिलें ।
तरी न वचे बुझाविलें । आपले मातेवांचुनी
jarī brahmādika deva āle | athavā lakṣmīne avalokilem |
tarī na vace bujhāvilem | āpale mātevāmcunī
Even if Brahmā and other gods come, or Lakṣmī looks upon — it is not consoled without its own mother.
कुरूप अथवा कुलक्षण । सकळांहूनि करंटेपण ।
तरी नाहीं तीसमान । भूमंडळीं कोणी
kurūpa athavā kulakṣaṇa | sakaḷāmhūni karamṭepaṇa |
tarī nāhīm tīsamāna | bhūmamḍaḷīm koṇī
Ugly or ill-marked, unfortunate above all — even so, there is none like her in the whole world.
ऐसें तें केविलवाणें । मातेविण दिसे उणें ।
रागें परतें केलें तिनें । तरी आक्रंदोनी मिठी घाली
aisem tem kevilavāṇem | māteviṇa dise uṇem |
rāgem paratem kelem tinem | tarī ākramdonī miṭhī ghālī
So the child, pitiable, appears bereft without mother; if she angrily pushes him away — he clings sobbing.
सुख पावे मातेजवळी । दुरी करितांचि तळमळी ।
अतिप्रीति तयेकाळीं । मातेवरी लागली
sukha pāve mātejavaḷī | durī karitāmci taḷamaḷī |
atiprīti tayekāḷīm | mātevarī lāgalī
Happy near the mother; torment at distance; at that age supreme love is held for the mother.
तंव ते मातेस मरण आलें । प्राणी पोरटें जालें ।
दुःखें झुर्णीं लागलें । आई आई म्हणोनी
tamva te mātesa maraṇa ālem | prāṇī poraṭem jālem |
duḥkhem jhurṇīm lāgalem | āī āī mhaṇonī
Then the mother dies; the child becomes an orphan; in sorrow he moans, 'mother, mother.'
आई पाहातां दिसेना । दीनरूप पाहे जना ।
आस लागलिसे मना । आई येईल म्हणोनी
āī pāhātām disenā | dīnarūpa pāhe janā |
āsa lāgalise manā | āī yeīla mhaṇonī
On looking, the mother is not seen; he looks piteously at people; hopes in mind, 'mother will come.'
माता म्हणौन मुख पाहे । तंव ते आपुली माता नव्हे ।
मग हिंवासलें राहे । दैन्यवाणें
mātā mhaṇauna mukha pāhe | tamva te āpulī mātā navhe |
maga himvāsalem rāhe | dainyavāṇem
He looks at a face saying 'mother' — but she is not his mother; then he stops, chilled in dejection.
मातावियोगें कष्टलें । तेणें मानसीं दुःख जालें ।
देहहि क्षीणत्व पावलें । आतिशयेंसीं
mātāviyogem kaṣṭalem | teṇem mānasīm duḥkha jālem |
dehahi kṣīṇatva pāvalem | ātiśayemsīm
Mother-separation wears him down; mental sorrow arises; body too grows thin to extremity.
अथवा माताहि वांचली । मायलेंकुरा भेटी जाली ।
बाळदशा ते राहिली । देवसेंदिवस
athavā mātāhi vāmcalī | māyalemkurā bheṭī jālī |
bāḷadaśā te rāhilī | devasemdivasa
Or the mother survived; mother-and-child meet again; childhood remains, day by day.
बाळपण जालें उणें । दिवसेंदिवस होये शाहाणें ।
मग ते मायेचें अत्यंत पेरूणें । होतें, तें राहिलें
bāḷapaṇa jālem uṇem | divasemdivasa hoye śāhāṇem |
maga te māyecem atyamta perūṇem | hotem, tem rāhilem
Childhood lessens; day by day he becomes cleverer; then the mother's extreme love — diminishes.
पुढें लो लागला खेळाचा । कळप मेळविला पोरांचा ।
आल्यगेल्या डायाचा । आनंद शोक वाहे
puḍhem lo lāgalā kheḷācā | kaḷapa meḷavilā porāmcā |
ālyagelyā ḍāyācā | ānamda śoka vāhe
Next, attachment to play arose; a crowd of boys gathered; joy and grief in passing-games.
मायेबापें सिकविती पोटें । तयाचें परम दुःख वाटे ।
चट लागली न सुटे । संगती लेंकुरांची
māyebāpem sikavitī poṭem | tayācem parama duḥkha vāṭe |
caṭa lāgalī na suṭe | samgatī lemkurāmcī
Parents try to teach him; great sorrow [at that] is felt; attachment to playmates does not release.
