Abhanga 4546
The verse
सांडवले सकळांचे अभिमान । आणिले शरण लोटांगणीं ॥१॥
लोटांगणीं आले होऊनियां दीन । मग नारायण म्हणे भलें ॥२॥
भला आजि तुम्ही केला साच पण । गिरि गोवर्धन उचलिला ॥३॥
लागती चरणा सकळ ते काळीं । आम्हांमध्यें बळी तूं चि एक ॥४॥
एका तुजविण न यों आम्ही कामा । कळों कृष्णा रामा आलें आजी ॥५॥
आजिवरि आम्हां होता अभिमान । नेणतां चरणमहिमा तुझा ॥६॥
तुझा पार आम्ही नेणों नारायणा । नखीं गोवर्धना राखियेलें ॥७॥
राखियेलें गोकुळ आम्हां सकळांसि । दगडाच्या राशी वरुषतां ॥८॥
वर्णावें तें काय तुझें महिमान । धरिती चरण सकळिक ॥९॥
सकळ ही तान विसरलीं भूक । सकळ ही सुख दिलें त्यांसि ॥१०॥
त्यासि कळों आला वैकुंठनायका । तुका म्हणे लोक निर्भर ते ॥११॥
Literal translation
★★★ Abhimāna-all-cast-aside — śaraṇa-lōṭāngaṇī. Lōṭāngaṇī-came-dīna — Nārāyaṇa-says-bhalē. Bhalā-today-pana-passed — Govardhana-lifted. All-fall-at-feet — among-us-only-you-bali. Without-you-we-don't-come-to-act — Krṣṇa-Rāma-known-today. Till-today-abhimāna — not-knowing-charaṇa-mahima. Pāra-not-known-Nārāyaṇa — Govardhana-on-nakha. Protected-Gokul-all — stone-rain-heaps. What-to-varṇa-your-mahimā — all-hold-feet. Forgot-tāna-bhūka — sukha-given-all. Came-to-know-Vaikuṇṭha-nāyaka — Tukā: loka-niṣbhara.
What it means
★★★ An 11-verse yamak-bandha — the Govardhana-uddhāraṇa-finale. The Gopāḷas (and-everyone-sheltered) prostrate-themselves before-the-Lord, cast-aside-abhimāna. Lord-says bhalā — today-you-passed-the-pana (test). They-confess: we-only-now-recognized you — Krṣṇa-Rāma — until-today-we-had-abhimāna-not-knowing-the-mahima-of-your-charaṇa — you-held-Govardhana-on-your-very-nakhī (fingernail) — protected-Gokul-and-us-all. The famous Govardhana-on-nakha (fingernail) image — Lord's-effortless-strength signified-by-holding-the-mountain-not-on-his-back-but-on-just-one-fingernail. The closing: forgot-thirst-hunger — gave-sukha-to-all — came-to-know-Vaikuṇṭha-nāyaka — loka-niṣbhara. Pair with 4544 (preceding climax), 4547 (continuing aftermath).
For someone today
Tukārām: the-Gopāḷas-cast-aside-their-pride-prostrated-in-surrender — Lord-said "today-you-passed-the-test" — they-confessed "you-alone-are-the-strong-one-without-you-we-can't-act-you-held-Govardhana-on-your-fingernail-and-protected-all-of-us-from-the-stone-rains" — all-forgot-thirst-and-hunger-and-became-niṣbhara.
Where this applies
- ★★★ Tukārām's Govardhana-uddhāraṇa-finale + Govardhana-on-nakha + only-you-bali-among-us + niṣbhara-loka canonical