संत साहित्य · Dāsabodha · Dashak 3
Dashak 3 · Samāsa 7
86 ovis
मागां जालें निरूपण । आध्यात्मिकाचें लक्षण ।
आतां आदिभूतिक तो कोण । सांगिजेल
māgām jālem nirūpaṇa | ādhyātmikācem lakṣaṇa |
ātām ādibhūtika to koṇa | sāmgijela
Earlier the signs of ādhyātmika were told; now who is ādhibhautika shall be expounded.
श्लोक ॥ सर्वभूतेन संयोगात् सुखं दुःखं च जायते ।
द्वितीयतापसंतापः सत्यं चैवाधिभौतिकः ॥
सर्व भूतांचेनि संयोगें । सुखदुःख उपजों लागे ।
ताप होतां मन भंगे । या नांव आदिभूतिक
śloka || sarvabhūtena samyogāt sukham duḥkham ca jāyate |
dvitīyatāpasamtāpaḥ satyam caivādhibhautikaḥ ||
sarva bhūtāmceni samyogem | sukhaduḥkha upajom lāge |
tāpa hotām mana bhamge | yā nāmva ādibhūtika
[Śloka] 'From union with all beings, pleasure and pain arise; the second-torment truly is ādhibhautika.' [Marathi:] By union with all beings, pleasure-and-pain arise; when torment comes, the mind breaks — this is called ādhibhautika.
तरी या आदिभूतिकाचें लक्षण । प्रांजळ करूं निरूपण ।
जेणें अनुभवास ये पूर्ण । वोळखी तापत्रयाची
tarī yā ādibhūtikācem lakṣaṇa | prāmjaḷa karūm nirūpaṇa |
jeṇem anubhavāsa ye pūrṇa | voḷakhī tāpatrayācī
The signs of ādhibhautika will be clearly expounded; by which the recognition of tāpatraya becomes complete experience.
ठेंचा लागती मोडती कांटे । विझती शस्त्रांचे धायटे ।
सला सिलका आणी सरांटे । या नांव आदिभूतिक
ṭhemcā lāgatī moḍatī kāmṭe | vijhatī śastrāmce dhāyaṭe |
salā silakā āṇī sarāmṭe | yā nāmva ādibhūtika
Stumbling-stones, thorns breaking into foot; wounds from weapons; splinters, pricks, spikes — called ādhibhautika.
अंग्या आणी काचकुहिरी । आवचटा लागे शरीरीं ।
गांधील येऊन दंश करी । या नांव आदिभूतिक
amgyā āṇī kācakuhirī | āvacaṭā lāge śarīrīm |
gāmdhīla yeūna damśa karī | yā nāmva ādibhūtika
Angyā (insect), kāca-kuhirī; touch the body suddenly; wasps come and sting — called ādhibhautika.
मासी गोमासी मोहळमासी । मुंगी तेलमुंगी डांस दसी ।
सोट जळू लागे यासी । आदिभूतिक बोलिजे
māsī gomāsī mohaḷamāsī | mumgī telamumgī ḍāmsa dasī |
soṭa jaḷū lāge yāsī | ādibhūtika bolije
Flies, gadflies, bee-swarms; ants, oil-ants, mosquitoes, gnats; slugs, leeches attack — called ādhibhautika.
पिसा पिसोळे चांचण । कुसळें मुंगळे ढेंकुण ।
विसीफ भोवर गोंचिड जाण । या नांव आदिभूतिक
pisā pisoḷe cāmcaṇa | kusaḷem mumgaḷe ḍhemkuṇa |
visīpha bhovara gomciḍa jāṇa | yā nāmva ādibhūtika
Fleas, caterpillars, ticks; burrs, big-ants, bedbugs; sand-flies, chiggers, mites — called ādhibhautika.
गोंबी विंचु आणी विखार । व्याघ्र लाअंडिगे आणी शूकर ।
गौसायळ सामर । या नांव आदिभूतिक
gombī vimcu āṇī vikhāra | vyāghra lāamḍige āṇī śūkara |
gausāyaḷa sāmara | yā nāmva ādibhūtika
Spiders, scorpions, serpents; tiger, wolf, boar; porcupine, hyena — called ādhibhautika.
रानगाई रानम्हैसे । रानशकट्ट आणी रीसें ।
रानहाती लांवपिसें । या नांव आदिभूतिक
rānagāī rānamhaise | rānaśakaṭṭa āṇī rīsem |
rānahātī lāmvapisem | yā nāmva ādibhūtika
Wild cattle, wild buffalo; wild vultures, bears; wild elephants, rampaging — called ādhibhautika.