लेंकुराअंमध्यें खेळतां । नाठवे माता पिता ।
तंव तेंथेहि अवचिताअ । दुःख पावला
lemkurāammadhyem kheḷatām | nāṭhave mātā pitā |
tamva temthehi avacitāa | duḥkha pāvalā
While playing among children, mother and father forgotten; yet there too, unexpectedly, sorrow befell.
पडिले दांत फुटला डोळा । मोडले पाय जाला खुळा ।
गेला माज अवकळा- । ठाकून आली
paḍile dāmta phuṭalā ḍoḷā | moḍale pāya jālā khuḷā |
gelā māja avakaḷā- | ṭhākūna ālī
Teeth fell out, eye burst; legs broken, he became crippled; ruin has overtaken his pride.
निघाल्या देवी आणी गोवर । उठलें कपाळ लागला ज्वर ।
पोटसुळीं निरंतर । वायगोळा
nighālyā devī āṇī govara | uṭhalem kapāḷa lāgalā jvara |
poṭasuḷīm niramtara | vāyagoḷā
Smallpox and measles broke out; forehead boiled, fever set in; constant stomach-pain — flatulence.
लागलीं भूतें जाली झडपणी । जळीच्या मेसको मायेराणी ।
मुंज्या झोटिंग करणी । म्हैसोबाची
lāgalīm bhūtem jālī jhaḍapaṇī | jaḷīcyā mesako māyerāṇī |
mumjyā jhoṭimga karaṇī | mhaisobācī
Ghosts possessed, spirits struck; water-spirits, the māye-rāṇī; mañjyā, jhoṭinga — the doings of Mahiṣobā.
वेताळ खंकाळ लागला । ब्रह्मगिऱ्हो संचरला ।
नेणों चेडा वोलांडिला । कांहीं कळेना
vetāḷa khamkāḷa lāgalā | brahmagiṟho samcaralā |
neṇom ceḍā volāmḍilā | kāmhīm kaḷenā
Vetāla, Khankāḷa attacked; Brahma-grahā entered; [perhaps] the ceṭa was overstepped — nothing understood.
येक म्हणती बीरे देव । येक म्हणती खंडेराव ।
येक म्हणती सकळ वाव । हा ब्राह्मणसमंध
yeka mhaṇatī bīre deva | yeka mhaṇatī khamḍerāva |
yeka mhaṇatī sakaḷa vāva | hā brāhmaṇasamamdha
Some say 'the Bhīra deity'; some 'Khaṇḍerāya'; some 'it is all nothing — this is a brāhmaṇa-spirit.'
येक म्हणती कोणें केलें । आंगीं देवत घातले ।
येक म्हणती चुकलें । सटवाईचें
yeka mhaṇatī koṇem kelem | āmgīm devata ghātale |
yeka mhaṇatī cukalem | saṭavāīcem
Some say 'who has done this'; 'deities cast into his body'; some 'this is Saṭavāī's mistake.'
येक म्हणती कर्मभोग । आंगीं जडले नाना रोग ।
वैद्य पंचाक्षरी चांग । बोलाऊन आणिले
yeka mhaṇatī karmabhoga | āmgīm jaḍale nānā roga |
vaidya pamcākṣarī cāmga | bolāūna āṇile
Some say 'karma-fruit; many diseases settled in the body; physician and pañcākṣarī were summoned, excellent.'
येक म्हणती हा वांचेना । येक म्हणती हा मरेना ।
भोग भोगितो यातना । पापास्तव
yeka mhaṇatī hā vāmcenā | yeka mhaṇatī hā marenā |
bhoga bhogito yātanā | pāpāstava
Some say 'he will not survive'; some 'he will not die'; 'he experiences torments — for sins.'
गर्भदुःख विसरला । तो त्रिविधतापें पोळला ।
प्राणी बहुत कष्टी जाला । संसारदुःखें
garbhaduḥkha visaralā | to trividhatāpem poḷalā |
prāṇī bahuta kaṣṭī jālā | samsāraduḥkhem
Womb-sorrow forgotten, he is now scorched by the three-fold pain; the creature has suffered greatly by samsāra-sorrow.
