संत साहित्य · Dāsabodha · Dashak 4
Dashak 4 · Samāsa 6
25 ovis
मागां जालें निरूपण । पांचवे भक्तीचें लक्षण ।
आतां ऐका सावधान । साहावी भक्ती
māgām jālem nirūpaṇa | pāmcave bhaktīcem lakṣaṇa |
ātām aikā sāvadhāna | sāhāvī bhaktī
The fifth bhakti's sign was expounded; now listen attentively to the sixth bhakti.
साहावी भक्ती तें वंदन । करावें देवासी नमन ।
संत साधु आणी सज्जन । नमस्कारीत जावे
sāhāvī bhaktī tem vamdana | karāvem devāsī namana |
samta sādhu āṇī sajjana | namaskārīta jāve
The sixth bhakti is *vandana* (salutation) — bow to God; saints, sādhus, and the noble should be continually saluted.
सूर्यासि करावे नमस्कार । देवासि करावे नमस्कार ।
सद्गुरूस करावे नमस्कार । साष्टांग भावें
sūryāsi karāve namaskāra | devāsi karāve namaskāra |
sadgurūsa karāve namaskāra | sāṣṭāmga bhāvem
Salutations to the Sun, to God, to the Sadguru — eight-limbed (*sāṣṭānga*) with feeling.
साष्टांग नमस्कारास अधिकारु । नानाप्रतिमा देव गुरु ।
अन्यत्र नमनाचा विचारु । अधिकारें करावा
sāṣṭāmga namaskārāsa adhikāru | nānāpratimā deva guru |
anyatra namanācā vicāru | adhikārem karāvā
The authority for *sāṣṭānga-namaskāra* is for many images, God, guru; for others, salutation should be done by discernment of fitness.
छपन्न कोटी वसुमती । मधें विष्णुमूर्ती असती ।
तयांस नमस्कार प्रीतीं । साष्टांग घालावे
chapanna koṭī vasumatī | madhem viṣṇumūrtī asatī |
tayāmsa namaskāra prītīm | sāṣṭāmga ghālāve
Fifty-six-crore earth-regions — Viṣṇu-mūrtis dwell there; to them *sāṣṭānga* should be offered with love.
पशुपति श्रीपति आणी गभस्ती । यांच्या दर्शनें दोष जाती ।
तैसाचि नमावा मारुती । नित्य नेमे । म् विशेष
paśupati śrīpati āṇī gabhastī | yāmcyā darśanem doṣa jātī |
taisāci namāvā mārutī | nitya neme | m viśeṣa
Paśupati (Śiva), Śrīpati (Viṣṇu), and Gabhasti (Sun) — their sight removes sins; similarly Māruti — daily with special rule.
श्लोक ॥ शंकरः शेषशायी च मार्तंडो मारुतिस्तथा ।
एतेषां दर्शनं पुण्यं नित्यनेमे विशेषतः ॥
भक्त ज्ञानी आणी वीतरागी । माहानुभाव तापसी योगी ।
सत्पात्रें देखोनि वेगीं । नमस्कार घालावे
śloka || śamkaraḥ śeṣaśāyī ca mārtamḍo mārutistathā |
eteṣām darśanam puṇyam nityaneme viśeṣataḥ ||
bhakta jñānī āṇī vītarāgī | māhānubhāva tāpasī yogī |
satpātrem dekhoni vegīm | namaskāra ghālāve
[Śloka] 'śankaraḥ śeṣa-śāyī ca mārtaṇḍo mārutistathā | eteṣām darśanam puṇyam nitya-neme viśeṣataḥ'. Devotees, jñānis, dispassionate; mahānubhāvas, tāpasvīs, yogis; on seeing sat-pātras quickly — salutations should be made.
वेदज्ञ शास्त्रज्ञ आणी सर्वज्ञ । पंडित पुराणिक आणी विद्वज्जन ।
याज्ञिक वैदिक पवित्रजन । नमस्कारीत जावे
vedajña śāstrajña āṇī sarvajña | pamḍita purāṇika āṇī vidvajjana |
yājñika vaidika pavitrajana | namaskārīta jāve
Veda-knowers, śāstra-knowers, all-knowers; panditas, Purāṇikas, learned men; yajñikas, vaidikas, pure persons — one should continue to salute.