सुसरीनें वोढून नेलें । कां तें आवचितें बुडालें ।
आथवा खळाळीं पडिलें । या नांव आदिभूतिक
susarīnem voḍhūna nelem | kām tem āvacitem buḍālem |
āthavā khaḷāḷīm paḍilem | yā nāmva ādibhūtika
Crocodile drags one away; or he suddenly sinks; or falls in rapids — called ādhibhautika.
नाना विखारें आजगर । नाना मगरें जळचर ।
नाना वनचरें अपार । या नांव आदिभूतिक
nānā vikhārem ājagara | nānā magarem jaḷacara |
nānā vanacarem apāra | yā nāmva ādibhūtika
Many venomous boas; many crocodiles, sea-creatures; many forest-animals unfathomable — called ādhibhautika.
अश्व वृषभ आणी खर । स्वान शूकर जंबुक मार्जर ।
ऐसीं बहुविध क्रूर । या नांव आदिभूतिक
aśva vṛṣabha āṇī khara | svāna śūkara jambuka mārjara |
aisīm bahuvidha krūra | yā nāmva ādibhūtika
Horse, bull, donkey; dog, boar, jackal, cat; many such fierce creatures — called ādhibhautika.
ऐसीं कर्कशें भयानकें । बहुविध दुःखदायकें ।
दुःखें दारुणें अनेकें । या नांव आदिभूतिक
aisīm karkaśem bhayānakem | bahuvidha duḥkhadāyakem |
duḥkhem dāruṇem anekem | yā nāmva ādibhūtika
Harsh, fearsome, many-kinds of sorrow-giving; terrible pains, many — called ādhibhautika.
भिंती माळवंदे पडती । कडे भुयेरीं कोंसळती ।
वृक्ष आंगावरी मोडती । या नांव आदिभूतिक
bhimtī māḷavamde paḍatī | kaḍe bhuyerīm komsaḷatī |
vṛkṣa āmgāvarī moḍatī | yā nāmva ādibhūtika
Walls and ceilings fall; cliffs and earth-beams collapse; trees crash on the body — called ādhibhautika.
कोणी येकाचा श्राप जडे । कोणी येकें केले चेडे ।
आधांतरी होती वेडे । या नांव आदिभूतिक
koṇī yekācā śrāpa jaḍe | koṇī yekem kele ceḍe |
ādhāmtarī hotī veḍe | yā nāmva ādibhūtika
Someone's curse clings; someone's sorcery performed; mid-air they become mad — called ādhibhautika.
कोणी येकें चाळविलें । कोणी येकें भ्रष्टविले ।
कोणी येकें धरून नेलें । या नांव आदिभूतिक
koṇī yekem cāḷavilem | koṇī yekem bhraṣṭavile |
koṇī yekem dharūna nelem | yā nāmva ādibhūtika
Someone provoked them; someone defiled them; someone forcibly took them — called ādhibhautika.
कोणी येकें दिलें वीष । कोणी येकें लाविले दोष ।
कोणी येकें घातलें पाश । या नांव आदिभूतिक
koṇī yekem dilem vīṣa | koṇī yekem lāvile doṣa |
koṇī yekem ghātalem pāśa | yā nāmva ādibhūtika
Someone gave poison; someone attached blame; someone cast a snare — called ādhibhautika.
अवचिता सेर लागला । नेणो बिबवा चिडला ।
प्राणी धुरें जाजावला । या नांव आदिभूतिक
avacitā sera lāgalā | neṇo bibavā ciḍalā |
prāṇī dhurem jājāvalā | yā nāmva ādibhūtika
Suddenly a drug-leash struck; unknown bibvā (ink-tree poison) provoked; the creature afflicted by smoke — called ādhibhautika.
इंगळावरी पाय पडे । शिळेखालें हात सांपडे ।
धावतां आडखुळे पडे । या नांव आदिभूतिक
imgaḷāvarī pāya paḍe | śiḷekhālem hāta sāmpaḍe |
dhāvatām āḍakhuḷe paḍe | yā nāmva ādibhūtika
Foot falls on embers; hand caught under stone; while running, trips and falls — called ādhibhautika.
वापी कूप सरोवर । गर्ता कडा नदीतीर ।
आवचितें पडे शरीर । या नांव आदिभूतिक
vāpī kūpa sarovara | gartā kaḍā nadītīra |
āvacitem paḍe śarīra | yā nāmva ādibhūtika
Step-wells, wells, ponds; ditches, cliffs, river-banks — suddenly the body falls — called ādhibhautika.