इतुकेंहि चुकोन वांचला । तरी मारमारूं शाहाणा केला ।
लोकिकीं नेटका जाला । नांव राखे ऐसा
itukemhi cukona vāmcalā | tarī māramārūm śāhāṇā kelā |
lokikīm neṭakā jālā | nāmva rākhe aisā
Even if all this is escaped and he survives, he is made clever by beatings; he becomes somebody in the world — one who keeps his name.
पुढें मायबापीं लोभास्तव । संभ्रमें मांडिला विव्हाव ।
दाऊनियां सकळ वैभव । नोवरी पाहिली
puḍhem māyabāpīm lobhāstava | sambhramem māmḍilā vivhāva |
dāūniyām sakaḷa vaibhava | novarī pāhilī
Then, parents out of affection, with pomp set up his marriage; showing all splendour, a bride was chosen.
वऱ्हाडीवैभव दाटलें । देखोन परमसुख वाटले ।
मन हें रंगोन गेलें । सासुरवाडीकडे
vaṟhāḍīvaibhava dāṭalem | dekhona paramasukha vāṭale |
mana hem ramgona gelem | sāsuravāḍīkaḍe
The wedding-party's splendour swelled; seeing it, supreme joy was felt; the mind was dyed toward the in-laws' place.
मायबापीं भलतैसें असावें । परी सासुरवाडीस नेटकें जावें ।
द्रव्य नसेल तरी घ्यावें । रुण कळांतरें
māyabāpīm bhalataisem asāvem | parī sāsuravāḍīsa neṭakem jāvem |
dravya nasela tarī ghyāvem | ruṇa kaḷāmtarem
Parents may be as-they-are; but to the in-laws' place one must go well-adorned; if there is no money, take a loan at interest.
आंतर्भाव ते सासुरवाडीं । मायेबापें राहिलीं बापुडीं ।
होताती सर्वस्वें कुडकुडीं । तितुकेंच कार्य त्यांचें
āmtarbhāva te sāsuravāḍīm | māyebāpem rāhilīm bāpuḍīm |
hotātī sarvasvem kuḍakuḍīm | titukemca kārya tyāmcem
Inner feeling shifts to the in-laws' place; parents remain poor; they shiver with all their goods — that much is their 'use.'
नोवरी आलियां घरा । अती हव्यास वाटे वरा ।
म्हणे मजसारिखा दुसरा । कोणीच नाहीं
novarī āliyām gharā | atī havyāsa vāṭe varā |
mhaṇe majasārikhā dusarā | koṇīca nāhīm
When the bride comes home, the groom feels great excitement; thinks 'no one is as fortunate as me.'
मायबाप बंधु बहिणी । नोवरी न दिसतां वाटे काणी ।
अत्यंत लोधला पापिणीं । अविद्येनें भुलविला
māyabāpa bamdhu bahiṇī | novarī na disatām vāṭe kāṇī |
atyamta lodhalā pāpiṇīm | avidyenem bhulavilā
Parents, brother, sister — if the bride isn't seen, they feel irksome; he is extremely captivated by the [sinful-woman]; delusion has seized him.
संभोग नस्तां इतुका प्रेमा । योग्य जालिया उलंघी सीमा ।
प्रीती वाढविती कामा- । करितां प्राणी गुंतला
sambhoga nastām itukā premā | yogya jāliyā ulamghī sīmā |
prītī vāḍhavitī kāmā- | karitām prāṇī gumtalā
Before intercourse, this much of love; when it occurs, it exceeds all bounds; by increasing love, the creature becomes entangled in kāma.
जरी न देखे क्षण येक डोळां । तरी जीव होय उताविळा ।
प्रीतीपात्र अंतर्कळा । घेऊन गेली
jarī na dekhe kṣaṇa yeka ḍoḷām | tarī jīva hoya utāviḷā |
prītīpātra amtarkaḷā | gheūna gelī
If not seeing her even for a moment, his life grows restless; the loved one has taken the inner faculty.
कोवळे कोवळे शब्द मंजुळ । मर्यादा लज्या मुखकमळ ।
वक्त्रलोकनें केवळ । ग्रामज्याचे मैंदावें
kovaḷe kovaḷe śabda mamjuḷa | maryādā lajyā mukhakamaḷa |
vaktralokanem kevaḷa | grāmajyāce maimdāvem
Tender, sweet words; propriety, modesty in the lotus-face; mere eye-meeting — the town's bewitchment.
कळवळा येतां सांवरेना । शरीर विकळ आवरेना ।
अनेत्र वेवसाईं क्रमेना । हुरहुर वाटे
kaḷavaḷā yetām sāmvarenā | śarīra vikaḷa āvarenā |
anetra vevasāīm kramenā | hurahura vāṭe
The feeling cannot be restrained; body trembles uncontrollably; business-pursuits don't engage — restlessness is felt.