जेथें दिसती विशेष गुण । तें सद्गुरूचें अधिष्ठान ।
याकारणें तयासी नमन । अत्यादरें करावें
jethem disatī viśeṣa guṇa | tem sadgurūcem adhiṣṭhāna |
yākāraṇem tayāsī namana | atyādarem karāvem
Where special virtues are seen — that is the Sadguru's seat; therefore salutation to him should be done with extreme respect.
गणेश शारदा नाना शक्ती । हरिहरांच्या अवतारमूर्ती ।
नाना देव सांगों किती । पृथकाकारें
gaṇeśa śāradā nānā śaktī | hariharāmcyā avatāramūrtī |
nānā deva sāmgom kitī | pṛthakākārem
Gaṇeśa, Śāradā, many Śaktis; incarnations of Hari-Hara; many devas — how many to name, each separately?
सर्व देवांस नमस्कारिलें । ते येका भगवंतास पावलें ।
येदर्थीं येक वचन बोलिलें- । आहे, तें ऐका
sarva devāmsa namaskārilem | te yekā bhagavamtāsa pāvalem |
yedarthīm yeka vacana bolilem- | āhe, tem aikā
Saluting all devas reaches the one Bhagavān; there is a verse on this — hear it.
श्लोक ॥ आकाशात्पतितं तोयं यथा गच्छति सागरं ।
सर्वदेवनमस्कारः केशवं प्रतिगच्छति ॥
याकारणें सर्व देवांसी । नमस्कारावें अत्यादरेंसीं ।
अधिष्ठान मानितां, देवांसी- । परम सौख्य वाटे
śloka || ākāśātpatitam toyam yathā gacchati sāgaram |
sarvadevanamaskāraḥ keśavam pratigacchati ||
yākāraṇem sarva devāmsī | namaskārāvem atyādaremsīm |
adhiṣṭhāna mānitām, devāmsī- | parama saukhya vāṭe
[Śloka] 'ākāśāt patitam toyam yathā gacchati sāgaram | sarva-deva-namaskāraḥ keśavam prati-gacchati' — therefore all devas should be saluted with extreme respect; when devas are considered as one's seat, they feel supreme happiness.
देव देवाचीं अधिष्ठानें । सत्पात्रें सद्गुरूचीं स्थानें ।
या कारणें नमस्कार करणें । उभय मार्गीं
deva devācīm adhiṣṭhānem | satpātrem sadgurūcīm sthānem |
yā kāraṇem namaskāra karaṇem | ubhaya mārgīm
Devas are seats of God; sat-pātras are seats of the Sadguru; therefore salutation should be done — in both paths.
नमस्कारें लीनता घडे । नमस्कारें विकल्प मोडे ।
नमस्कारें सख्य घडे । नाना सत्पात्रासीं
namaskārem līnatā ghaḍe | namaskārem vikalpa moḍe |
namaskārem sakhya ghaḍe | nānā satpātrāsīm
By namaskāra humility arises; by namaskāra false-thinking breaks; by namaskāra friendship arises with many sat-pātras.
नमस्कारें दोष जाती । नमस्कारें अन्याय क्ष्मती ।
नमस्कारें मोडलीं जडतीं । समाधानें
namaskārem doṣa jātī | namaskārem anyāya kṣmatī |
namaskārem moḍalīm jaḍatīm | samādhānem
By namaskāra sins depart; by namaskāra offenses are forgiven; by namaskāra broken composures are restored.
सिसापरता नाहीं दंड । ऐसें बोलती उदंड ।
याकारणें अखंड । देव भक्त वंदावे
sisāparatā nāhīm damḍa | aisem bolatī udamḍa |
yākāraṇem akhamḍa | deva bhakta vamdāve
'No greater punishment than bowing the head' — so many speak; therefore continually — deva and bhakta should be bowed to.