दुर्गाखालें कोंसळती । झाडावरून पडती ।
तेणें दुह्खें आक्रंदती । या नांव आदिभूतिक
durgākhālem komsaḷatī | jhāḍāvarūna paḍatī |
teṇem duhkhem ākramdatī | yā nāmva ādibhūtika
Falls from a fort; falls from trees; by that sorrow wails — called ādhibhautika.
सीतें वोठ तरकती । हात पाव टांका फुटती ।
चिखल्या जिव्हाळ्या लागती । या नांव आदिभूतिक
sītem voṭha tarakatī | hāta pāva ṭāmkā phuṭatī |
cikhalyā jivhāḷyā lāgatī | yā nāmva ādibhūtika
By cold, lip splits; hands-feet stitch-wounds open; chilblains and ulcers arise — called ādhibhautika.
अशनपानाचिये वेळे । उष्ण रसें जिव्हा पोळे ।
दांत कस्करे आणी हरळे । या नांव आदिभूतिक
aśanapānāciye veḷe | uṣṇa rasem jivhā poḷe |
dāmta kaskare āṇī haraḷe | yā nāmva ādibhūtika
At eating-time, hot juice burns the tongue; teeth rasped and gouged — called ādhibhautika.
पराधेन बाळपणीं । कुशब्दमारजाचणी ।
अन्नवस्त्रेंवीण आळणी । या नांव आदिभूतिक
parādhena bāḷapaṇīm | kuśabdamārajācaṇī |
annavastremvīṇa āḷaṇī | yā nāmva ādibhūtika
Dependent in childhood; ill-word blows and torment; without food or cloth, flat — called ādhibhautika.
सासुरवास गालोरे । ठुणके लासणें चिमोरे ।
आलें रुदन न धरे । या नांव आदिभूतिक
sāsuravāsa gālore | ṭhuṇake lāsaṇem cimore |
ālem rudana na dhare | yā nāmva ādibhūtika
Gallows-place beatings; pinches, slaps; unstoppable weeping — called ādhibhautika.
चुकतां कान पिळिती । कां तो डोळा हिंग घालिती ।
सर्वकाळ धारकीं धरिती । या नांव आदिभूतिक
cukatām kāna piḷitī | kām to ḍoḷā himga ghālitī |
sarvakāḷa dhārakīm dharitī | yā nāmva ādibhūtika
For a mistake, ears are pulled; or asafoetida cast into eye; always holding [him] in grip — called ādhibhautika.
नाना प्रकारीचे मार । दुर्जन मारिती अपार ।
दुरी अंतरे माहेर । या नांव आदिभूतिक
nānā prakārīce māra | durjana māritī apāra |
durī amtare māhera | yā nāmva ādibhūtika
Many kinds of beatings; evil-ones strike much; the maternal-home is far — called ādhibhautika.
कर्णनासिक विंधिलें । बळेंचि धरून गोंधिलें ।
खोडी जालिया पोळविलें । या नांव आदिभूतिक
karṇanāsika vimdhilem | baḷemci dharūna gomdhilem |
khoḍī jāliyā poḷavilem | yā nāmva ādibhūtika
Ear and nose pierced; forcibly held and chained; for mischief, he is burned — called ādhibhautika.
परचक्रीं धरून नेलें । नीच यातीस दिधलें ।
दुर्दशा होऊन मेलें । या नांव आदिभूतिक
paracakrīm dharūna nelem | nīca yātīsa didhalem |
durdaśā hoūna melem | yā nāmva ādibhūtika
Captured in enemy-raid; given to the low castes; died in distress — called ādhibhautika.
नाना रोग उद्भवले । जे आध्यात्मिकीं बोलिले ।
वैद्य पंचाक्षरी आणिले । या नांव आदिभूतिक
nānā roga udbhavale | je ādhyātmikīm bolile |
vaidya pamcākṣarī āṇile | yā nāmva ādibhūtika
Many diseases arose, [like] those spoken as ādhyātmika; doctors and exorcists summoned — called ādhibhautika.
नाना वेथेचें निर्शन । व्हावया औषध दारुण ।
बळात्कारें देती जाण । या नांव आदिभूतिक
nānā vethecem nirśana | vhāvayā auṣadha dāruṇa |
baḷātkārem detī jāṇa | yā nāmva ādibhūtika
Destruction of many ailments; harsh medicine for cure; forcibly given — called ādhibhautika.
नाना वल्लीचे रस । काडे गर्गोड कर्कश ।
घेतां होये कासावीस । या नांव आदिभूतिक
nānā vallīce rasa | kāḍe gargoḍa karkaśa |
ghetām hoye kāsāvīsa | yā nāmva ādibhūtika
Many herb-juices; tonics, bitter, harsh; on drinking, he gasps — called ādhibhautika.