वेवसाय करितां बाहेरी । मन लागलेंसे घरीं ।
क्षणाक्षणां अभ्यांतरीं । स्मरण होये कामिनीचें
vevasāya karitām bāherī | mana lāgalemse gharīm |
kṣaṇākṣaṇām abhyāmtarīm | smaraṇa hoye kāminīcem
Pursuing business outside, mind is at home; moment by moment within, the woman is remembered.
तुम्हीं माझिया जिवांतील जीव । म्हणौनी अत्यंत लाघव ।
दाऊनियां चित्त सर्व । हिरोन घेतलें
tumhīm mājhiyā jivāmtīla jīva | mhaṇaunī atyamta lāghava |
dāūniyām citta sarva | hirona ghetalem
'You are my life of lives' — by such extreme cleverness of her showing, she has stolen his whole heart.
मैद सोइरीक काढिती । फांसे घालून प्राण घेती ।
तैसें आयुष्य गेलियां अंतीं । प्राणीयांस होये
maida soirīka kāḍhitī | phāmse ghālūna prāṇa ghetī |
taisem āyuṣya geliyām amtīm | prāṇīyāmsa hoye
Hunters throw nets and take the life; likewise when life-span ends, it happens to creatures.
प्रीति कामिनीसीं लागली । जरी तयेसी कोणी रागेजली ।
तरी परम क्षिती वाटली । मानसीं गुप्तरूपें
prīti kāminīsīm lāgalī | jarī tayesī koṇī rāgejalī |
tarī parama kṣitī vāṭalī | mānasīm guptarūpem
Love for the woman has settled; if anyone scolds her, supreme grief is felt, hidden in the mind.
तये भार्येचेनि कैवारें । मायेबापासीं नीच उत्तरें ।
बोलोनियां तिरस्कारें । वेगळा निघे । ४९॥
स्त्रीकारणें लाज सांडिली । स्त्रीकारणें सखीं सोडिलीं ।
स्त्रीकारणें विघडिलीं । सकळहि जिवलगें
taye bhāryeceni kaivārem | māyebāpāsīm nīca uttarem |
boloniyām tiraskārem | vegaḷā nighe | 49 ||
strīkāraṇem lāja sāmḍilī | strīkāraṇem sakhīm soḍilīm |
strīkāraṇem vighaḍilīm | sakaḷahi jivalagem
For that wife's partisan-cause, low words to mother-father; speaking with contempt, he leaves separately; for the woman's sake, shame is abandoned; for her, intimate friends are left; for her, everything is split — all the loved ones.
स्त्रीकारणें देह विकिला । स्त्रीकारणें सेवक जाला ।
स्त्रीकारणें सांडविला । विवेकासी
strīkāraṇem deha vikilā | strīkāraṇem sevaka jālā |
strīkāraṇem sāmḍavilā | vivekāsī
For the woman, body is sold; for her, he becomes servant; for her, discernment is abandoned.
स्त्रीकारणें लोलंगता । स्त्रीकारणें अतिनम्रता ।
स्त्रीकारणें पराधेनता । अंगिकारिली
strīkāraṇem lolamgatā | strīkāraṇem atinamratā |
strīkāraṇem parādhenatā | amgikārilī
For the woman, obsequiousness; for her, extreme humility; for her, dependency is taken up.
स्त्रीकारणें लोभी जाला । स्त्रीकारणें धर्म सांडिला ।
स्त्रीकारणें अंतरला । तीर्थयात्रा स्वधर्म
strīkāraṇem lobhī jālā | strīkāraṇem dharma sāmḍilā |
strīkāraṇem amtaralā | tīrthayātrā svadharma
For the woman, he becomes greedy; for her, dharma abandoned; for her, tīrtha-yātrā and svadharma are lost.
स्त्रीकारणें सर्वथा कांहीं । शुभाशुभ विचारिलें नाहीं ।
तनु मनु धनु सर्वही । अनन्यभावें अर्पिलें
strīkāraṇem sarvathā kāmhīm | śubhāśubha vicārilem nāhīm |
tanu manu dhanu sarvahī | ananyabhāvem arpilem
For the woman, nothing of auspicious-vs-inauspicious is considered at all; body, mind, wealth — everything is offered with *ananya-bhāva*.