नमस्कारें कृपा उचंबळे । नमस्कारें प्रसन्नता प्रबळे ।
नमस्कारें गुरुदेव वोळे । साधकांवरीं
namaskārem kṛpā ucambaḷe | namaskārem prasannatā prabaḷe |
namaskārem gurudeva voḷe | sādhakāmvarīm
By namaskāra, grace surges; by namaskāra, favor strengthens; by namaskāra, Guru-deva inclines toward the seeker.
निशेष करितां नमस्कार । नासती दोषांचे गिरिवर ।
आणी मुख्य परमेश्वर । कृपा करी
niśeṣa karitām namaskāra | nāsatī doṣāmce girivara |
āṇī mukhya parameśvara | kṛpā karī
When namaskāra is completely done, mountain-ranges of sins are destroyed; and the chief Parameśvara shows grace.
नमस्कारें पतित पावन । नमस्कारें संतांसी शरण ।
नमस्कारें जन्ममरण । दुरी दुऱ्हावे
namaskārem patita pāvana | namaskārem samtāmsī śaraṇa |
namaskārem janmamaraṇa | durī duṟhāve
By namaskāra the fallen are purified; by namaskāra refuge is in saints; by namaskāra birth-and-death are pushed far.
परम अन्याय करुनि आला । आणी साष्टांग नमस्कार घातला ।
तरी तो अन्याये क्ष्मा केला । पाहिजे श्रेष्ठीं
parama anyāya karuni ālā | āṇī sāṣṭāmga namaskāra ghātalā |
tarī to anyāye kṣmā kelā | pāhije śreṣṭhīm
If one has committed great offense and comes and offers sāṣṭānga namaskāra — that offense must be forgiven by the great.
याकारणें नमस्कारापरतें । आणीक नाहीं अनुसरतें ।
नमस्कारें प्राणीयातें । सद्बुद्धि लागे
yākāraṇem namaskārāparatem | āṇīka nāhīm anusaratem |
namaskārem prāṇīyātem | sadbuddhi lāge
Therefore there is nothing better than namaskāra to undertake; by namaskāra, good-intellect comes to the creature.
नमस्कारास वेचावें नलगे । नमस्कारास कष्टावें नलगे ।
नमस्कारांस कांहींच नलगे । उपकर्ण सामग्री
namaskārāsa vecāvem nalage | namaskārāsa kaṣṭāvem nalage |
namaskārāmsa kāmhīmca nalage | upakarṇa sāmagrī
For namaskāra nothing needs to be spent; for namaskāra no trouble is needed; for namaskāra no utensil or material is needed.
नमस्कारा ऐसें नाहीं सोपें । नमस्कार करावा अनन्यरूपें ।
नाना साधनीं साक्षपें । कासया सिणावें
namaskārā aisem nāhīm sopem | namaskāra karāvā ananyarūpem |
nānā sādhanīm sākṣapem | kāsayā siṇāvem
Nothing is as easy as namaskāra; namaskāra should be done with ananya-form; why toil in many disciplines with earnestness?
साधक भावें नमस्कार घाली । त्याची चिंता साधूस लागली ।
सुगम पंथे नेऊन घाली । जेथील तेथें
sādhaka bhāvem namaskāra ghālī | tyācī cimtā sādhūsa lāgalī |
sugama pamthe neūna ghālī | jethīla tethem
A seeker does namaskāra with bhāva — his concern becomes the sādhu's; the sādhu takes him by the easy-path to where he belongs.
याकारणें नमस्कार श्रेष्ठ । नमस्कारें वोळती वरिष्ठ ।
येथें सांगितली पष्ट । साहावी भक्ती
yākāraṇem namaskāra śreṣṭha | namaskārem voḷatī variṣṭha |
yethem sāmgitalī paṣṭa | sāhāvī bhaktī
Therefore namaskāra is supreme; by namaskāra the seniors incline; here clearly is told the sixth bhakti.