ढाळ आणी उखाळ देती । पथ्य कठीण सांगती ।
अनुपान चुकतां विपत्ती । या नांव आदिभूतिक
ḍhāḷa āṇī ukhāḷa detī | pathya kaṭhīṇa sāmgatī |
anupāna cukatām vipattī | yā nāmva ādibhūtika
Purges and emetics administered; strict regimen prescribed; missing anupāna brings disaster — called ādhibhautika.
फाड रक्त फांसणी । गुल्लडागांची जाचणी ।
तेणें दुःखें दुःखवे प्राणी । या नांव आदिभूतिक
phāḍa rakta phāmsaṇī | gullaḍāgāmcī jācaṇī |
teṇem duḥkhem duḥkhave prāṇī | yā nāmva ādibhūtika
Blood-letting by lancet; branding-torment; by that pain the creature suffers — called ādhibhautika.
रुचिक बिबवे घालिती । नाना दुःखें दडपे देती ।
सिरा तोडिती जळा लाविती । या नांव आदिभूतिक
rucika bibave ghālitī | nānā duḥkhem daḍape detī |
sirā toḍitī jaḷā lāvitī | yā nāmva ādibhūtika
Bibvā-poultices applied; many crushing pains; veins cut, fire applied — called ādhibhautika.
बहु रोग बहु औषधें । सांगतां अपारें अगाधें ।
प्राणी दुखवे तेणें खेदें । या नांव आदिभूतिक
bahu roga bahu auṣadhem | sāmgatām apārem agādhem |
prāṇī dukhave teṇem khedem | yā nāmva ādibhūtika
Many diseases, many medicines; to tell is unbounded-deep; the creature pained by that grief — called ādhibhautika.
बोलाविला पंचाक्षरी । धूरमार पीडा करी ।
नाना यातना चतुरीं । आदिभूतिक जाणिजे
bolāvilā pamcākṣarī | dhūramāra pīḍā karī |
nānā yātanā caturīm | ādibhūtika jāṇije
Summoned exorcist; smoke-beats cause torment; many kinds by clever-ones — called ādhibhautika.
दरवडे घालूनियां जना । तश्कर करिती यातना ।
तेणें दुःख होये मना । या नांव आदिभूतिक
daravaḍe ghālūniyām janā | taśkara karitī yātanā |
teṇem duḥkha hoye manā | yā nāmva ādibhūtika
Thieves raiding people; bandits inflict torment; by that sorrow arises — called ādhibhautika.
अग्नीचेनि ज्वाळें पोळे । तेणें दुःखें प्राणी हरंबळे ।
हानी जालियां विवळे । या नांव आदिभूतिक
agnīceni jvāḷem poḷe | teṇem duḥkhem prāṇī harambaḷe |
hānī jāliyām vivaḷe | yā nāmva ādibhūtika
Scorched by fire-flames; by that sorrow the creature wails; on loss, he laments — called ādhibhautika.
नाना मंदिरें सुंदरें । नाना रत्नांचीं भांडारें ।
दिव्यांबरें मनोहरें । दग्ध होती
nānā mamdirem sumdarem | nānā ratnāmcīm bhāmḍārem |
divyāmbarem manoharem | dagdha hotī
Many beautiful mansions; many jewel-treasuries; divine garments, enchanting — are burnt to ash.
नाना धान्यें नाना पदार्थ । नाना पशु नाना स्वार्थ ।
नाना पात्रें नाना अर्थ । मनुष्यें भस्म होती
nānā dhānyem nānā padārtha | nānā paśu nānā svārtha |
nānā pātrem nānā artha | manuṣyem bhasma hotī
Many grains, many things; many animals, many interests; many vessels, many belongings; men are reduced to ash.
आग्न लागला सेती । धान्यें बणव्या आणी खडकुती ।
युक्षदंड जळोन जाती । अकस्मात
āgna lāgalā setī | dhānyem baṇavyā āṇī khaḍakutī |
yukṣadamḍa jaḷona jātī | akasmāta
Fire catches the field; grain-heaps, sugarcane-piles; sugarcane is burnt — suddenly.
ऐसा आग्न लागला । अथवा कोणी लाविला ।
हानी जाली कां पोळला । या नांव आदिभूतिक
aisā āgna lāgalā | athavā koṇī lāvilā |
hānī jālī kām poḷalā | yā nāmva ādibhūtika
Such fire catches; or someone set it; loss or burn — called ādhibhautika.