स्त्रीकारणें परमार्थ बुडविला । प्राणी स्वहितास नाडला ।
ईश्वरीं कानकोंडा जाला । स्त्रीकारणें कामबुद्धी
strīkāraṇem paramārtha buḍavilā | prāṇī svahitāsa nāḍalā |
īśvarīm kānakomḍā jālā | strīkāraṇem kāmabuddhī
For the woman, paramārtha is drowned; the creature is lost to his own good; shameful before Īśvara — for the woman, by kāma-buddhi.
स्त्रीकारणें सोडिली भक्ती । स्त्रीकारणें सोडिली विरक्ती ।
स्त्रीकारणें सायोज्यमुक्ती । तेहि तुछ्य मानिली
strīkāraṇem soḍilī bhaktī | strīkāraṇem soḍilī viraktī |
strīkāraṇem sāyojyamuktī | tehi tuchya mānilī
For the woman, devotion is given up; for her, dispassion given up; for her, even sāyojya-mukti is considered trivial.
येके स्त्रियेचेनि गुणें । ब्रह्मांड मानिलें ठेंगणें ।
जिवलगें तीं पिसुणें । ऐसीं वाटलीं
yeke striyeceni guṇem | brahmāmḍa mānilem ṭhemgaṇem |
jivalagem tīm pisuṇem | aisīm vāṭalīm
By one woman's quality, the universe is thought small; loved ones seem slanderers — so it feels.
ऐसी अंतरप्रीति जडली । सार्वस्वाची सांडी केली ।
तंव ते मरोन गेली । अकस्मात
aisī amtaraprīti jaḍalī | sārvasvācī sāmḍī kelī |
tamva te marona gelī | akasmāta
Such inner-love was clinging; he gave up everything for her; then she died suddenly.
तेणें मनीं शोक वाढला । म्हणे थोर घात जाला ।
आतां कैंचा बुडाला । संसार माझा
teṇem manīm śoka vāḍhalā | mhaṇe thora ghāta jālā |
ātām kaimcā buḍālā | samsāra mājhā
Grief in his mind grew; he says 'great catastrophe has happened; now where is my samsāra — drowned?'
जिवलगांचा सोडिला संग । अवचिता जाला घरभंग ।
आतां करूं मायात्याग । म्हणे दुःखें
jivalagāmcā soḍilā samga | avacitā jālā gharabhamga |
ātām karūm māyātyāga | mhaṇe duḥkhem
The company of loved ones he gave up; suddenly the house is broken; 'now I shall renounce' — he says in sorrow.
स्त्री घेऊन आडवी । ऊर बडवी पोट बडवी ।
लाज सांडून गौरवी । लोकां देखतां
strī gheūna āḍavī | ūra baḍavī poṭa baḍavī |
lāja sāmḍūna gauravī | lokām dekhatām
Taking the [dead] woman in arm, beats his breast and belly; abandoning shame, he eulogizes — before people.
म्हणे माझें बुडालें घर । आतां न करी हा संसार ।
दुःखें आक्रंदला थोर । घोर घोषें
mhaṇe mājhem buḍālem ghara | ātām na karī hā samsāra |
duḥkhem ākramdalā thora | ghora ghoṣem
Says 'my house has drowned; now I will not do this samsāra'; he wails in great sorrow, with loud sound.
तेणें जीव वारयावेघला । सर्वस्वाचा उबग आला ।
तेणें दुःखें जाला । जोगी कां महात्मा
teṇem jīva vārayāveghalā | sarvasvācā ubaga ālā |
teṇem duḥkhem jālā | jogī kām mahātmā
His life hit by wind; weariness toward everything arose; by that sorrow he becomes yogi or mahātmā.
कां तें निघोन जाणें चुकलें । पुन्हां मागुतें लग्न केलें ।
तेणें अत्यंतचि मग्न जालें । मन द्वितीय संमंधीं
kām tem nighona jāṇem cukalem | punhām māgutem lagna kelem |
teṇem atyamtaci magna jālem | mana dvitīya sammamdhīm
Or that departure was missed; he married again; extremely engrossed became the mind — in the second relation.
जाला द्वितीय संमंध । सवेंचि मांडिला आनंद ।
श्रोतीं व्हावें सावध । पुढिले समासीं
jālā dvitīya sammamdha | savemci māmḍilā ānamda |
śrotīm vhāvem sāvadha | puḍhile samāsīm
The second relation was made; immediately joy was laid out; listeners, be attentive — in the next samāsa.