संत साहित्य · Dāsabodha · Dashak 4
Dashak 4 · Samāsa 7
28 ovis
मागां जालें निरूपण । साहवें भक्तीचें लक्षण ।
आतां ऐका सावधान । सातवी भक्ती
māgām jālem nirūpaṇa | sāhavem bhaktīcem lakṣaṇa |
ātām aikā sāvadhāna | sātavī bhaktī
The sixth bhakti's sign was told; now listen attentively to the seventh bhakti.
सातवें भजन तें दास्य जाणावें । पडिलें कार्य तितुकें करावें ।
सदा सन्निधचि असावें । देवद्वारीं
sātavem bhajana tem dāsya jāṇāvem | paḍilem kārya titukem karāvem |
sadā sannidhaci asāvem | devadvārīm
The seventh bhajana — know as *dāsya* (servitude); whatever task falls, should be done; one should always be present at the temple-door.
देवाचें वैभव संभाळावें । न्यूनपूर्ण पडोंचि नेदावें ।
चढतें वाढतें वाढवावें । भजन देवाचें
devācem vaibhava sambhāḷāvem | nyūnapūrṇa paḍomci nedāvem |
caḍhatem vāḍhatem vāḍhavāvem | bhajana devācem
The deva's splendour should be preserved; let there be no deficiency; increase God's worship ever-growing.
भंगलीं देवाळयें करावीं । मोडलीं सरोवरें बांधावीं ।
सोफे धर्मशाळा चालवावीं । नूतनचि कार्यें
bhamgalīm devāḷayem karāvīm | moḍalīm sarovarem bāmdhāvīm |
sophe dharmaśāḷā cālavāvīm | nūtanaci kāryem
Broken temples should be restored; broken tanks rebuilt; pavilions and dharma-śālās kept running; new works initiated.
नाना रचना जीर्ण जर्जर । त्यांचे करावे जीर्णोद्धार ।
पडिलें कार्य तें सत्वर । चालवित जावें
nānā racanā jīrṇa jarjara | tyāmce karāve jīrṇoddhāra |
paḍilem kārya tem satvara | cālavita jāvem
Many aged, decayed structures — their renewals should be done; whatever task falls should be quickly continued.
गज रथ तुरंग सिंहासनें । चौकिया सिबिका सुखासनें ।
मंचक डोल्हारे विमानें । नूतनचि करावीं
gaja ratha turamga simhāsanem | caukiyā sibikā sukhāsanem |
mamcaka ḍolhāre vimānem | nūtanaci karāvīm
Elephants, chariots, horses, thrones; squares, palanquins, sedans; bedsteads, cradles, celestial-vehicles — should be made fresh.
मेघडंब्रें छत्रें चामरें । सूर्यापानें निशाणें अपारें ।
नित्य नूतन अत्यादरें । सांभाळित जावीं
meghaḍambrem chatrem cāmarem | sūryāpānem niśāṇem apārem |
nitya nūtana atyādarem | sāmbhāḷita jāvīm
Elephant-canopies, parasols, yak-tail fans; sun-shades, countless flags — daily fresh, should be maintained with extreme respect.
नाना प्रकारीचीं यानें । बैसावयाचीं उत्तम स्थानें ।
बहुविध सुवर्णासनें । येत्नें करीत जावीं
nānā prakārīcīm yānem | baisāvayācīm uttama sthānem |
bahuvidha suvarṇāsanem | yetnem karīta jāvīm
Many kinds of vehicles; excellent seating-places; manifold gold-thrones — should be made with effort.
भुवनें कोठड्या पेट्या मांदुसा । रांझण कोहळीं घागरी बहुवसा ।
संपूर्ण द्रव्यांश ऐसा । अति येत्नें करावा
bhuvanem koṭhaḍyā peṭyā māmdusā | rāmjhaṇa kohaḷīm ghāgarī bahuvasā |
sampūrṇa dravyāmśa aisā | ati yetnem karāvā
Dwellings, cells, chests, stores; grain-silos, pumpkin-stores, many water-pots; and complete wealth-store — should be made with great effort.