ऐसें सांगतां बहुत । होती वन्हीचे आघात ।
तेणे दुःखें दुःखवे चित्त । या नांव आदिभूतिक
aisem sāmgatām bahuta | hotī vanhīce āghāta |
teṇe duḥkhem duḥkhave citta | yā nāmva ādibhūtika
Many fire-attacks to tell; by that sorrow the mind pains — called ādhibhautika.
हारपे विसरे आणी सांडे । नासे गाहाळ फुटे पडे ।
असाध्य होये कोणीकडे । या नांव आदिभूतिक
hārape visare āṇī sāmḍe | nāse gāhāḷa phuṭe paḍe |
asādhya hoye koṇīkaḍe | yā nāmva ādibhūtika
Lost, forgotten, discarded; spoiled, rotted, broken, fell; somehow incurable — called ādhibhautika.
प्राणी स्थानभ्रष्ट जालें । नाना पशूतें चुकलें ।
कन्यापुत्र गाहाळले । या नांव आदिभूतिक
prāṇī sthānabhraṣṭa jālem | nānā paśūtem cukalem |
kanyāputra gāhāḷale | yā nāmva ādibhūtika
The creature is place-displaced; lost many animals; lost daughters and sons — called ādhibhautika.
तश्कर अथवा दावेदार । आवचितां करिती संव्हार ।
लुटिती घरें नेती खिल्लार । या नांव आदिभूतिक
taśkara athavā dāvedāra | āvacitām karitī samvhāra |
luṭitī gharem netī khillāra | yā nāmva ādibhūtika
Thieves or enemies suddenly destroy; loot the houses, take the herds — called ādhibhautika.
नाना धान्यें केळी कापिती । पानमळां मीठ घालिती ।
ऐसे नाना आघात करिती । या नांव आदिभूतिक
nānā dhānyem keḷī kāpitī | pānamaḷām mīṭha ghālitī |
aise nānā āghāta karitī | yā nāmva ādibhūtika
Cutting down grains and bananas; salting the betel-gardens; such destructions done — called ādhibhautika.
मैंद उचले खाणोरी । सुवर्णपंथी भुररेकरी ।
ठकु सिंतरु वरपेकरी । वरपा घालिती
maimda ucale khāṇorī | suvarṇapamthī bhurarekarī |
ṭhaku simtaru varapekarī | varapā ghālitī
Swindlers, lift-thieves, burglars; gold-path false-coiners; con-artists cast their traps.
गठीछोडे द्रव्य सोडिती । नाना आळंकार काढिती ।
नाना वस्तु मूषक नेती । या नांव आदिभूतिक
gaṭhīchoḍe dravya soḍitī | nānā āḷamkāra kāḍhitī |
nānā vastu mūṣaka netī | yā nāmva ādibhūtika
Belt-thieves take the money; many ornaments extract; many things mice take — called ādhibhautika.
वीज पडे हिंव पडे । प्राणी प्रजंनी सांपडे ।
कां तो माहापुरीं बुडे । या नांव आदिभूतिक
vīja paḍe himva paḍe | prāṇī prajamnī sāmpaḍe |
kām to māhāpurīm buḍe | yā nāmva ādibhūtika
Lightning strikes, frost falls; creature caught in the rain; or drowns in great flood — called ādhibhautika.
भोवरें वळणें आणी धार । वोसाणें लाटा अपार ।
वृश्चिक गोंबी आजगर । वाहोन जाती
bhovarem vaḷaṇem āṇī dhāra | vosāṇem lāṭā apāra |
vṛścika gombī ājagara | vāhona jātī
Whirlpools, bends, currents; rapids, unbounded waves; scorpions, snails, boas — carried away.
तयामधें प्राणी सांपडला । खडकी बेटीं आडकला ।
बुडत बुडत वांचला । या नांव आदिभूतिक
tayāmadhem prāṇī sāmpaḍalā | khaḍakī beṭīm āḍakalā |
buḍata buḍata vāmcalā | yā nāmva ādibhūtika
In them the creature caught; stuck on rock-islet; drowning-drowning survived — called ādhibhautika.
मनासारिखा नसे संसार । कुरूप कर्कश स्त्री क्रूर ।
विधवा कन्या मूर्ख पुत्र । या नांव आदिभूतिक
manāsārikhā nase samsāra | kurūpa karkaśa strī krūra |
vidhavā kanyā mūrkha putra | yā nāmva ādibhūtika
Samsāra not to one's liking; ugly harsh wife cruel; widowed daughter, foolish son — called ādhibhautika.
