संत साहित्य · Tukārām · Abhanga 1155 of 4582

Abhanga 1155

This is one of the most direct statements against caste in the whole Gatha: laughing, playing, walking the road, eating, sleeping, living an ordinary life, Tukaram declares plainly that caste means nothing to him. Hindu, dhed, or chambhar, whatever label society puts on someone, makes no difference at all. What matters to him is simple: whoever's mind is fixed on Rama's name, his own mind bows at that person's feet, regardless of their birth. And he adds a further point: what good is it to save only yourself? It is better to help give others a good name too.

When hāmsata-khēlata-cālata; khāṇā-khāṭa — and you have to recognize this register

When no caste-pyāra; Hindū-dhēḍa-cambhāra no different — and you accept this image

When whoever's chita on Rāma; my chita on his pāva — and you allow this image

The verse

हांसत खेलत चालत बाट । खाणा खाते सोते खाट ॥१॥ जातनसुं मुजे कछु नहिं प्यार । असते की नही हेंदु धेड चंभार ॥२॥ ज्याका चित लगा मेरे रामको नाव । कहे तुका मेरा चित लगा त्याके पाव ॥३॥ आपे तरे त्याकी कोण बराईं । औरनकुं भलो नाम घराईं ॥ध्रु.॥

Literal translation

Hāmsata khēlata cālata bāṭa — khāṇā khāṭa. Jātana-sum no pyāra — Hindū-dhēḍa-cambhāra. Rāma-nāva — pāva. Āpa-tarē — auran bhalā gharā'ī.

मराठी: हाँसत-खेलत-चालत बाट — खाणा खातां, खाटे-वर सोता. जातीशीं मला कांहीं प्यार नाहीं — Hindū-धेड-चंभार असते-कीं नाहीं (फरक). ज्या-चें चित्त माझ्या Rāma-च्या नांवीं लागलें — Tuka म्हणे: माझें चित्त त्या-च्या पावीं लागलें. आपण-च तरला, त्याची कोण बराई? — आणखींना भलो नाम देणें घराई.

Word-by-word gloss

Marathi/Hindi	Meaning
हांसत खेलत चालत बाट	"hāmsata khēlata cālata bāṭa"
खाणा खाते सोते खाट	"khāṇā khāṭa"
जातनसुं मुजे कछु नहिं प्यार	"jātana-sum no pyāra"
असते की नही हेंदु धेड चंभार	"Hindū-dhēḍa-cambhāra"
ज्याका चित लगा मेरे रामको नाव	"Rāma-nāva"
मेरा चित लगा त्याके पाव	"pāva"
आपे तरे त्याकी कोण बराईं	"āpa-tarē"
औरनकुं भलो नाम घराईं	"auran bhalā gharā'ī"

What it means

Hindi abhang. The most-explicit no-caste-distinction claim — Hindū-dhēḍa-cambhāra are no different to me. Four claims:

हाँसत-खेलत-बाट. Walking-the-path-claim.
जात-नाहीं-प्यार — Hindu-धेड-चंभार. No-caste-claim. (Among the most-explicit no-caste claims in the Gatha.)
Rāma-नांव — पाव. Whoever-on-Rāma-I-on-feet-claim.
Tuka: आप-तरे-नाहीं — औरण-भला-नाम. Better-to-give-good-name-claim.

[T]

For someone today

मराठी: गाथेतील सर्वांत स्पष्ट जातिभेद-विरोधी विधानांपैकी हे एक आहे - हसत, खेळत, वाट चालत, खात-पीत, साध्या पलंगावर झोपत, तुकाराम स्पष्टपणे सांगतात की जात त्यांच्यासाठी काहीच अर्थ ठेवत नाही. Hindū, धेड की चंभार, समाज कोणतंही लेबल लावो, त्यांना काहीच फरक पडत नाही. त्यांच्यासाठी महत्त्वाचं एवढंच आहे - ज्याचं मन Rāma च्या नामांत रमलेलं आहे, त्याच्या पायाशी माझं मन नतमस्तक होतं, जन्माची पर्वा न करता. आणि ते आणखी एक मुद्दा मांडतात - फक्त स्वतःच तरून काय उपयोग? इतरांनाही चांगलं नाव मिळवून द्यावं, हे अधिक चांगलं.

Where this applies

Walking-path. Bāṭa.
No-caste. Cambhāra.
Whoever-Rāma. Nāva.
Good-name. Gharā'ī.