Abhanga 610
English: Very-beginning — Lambōdara — sakaḷa-siddhi-dātāra — caturbhuja paraśu-dhara — pāra doesn't fit.
The verse
प्रथमारंभीं लंबोदर । सकळ सिद्धींचा दातार । चतुर्भुज फरशधर । न कळे पार वर्णितां ॥१॥ तो देव नटला गौरीबाळ । पायीं बांधोनि घागर्यां घोळ । नारदतुंबरसहित मेळ । सुटला पळ विघ्नांसी ॥२॥ नटारंभी थाटियला रंग । भुजा नाचवी हालवी अंग । सेंदुरविलेपनें चांग । मुगुटीं नाग मिरविला ॥३॥ जया मानवतीदेव ॠषि मुनी । पाहातां न पुरें डोळियां धनी । असुर जयाच्या चरणीं । आदीं अवसानीं तो चि एक ॥४॥ सकळां सिद्धींचा दातार । जयाच्या रूपा नाहीं पार । तुका म्हणे आमुचा दातार । भवसागर तारील हा ॥५॥
Literal translation
English: Very-beginning — Lambōdara — sakaḷa-siddhi-dātāra — caturbhuja paraśu-dhara — pāra doesn't fit. Deva — Gaurī-bāḷa — ghāgariyā ghōḷa — Nārada-Tumbara mēḷa — vighnas fled. Naṭa-ārambha ranga set — bhujā nācavī — anga halts — sēndura-vilēpana cānga — mukuṭa nāga shines. Dēva-ṛṣi-muni — eyes not enough — asura at feet — ādi-avasāna He alone. Sakaḷa-siddhi-dātāra — rūpa no pāra. Tuka says: our dātāra — bhava-sāgara saves.
मराठी: प्रथमारंभीं लंबोदर — सकळ सिद्धींचा दातार — चतुर्भुज फरशधर — न कळे पार वर्णितां. तो देव नटला गौरीबाळ — पायीं बांधोनि घागर्यां घोळ — नारदतुंबरसहित मेळ — सुटला पळ विघ्नांसी. नटारंभी थाटियला रंग — भुजा नाचवी हालवी अंग — सेंदुरविलेपनें चांग — मुगुटीं नाग मिरविला. देव ॠषि मुनी पाहातां न पुरें डोळियां — असुर जयाच्या चरणीं — आदीं अवसानीं तो चि एक. तुकाराम म्हणतां — आमुचा दातार — भवसागर तारील हा.
Word-by-word gloss
| Marathi | Meaning |
|---|---|
| प्रथमारंभीं लंबोदर | "very-beginning Lambōdara" |
| सकळ सिद्धींचा दातार | "sakaḷa-siddhi-dātāra" |
| चतुर्भुज फरशधर | "caturbhuja paraśu-dhara" |
| न कळे पार वर्णितां | "pāra doesn't fit" |
| तो देव नटला गौरीबाळ | "deva — Gaurī-bāḷa" |
| पायीं बांधोनि घागर्यां घोळ | "ghāgariyā ghōḷa" |
| नारदतुंबरसहित मेळ | "Nārada-Tumbara mēḷa" |
| सुटला पळ विघ्नांसी | "vighnas fled" |
| नटारंभी थाटियला रंग | "naṭa-ārambha — ranga set" |
| भुजा नाचवी हालवी अंग | "bhujā nācavī — anga halts" |
| सेंदुरविलेपनें चांग | "sēndura-vilēpana cānga" |
| मुगुटीं नाग मिरविला | "mukuṭa nāga — shines" |
| देव ॠषि मुनी पाहातां न पुरें डोळियां | "dēva-ṛṣi-muni — eyes not enough" |
| आदीं अवसानीं तो चि एक | "ādi-avasāna — He alone" |
| आमुचा दातार भवसागर तारील | "our dātāra — bhava-sāgara saves" |
What it means
A prathamārambha-Lambōdara-Gaurī-bāḷa-bhava-sāgara-saves abhang. Five-verse Gaṇēśa-prayer companion to 0609. Five claims:
-
प्रथमारंभीं लंबोदर — सकळ सिद्धींचा दातार — चतुर्भुज फरशधर — न कळे पार वर्णितां — opening-claim: prathamārambha (very-beginning), Lambōdara (big-bellied = Gaṇēśa); sakaḷa-siddhi-dātāra (giver of all-perfections); caturbhuja (four-armed), paraśu-dhara (axe-bearing); pāra (limit) doesn't fit when described. Gaṇēśa-as-siddhi-giver-beyond-description.
-
तो देव नटला गौरीबाळ — पायीं बांधोनि घागर्यां घोळ — नारदतुंबरसहित मेळ — सुटला पळ विघ्नांसी — deva-as-Gaurī-bāḷa: the deva became Gaurī-bāḷa (Gaurī's-child); feet bound with ghāgariyā (anklet-bells), ghōḷa (rolling-clatter); Nārada-Tumbara mēḷa (band of musicians); vighnas fled. Child-Gaṇēśa-with-anklets-and-musical-band; vighnas-flee.