भूत पिशाच्च लागलें । आंगावरून वारें गेलें ।
अबद्धमंत्रे प्राणी चळलें । या नांव आदिभूतिक
bhūta piśācca lāgalem | āmgāvarūna vārem gelem |
abaddhamamtre prāṇī caḷalem | yā nāmva ādibhūtika
Ghosts, spirits attached; evil wind passed over the body; by wrong-mantra the creature wavers — called ādhibhautika.
ब्राह्मणसमंध शरीरीं । बहुसाल पीडा करी ।
शनेश्वराचा धोका धरी । या नांव आदिभूतिक
brāhmaṇasamamdha śarīrīm | bahusāla pīḍā karī |
śaneśvarācā dhokā dharī | yā nāmva ādibhūtika
Brāhmaṇa-spirit in body; causes much torment; holds the menace of Śaneśvara — called ādhibhautika.
नाना ग्रहे काळवार । काळतिथी घातचंद्र ।
काळवेळ घातनक्षत्र । या नांव आदिभूतिक
nānā grahe kāḷavāra | kāḷatithī ghātacamdra |
kāḷaveḷa ghātanakṣatra | yā nāmva ādibhūtika
Many grahas, inauspicious-yoga-days, inauspicious tithi, bad moon-day, ghāta-candra, ghāta-nakṣatra — called ādhibhautika.
सिंक पिंगळा आणी पाली । वोखटें होला काक कलाली ।
चिंता काजळी लागली । या नांव आदिभूतिक
simka pimgaḷā āṇī pālī | vokhaṭem holā kāka kalālī |
cimtā kājaḷī lāgalī | yā nāmva ādibhūtika
Sneeze, owl-cry, lizard-fall; bad kite, crow, kalāli; anxiety-soot attaches — called ādhibhautika.
दिवटा सरवदा भाकून गेला । अंतरीं धोका लागला ।
दुःस्वप्नें जाजावला । या नांव आदिभूतिक
divaṭā saravadā bhākūna gelā | amtarīm dhokā lāgalā |
duḥsvapnem jājāvalā | yā nāmva ādibhūtika
The lamp-wick burned to end; danger arose within; tormented by bad dreams — called ādhibhautika.
भालु भुंके स्वान रडे । पाली अंगावरी पडे ।
नाना चिन्हें चिंता पवाडे । या नांव आदिभूतिक
bhālu bhumke svāna raḍe | pālī amgāvarī paḍe |
nānā cinhem cimtā pavāḍe | yā nāmva ādibhūtika
Bear roars, dog cries; lizard falls on body; many signs bring worry — called ādhibhautika.
बाहेरी निघतां अपशकून । नाना प्रकारें विछिन्न ।
तेणें गुणें भंगे मन । या नांव आदिभूतिक
bāherī nighatām apaśakūna | nānā prakārem vichinna |
teṇem guṇem bhamge mana | yā nāmva ādibhūtika
Going out, ill-omen; many kinds of disruption; by that, mind breaks — called ādhibhautika.
प्राणी बंदी सांपडला । यातने वरपडा जाला ।
नाना दुःखें दुःखवला । या नांव आदिभूतिक
prāṇī bamdī sāmpaḍalā | yātane varapaḍā jālā |
nānā duḥkhem duḥkhavalā | yā nāmva ādibhūtika
Creature caught in prison; subjected to torment; pained by many sorrows — called ādhibhautika.
प्राणी राजदंड पावत । जेरबंद चाबुक वेत ।
दरेमार तळवेमार होत । या नांव आदिभूतिक
prāṇī rājadamḍa pāvata | jerabamda cābuka veta |
daremāra taḷavemāra hota | yā nāmva ādibhūtika
Creature receives royal punishment; bonds, whip, rod; beating on body and foot-soles — called ādhibhautika.
कोरडे पारंब्या फोक । बहुप्रकारें अनेक ।
बहुताडिती आदिभूतिक । या नांव बोलिजे
koraḍe pārambyā phoka | bahuprakārem aneka |
bahutāḍitī ādibhūtika | yā nāmva bolije
Whips, branches, rods; many kinds in many ways; much beating — called ādhibhautika.
मोघरीमार बुधलेमार । चौखुरून डंगारणेमार ।
बुक्या गचांड्या गुढघेमार । या नांव आदिभूतिक
mogharīmāra budhalemāra | caukhurūna ḍamgāraṇemāra |
bukyā gacāmḍyā guḍhaghemāra | yā nāmva ādibhūtika
Mace-beating, club-beating; four-corner beating with stakes; fists, slaps, knee-beating — called ādhibhautika.