भुयेरीं तळघरें आणी विवरें । नाना स्थळें गुप्त द्वारें ।
अनर्घ्ये वस्तूंचीं भांडारें । येत्नें करीत जावीं
bhuyerīm taḷagharem āṇī vivarem | nānā sthaḷem gupta dvārem |
anarghye vastūmcīm bhāmḍārem | yetnem karīta jāvīm
Underground halls, basements, grottoes; many places with secret doors; treasuries of priceless things — should be made with effort.
आळंकार भूषणें दिव्यांबरें । नाना रत्नें मनोहरें ।
नाना धातु सुवर्णपात्रें । येत्नें करीत जावीं
āḷamkāra bhūṣaṇem divyāmbarem | nānā ratnem manoharem |
nānā dhātu suvarṇapātrem | yetnem karīta jāvīm
Ornaments, adornments, divine garments; many charming jewels; many metals, gold vessels — should be made with effort.
पुष्पवाटिका नाना वनें । नाना तरुवरांचीं बनें ।
पावतीं करावीं जीवनें । तया वृक्षांसी
puṣpavāṭikā nānā vanem | nānā taruvarāmcīm banem |
pāvatīm karāvīm jīvanem | tayā vṛkṣāmsī
Flower-gardens, many forests; many groves of trees; water-supply should be made available — for those trees.
नाना पशूंचिया शाळा । नाना पक्षी चित्रशाळा ।
नाना वाद्यें नाट्यशाळा । गुणी गायेक बहुसाल
nānā paśūmciyā śāḷā | nānā pakṣī citraśāḷā |
nānā vādyem nāṭyaśāḷā | guṇī gāyeka bahusāla
Stables for many animals; many birds in picture-halls; many instruments, dance-halls; virtuoso singers in plenty.
स्वयंपाकगृहें भोजनशाळा । सामग्रीगृहें धर्मशाळा ।
निद्रिस्तांकारणें पडशाळा । विशाळ स्थळें
svayampākagṛhem bhojanaśāḷā | sāmagrīgṛhem dharmaśāḷā |
nidristāmkāraṇem paḍaśāḷā | viśāḷa sthaḷem
Kitchens, dining-halls; storage-rooms, dharma-śālās; corridors for sleep; vast places.
नाना परिमळद्रव्यांचीं स्थळें । नाना खाद्यफळांचीं स्थळें ।
नाना रसांचीं नाना स्थळें । येत्नें करीत जावीं
nānā parimaḷadravyāmcīm sthaḷem | nānā khādyaphaḷāmcīm sthaḷem |
nānā rasāmcīm nānā sthaḷem | yetnem karīta jāvīm
Places for many fragrances; places for edible fruits; places for many juices — should be made with effort.
नाना वस्तांची नाना स्थानें । भंगलीं करावीं नूतनें ।
देवाचें वैभव वचनें । किती म्हणौनि बोलावें
nānā vastāmcī nānā sthānem | bhamgalīm karāvīm nūtanem |
devācem vaibhava vacanem | kitī mhaṇauni bolāvem
Many objects, many places; broken ones renewed; how much can one describe of the deva's splendour?
सर्वां ठाई अतिसादर । आणी दास्यत्वासहि तत्पर ।
कार्यभागाचा विसर । पडणार नाहीं
sarvām ṭhāī atisādara | āṇī dāsyatvāsahi tatpara |
kāryabhāgācā visara | paḍaṇāra nāhīm
In every place extremely attentive, and ready for servitude; no task will be forgotten.
जयंत्या पर्वें मोहोत्साव । असंभाव्य चालवी वैभव ।
जें देखतां स्वर्गींचे देव । तटस्त होती
jayamtyā parvem mohotsāva | asambhāvya cālavī vaibhava |
jem dekhatām svargīmce deva | taṭasta hotī
Jayantīs, festivals, celebrations — carry on extraordinary splendour; on seeing which, even heaven's devas stand motionless.