-
नटारंभी थाटियला रंग — भुजा नाचवी हालवी अंग — सेंदुरविलेपनें चांग — मुगुटीं नाग मिरविला — Gaṇēśa-dance-and-iconography: in naṭa-ārambha (drama-opening), ranga (atmosphere) is set; bhujā nācavī (arms danced), anga halts (body sways); sēndura-vilēpana (sindūra-anointing) is cānga (fine); on the mukuṭa, a nāga (snake) miravilā (shines / decorates). Dancing-Gaṇēśa with the iconographic-marks: sindūra, snake-on-crown*.
-
जया मानवतीदेव ॠषि मुनी — पाहातां न पुरें डोळियां धनी — असुर जयाच्या चरणीं — आदीं अवसानीं तो चि एक — who is honored by all: dēva-ṛṣi-muni honor Him; eyes are not satisfied (na purē) seeing Him; at His caraṇa are the asura (in submission); ādi-avasāna (beginning-and-end) — He alone. All-honor-Him; eyes-can't-get-enough; even-asuras-at-His-feet; from-beginning-to-end-He-is-One.
-
सकळां सिद्धींचा दातार — जयाच्या रूपा नाहीं पार — तुका म्हणे आमुचा दातार — भवसागर तारील हा — closing-our-dātāra-claim: sakaḷa-siddhi-dātāra; rūpa has no pāra; Tuka says: our dātāra; (He) will save the bhava-sāgara. Gaṇēśa-as-our-savior-of-bhava-sāgara*. (Tukaram-distinctively-makes Gaṇēśa-the-bhava-sāgara-saver, normally Viṣṇu's-role.)
[T]
For someone today
This abhang names the prathamārambha-Lambōdara-our-dātāra register:
-
Lambōdara is sakaḷa-siddhi-dātāra; beyond-description. Lambōdara — siddhi-dātāra — pāra none. Open-with-Gaṇēśa-prayer. Beginning-tradition*.
-
Gaurī-bāḷa with anklets makes vighnas flee. Gaurī-bāḷa — ghāgariyā — vighnas flee. The dancing-child-Gaṇēśa drives away obstacles. Vighna-removal*.
-
Naṭa-ārambha-ranga; bhujā-anga-dance; sindūra and nāga-on-mukuṭa*. Iconographic-image. Recognize-the-iconography*.
-
Dēva-ṛṣi-muni see; eyes-not-enough; asuras-at-feet. Dēva-ṛṣi-asura all see Him. Universal-honor*.
-
Our dātāra saves the bhava-sāgara*. Āmacā dātāra — bhava-sāgara tārīla. Gaṇēśa-as-our-bhava-sāgara-saver. Final-claim*.
For today: open with namana to Lambōdara — the sakaḷa-siddhi-dātāra; the dancing-child-Gaṇēśa drives away vighnas; all dēva-ṛṣi-asura honor Him; He saves the bhava-sāgara.
This abhang is Tukaram's prathamārambha-Lambōdara register — companion to 0609 Gaṇēśa-prayer. Tukaram-distinctively makes Gaṇēśa the bhava-sāgara-saver — normally Viṣṇu's role. Compare 0609 namana-ēka-damta-māyā-pūra; same Gaṇēśa-vandana register.
मराठी: ही ओवी prathamārambha-Lambōdara-our-dātāra register नाव सांगते:
-
Lambōdara sakaḷa-siddhi-dātāra; beyond-description. Lambōdara — siddhi-dātāra — pāra नाही. Gaṇēśa-prayer ने open करा. Beginning-tradition*.
-
Gaurī-bāḷa anklets ने vighnas fle. Gaurī-bāḷa — ghāgariyā — vighnas फ्ले. Dancing-child-Gaṇēśa obstacles drives away. Vighna-removal*.
-
Naṭa-ārambha-ranga; bhujā-anga-dance; sindūra आणि nāga-on-mukuṭa*. Iconographic-image. Iconography-recognize*.
-
Dēva-ṛṣi-muni see; eyes-not-enough; asuras-feet-at. Dēva-ṛṣi-asura सर्व त्याला बघतात. Universal-honor*.
-
Our dātāra bhava-sāgara* saves. आमचा दातार — भवसागर तारील. Gaṇēśa-our-bhava-sāgara-saver. Final-claim*.
आज: Lambōdara — sakaḷa-siddhi-dātāra ला namana ने open करा; Dancing-child-Gaṇēśa vighnas drives; सर्व dēva-ṛṣi-asura त्याला honor; तो bhava-sāgara saves*.
Tukaram च-prathamārambha-Lambōdara-register — 0609 Gaṇēśa-prayer companion. Tukaram-distinctively Gaṇēśa-bhava-sāgara-saver-करतो — normally Viṣṇu's-role. 0609 namana-ēka-damta-māyā-pūra compare; तीच Gaṇēśa-vandana register.
Where this applies
- Lambōdara — siddhi-dātāra. Beginning.
- Gaurī-bāḷa — vighnas flee. Obstacle-removal.
- Sēndura + nāga-on-mukuṭa. Iconography.
- Our dātāra saves bhava-sāgara. Tukaram-distinctive.