लाता तपराखा सेणमार । कानखडे दगडमार ।
नाना प्रकारींचे मार । या नांव आदिभूतिक
lātā taparākhā seṇamāra | kānakhaḍe dagaḍamāra |
nānā prakārīmce māra | yā nāmva ādibhūtika
Kicks, smacks, cow-dung beatings; ear-stones, stone-beatings; many kinds of beatings — called ādhibhautika.
टांगणें टिपर्या पिछोडे । बेडी बुधनाल कोलदंडे ।
रक्षणनिग्रह चहूंकडे । या नांव आदिभूतिक
ṭāmgaṇem ṭiparyā pichoḍe | beḍī budhanāla koladamḍe |
rakṣaṇanigraha cahūmkaḍe | yā nāmva ādibhūtika
Hanging, whipping, chaining; fetters, stocks, pillories; guard-restraint all around — called ādhibhautika.
नाकवणी चुनवणी । मीठवणी रायवणी ।
गुळवण्याची जाचणी । या नांव आदिभूतिक
nākavaṇī cunavaṇī | mīṭhavaṇī rāyavaṇī |
guḷavaṇyācī jācaṇī | yā nāmva ādibhūtika
Nostril-torture, lime-torture; salt-torture, raw-onion-torture; molasses-torture — called ādhibhautika.
जळामध्यें बुचकळिती । हस्तीपुढें बांधोन टाकिती ।
हाकिती छळिती यातायाती । या नांव आदिभूतिक
jaḷāmadhyem bucakaḷitī | hastīpuḍhem bāmdhona ṭākitī |
hākitī chaḷitī yātāyātī | yā nāmva ādibhūtika
Dunked in water; tied before an elephant; driven, harassed, tormented — called ādhibhautika.
कर्णछेद घ्राणछेद । हस्तछेद पादछेद ।
जिव्हाछेद अधरछेद । या नांव आदिभूतिक
karṇacheda ghrāṇacheda | hastacheda pādacheda |
jivhācheda adharacheda | yā nāmva ādibhūtika
Ear-cut, nose-cut; hand-cut, foot-cut; tongue-cut, lip-cut — called ādhibhautika.
तीरमार सुळीं देती । नेत्र वृषण काढिती ।
नखोनखीं सुया मारिती । या नांव आदिभूतिक ॥ ७१
पारड्यामध्यें घालणें । कां कडेलोट करणें ।
कां भांड्यामुखें उडवणें । या नांव आदिभूतिक
tīramāra suḷīm detī | netra vṛṣaṇa kāḍhitī |
nakhonakhīm suyā māritī | yā nāmva ādibhūtika || 71
pāraḍyāmadhyem ghālaṇem | kām kaḍeloṭa karaṇem |
kām bhāmḍyāmukhem uḍavaṇem | yā nāmva ādibhūtika
Arrow-hit, skewered; eyes and testicles taken out; needles pushed under nails — called ādhibhautika. Put in a pan; or thrown off a cliff; or blown from a cannon — called ādhibhautika.
कानीं खुंटा आदळिती । अपानीं मेखा मारिती ।
खाल काढून टाकिती । या नांव आदिभूतिक
kānīm khumṭā ādaḷitī | apānīm mekhā māritī |
khāla kāḍhūna ṭākitī | yā nāmva ādibhūtika
Nails driven into ear; pegs into anus; skin stripped and discarded — called ādhibhautika.
भोत आणी बोटबोटी । अथवा गळ घालणें कंठीं ।
सांडस लावून आटाटी । या नांव आदिभूतिक
bhota āṇī boṭaboṭī | athavā gaḷa ghālaṇem kamṭhīm |
sāmḍasa lāvūna āṭāṭī | yā nāmva ādibhūtika
Flayed and diced; or noosed at neck; squeezed with tongs — called ādhibhautika.
सिसें पाजणें वीष देणें । अथवा सिरछेद करणें ।
कां पायातळीं घालणें । या नांव आदिभूतिक
sisem pājaṇem vīṣa deṇem | athavā siracheda karaṇem |
kām pāyātaḷīm ghālaṇem | yā nāmva ādibhūtika
Lead poured [in mouth], poison given; or beheaded; or trampled under foot — called ādhibhautika.
सरड मांजरें भरिती । अथवा फांसीं नेऊन देती ।
नानापरी पीडा करिती । या नांव आदिभूतिक
saraḍa māmjarem bharitī | athavā phāmsīm neūna detī |
nānāparī pīḍā karitī | yā nāmva ādibhūtika
Lizards and cats stuffed [into body]; or given over to noose; many tortures given — called ādhibhautika.