ऐसें वैभव चालवावें । आणी नीच दास्यत्वहि करावें ।
पडिले प्रसंगीं सावध असावें । सर्वकाळ
aisem vaibhava cālavāvem | āṇī nīca dāsyatvahi karāvem |
paḍile prasamgīm sāvadha asāvem | sarvakāḷa
Such splendour should be run; and lowly servitude should also be done; on occasions, one should be alert always.
जें जें कांहीं पाहिजे । तें तें तत्काळचि देजे ।
अत्यंत आवडीं कीजे । सकळ सेवा
jem jem kāmhīm pāhije | tem tem tatkāḷaci deje |
atyamta āvaḍīm kīje | sakaḷa sevā
Whatever is needed, should be given instantly; all service should be done with extreme love.
चरणक्षाळळें स्नानें आच्मनें । गंधाक्षतें वसनें भूषणें ।
आसनें जीवनें नाना सुमनें । धूप दीप नैवेद्य
caraṇakṣāḷaḷem snānem ācmanem | gamdhākṣatem vasanem bhūṣaṇem |
āsanem jīvanem nānā sumanem | dhūpa dīpa naivedya
Feet-washing, bathings, ācamana; gandha, akṣata, clothing, ornaments; seats, waters, many flowers; incense, lamp, naivedya.
शयेनाकारणें उत्तम स्थळें । जळें ठेवावीं सुसीतळें ।
तांबोल गायनें रसाळें । रागरंगें करावीं
śayenākāraṇem uttama sthaḷem | jaḷem ṭhevāvīm susītaḷem |
tāmbola gāyanem rasāḷem | rāgaramgem karāvīm
Excellent places for sleep; cooled water should be placed; tāmbūla, sweet songs — should be done with rāga-color.
परिमळद्रव्यें आणी फुलीलीं । नाना सुगंधेल तेलें ।
खाद्य फळें बहुसालें । सन्निधचि असावीं
parimaḷadravyem āṇī phulīlīm | nānā sugamdhela telem |
khādya phaḷem bahusālem | sannidhaci asāvīm
Fragrant substances and flowers; many perfumed oils; edible fruits in plenty — should be kept near.
सडे संमार्जनें करावीं । उदकपात्रें उदकें भरावीं ।
वसनें प्रक्षालून आणावीं । उत्तमोत्तमें
saḍe sammārjanem karāvīm | udakapātrem udakem bharāvīm |
vasanem prakṣālūna āṇāvīm | uttamottamem
Sweeping and sprinkling should be done; water-pots filled with water; washed cloths brought — the finest.
सकळांचें करावें पारपत्य । आलयाचें करावें आतित्य ।
ऐसी हे जाणावी सत्य । सातवी भक्ती
sakaḷāmcem karāvem pārapatya | ālayācem karāvem ātitya |
aisī he jāṇāvī satya | sātavī bhaktī
Care should be taken for all; hospitality for the arrived; know this as truly the seventh bhakti.
वचनें बोलावीं करुणेचीं । नाना प्रकारें स्तुतीचीं ।
अंतरें निवतीं सकळांचीं । ऐसें वदावें
vacanem bolāvīm karuṇecīm | nānā prakārem stutīcīm |
amtarem nivatīm sakaḷāmcīm | aisem vadāvem
Compassionate words should be spoken; many kinds of praises; so as to cool all hearts — thus should one speak.
ऐसी हे सातवी भक्ती । निरोपिली येथामती ।
प्रत्यक्ष न घडे तरी चित्तीं । मानसपूजा करावी
aisī he sātavī bhaktī | niropilī yethāmatī |
pratyakṣa na ghaḍe tarī cittīm | mānasapūjā karāvī
Thus the seventh bhakti is expounded according to my capacity; if direct [service] cannot be done, mānasa-pūjā should be done.
ऐसें दास्य करावें देवाचें । येणेंचि प्रकारें सद्गुरूचें ।
प्रत्यक्ष न घडे तरी मानसपूजेचें । करित जावें
aisem dāsya karāvem devācem | yeṇemci prakārem sadgurūcem |
pratyakṣa na ghaḍe tarī mānasapūjecem | karita jāvem
Such servitude to God should be done; by the same method to the Sadguru; if direct cannot be done, mānasa-pūjā should continue.