स्वानप्रळये व्याघ्रप्रळये । भूतप्रळये सुसरीप्रळये ।
शस्त्रप्रळये विझप्रळये । या नांव आदिभूतिक
svānapraḷaye vyāghrapraḷaye | bhūtapraḷaye susarīpraḷaye |
śastrapraḷaye vijhapraḷaye | yā nāmva ādibhūtika
Destruction by dogs, tigers, ghosts, crocodiles, weapons, fire — called ādhibhautika.
सीरा वोढून घेती । टेंभें लाउन भाजिती ।
ऐशा नाना विपत्ती । या नांव आदिभूतिक
sīrā voḍhūna ghetī | ṭembhem lāuna bhājitī |
aiśā nānā vipattī | yā nāmva ādibhūtika
Veins drawn out; burned with torches; such many disasters — called ādhibhautika.
मनुष्यहानी वित्तहानी । वैभवहानी महत्वहानी ।
पशुहानी पदार्थहानी । या नांव आदिभूतिक
manuṣyahānī vittahānī | vaibhavahānī mahatvahānī |
paśuhānī padārthahānī | yā nāmva ādibhūtika
Loss of men, of wealth; of splendor, of honor; of animals, of goods — called ādhibhautika.
बाळपणीं मरे माता । तारुण्यपणीं मरे कांता ।
वृद्धपणीं मृत्य सुता । या नांव आदिभूतिक
bāḷapaṇīm mare mātā | tāruṇyapaṇīm mare kāmtā |
vṛddhapaṇīm mṛtya sutā | yā nāmva ādibhūtika
Mother dies in childhood; wife in youth; son in old age — called ādhibhautika.
दुःख दारिद्र आणी रुण । विदेशपळणी नागवण ।
आपदा अनुपत्ति कदान्न । या नांव आदिभूतिक
duḥkha dāridra āṇī ruṇa | videśapaḷaṇī nāgavaṇa |
āpadā anupatti kadānna | yā nāmva ādibhūtika
Sorrow, poverty, debt; flight to foreign land, nakedness; calamity, childlessness, bad food — called ādhibhautika.
आकांत वाखाप्रळये । युद्ध्य होतां पराजये ।
जिवलगांचा होये क्षये । या नांव आदिभूतिक
ākāmta vākhāpraḷaye | yuddhya hotām parājaye |
jivalagāmcā hoye kṣaye | yā nāmva ādibhūtika
Catastrophe, epidemic; defeat in battle; death of loved ones — called ādhibhautika.
कठीण काळ आणी दुष्काळ । साशंक आणी वोखटी वेळ ।
उद्वेग चिंतेचे हळाळ । या नांव आदिभूतिक
kaṭhīṇa kāḷa āṇī duṣkāḷa | sāśamka āṇī vokhaṭī veḷa |
udvega cimtece haḷāḷa | yā nāmva ādibhūtika
Hard times, famine; doubt and bad moment; anxieties of distress — called ādhibhautika.
घाणा चरखीं सिरकला । चाकाखालें सांपडला ।
नाना वन्हींत पडिला । या नांव आदिभूतिक
ghāṇā carakhīm sirakalā | cākākhālem sāmpaḍalā |
nānā vanhīmta paḍilā | yā nāmva ādibhūtika
Caught in a press; fallen under a wheel; fallen into fires — called ādhibhautika.
नाना शस्त्रें भेदिला । नाना स्वापदीं भक्षिला ।
नाना बंदीं पडिला । या नांव आदिभूतिक
nānā śastrem bhedilā | nānā svāpadīm bhakṣilā |
nānā bamdīm paḍilā | yā nāmva ādibhūtika
Pierced by many weapons; eaten by many beasts; caught in many prisons — called ādhibhautika.
नाना कुवासें निर्बुजे । नाना अपमानें लाजे ।
नाना शोकें प्राणी झिजे । या नांव आदिभूतिक
nānā kuvāsem nirbuje | nānā apamānem lāje |
nānā śokem prāṇī jhije | yā nāmva ādibhūtika
Bewildered by bad news; ashamed by many insults; creature wasted by many griefs — called ādhibhautika.
ऐसें सांगतां अपार । आहेत दुःखाचे डोंगर ।
श्रोतीं जाणावा विचार । आदिभूतिकाचा
aisem sāmgatām apāra | āheta duḥkhāce ḍomgara |
śrotīm jāṇāvā vicāra | ādibhūtikācā
Telling is unending; mountains of sorrow exist; listeners, know the reasoning — of ādhibhautika.