Abhanga 621
Tukaram warns against relying on petty, needy powers that cannot truly help, and points devotion instead toward the God who pervades everything.
The verse
सेंदरीं हें देवी दैवतें । कोण तीं पुजी भुतेंकेतें । आपुल्या पोटा जीं रडतें । मागती शितें अवदान ॥१॥ आपुले इच्छे आणिकां पीडी । काय तें देईल बराडी । कळों ही आली तयाची जोडी । अल्प रोकडी बुद्धी अधरा ॥ध्रु.॥ दासीचा पाहुनरउखतें । धणी देईल आपुल्या हातें । करुणाभाषणउचितें । हें तों रितें सतंत शक्तिहीन ॥२॥ काय तें थिल्लरीचें पाणी । ओठ न भिजे फिटे धणी । सीण तरीं आदीं आवसानीं । क्षोभे पुरश्चरणीं दिलें फळ ॥३॥ विलेपनें बुजविती तोंड । भार खोल वाहाती उदंड । करविती आपणयां दंड । ऐसियास भांड म्हणे देव तो ॥४॥ तैसा नव्हे नारायण । जगव्यापक जनार्दन । तुका म्हणे त्याचें करा चिंतन । वंदूं चरण येती सकळें ॥५॥
Literal translation
Sēndarī deities — bhūta-kēta — who worships? — for own pōṭa cry — śīta-avadāna beg. Others-pīḍā — barāḍī — jōḍī — alpa-rōkaḍī buddhi-adhama. Dāsī — householder gives — karuṇa-bhāṣaṇa-ucita — ritē — śakti-hīna. Thillarī-water — lips not moisten — dhaṇī fades — sīṇa — ādi-avasāna — puraścaraṇa — kṣōbha. Vilēpana clogs mouth — load — daṇḍa — bhāmḍa. Not so — Nārāyaṇa — Jagat-vyāpaka Janārdana — Tuka says: His cintana — all vandūm caraṇa.
मराठी: सेंदरीं हें देवी दैवतें — कोण तीं पुजी भुतेंकेतें — आपुल्या पोटा जीं रडतें — मागती शितें अवदान. आपुले इच्छे आणिकां पीडी — काय तें देईल बराडी — कळों ही आली तयाची जोडी — अल्प रोकडी बुद्धी अधरा. दासीचा पाहुनरउखतें — धणी देईल आपुल्या हातें — करुणाभाषणउचितें — हें तों रितें सतंत शक्तिहीन. काय तें थिल्लरीचें पाणी — ओठ न भिजे फिटे धणी — सीण तरीं आदीं आवसानीं — क्षोभे पुरश्चरणीं दिलें फळ. विलेपनें बुजविती तोंड — भार खोल वाहाती उदंड — करविती आपणयां दंड — ऐसियास भांड म्हणे देव तो. तैसा नव्हे नारायण — जगव्यापक जनार्दन. तुकाराम म्हणतां — त्याचें करा चिंतन — वंदूं चरण येती सकळें.
Word-by-word gloss
| Marathi | Meaning |
|---|---|
| सेंदरीं हें देवी दैवतें | "sēndarī deities" |
| कोण तीं पुजी भुतेंकेतें | "who — bhūta-kēta?" |
| आपुल्या पोटा जीं रडतें | "for own pōṭa — cry" |
| मागती शितें अवदान | "beg śīta-avadāna" |
| आणिकां पीडी | "others-pīḍā" |
| बराडी | "barāḍī (petty-mendicant-deity)" |
| अल्प रोकडी बुद्धी अधरा | "alpa-rōkaḍī — buddhi-adhama" |
| थिल्लरीचें पाणी | "thillarī-water (puddle)" |
| ओठ न भिजे फिटे धणी | "lips — dhaṇī fades" |
| सीण आदीं आवसानीं | "sīṇa — ādi-avasāna" |
| क्षोभे पुरश्चरणीं दिलें फळ | "kṣōbha in puraścaraṇa" |
| विलेपनें बुजविती तोंड | "vilēpana clogs mouth" |
| भार खोल वाहाती उदंड | "load deeply — much" |
| करविती आपणयां दंड | "apply daṇḍa on self" |
| ऐसियास भांड म्हणे देव | "to such — bhāmḍa — deva" |
| तैसा नव्हे नारायण | "not so — Nārāyaṇa" |
| जगव्यापक जनार्दन | "Jagat-vyāpaka Janārdana" |
| त्याचें करा चिंतन | "His cintana" |
| वंदूं चरण येती सकळें | "all — vandūm caraṇa" |
What it means
A minor-deity-criticism-only-Nārāyaṇa abhang. Five-verse anti-village-deity polemic. The sēndarī-bhūta-kēta are the small village-deities (often spirits, ancestral-bhūtas, ghosts) coated in sindūra and worshipped for petty-favors. Tukaram is anti-cult, contrasting these with Jagat-vyāpaka Nārāyaṇa. Five claims:
-
सेंदरीं हें देवी दैवतें... मागती शितें अवदान — sēndarī-bhūta-kēta-beg: these sēndarī deities and bhūta-kēta — who worships?; for their own pōṭa they cry, beg śīta-avadāna. Petty-deities-themselves-beg.
-
आपुले इच्छे आणिकां पीडी — barāḍī-petty-buddhi: cause others-pīḍā by their icchā; what does the barāḍī give? — known: alpa-rōkaḍī buddhi-adhama. Petty-deity-petty-buddhi.
-
दासीचा पाहुनरउखतें — dāsī-rite-empty: like a dāsī, householder gives by hand; karuṇa-bhāṣaṇa-ucita — but ritē (empty), śakti-hīna. Rite-without-power.
-
काय तें थिल्लरीचें पाणी — thillarī-water: what is thillarī's water? — lips don't moisten — dhaṇī fades; sīṇa even at ādi-avasāna; kṣōbha in puraścaraṇa — gave fruit. Puddle-can't-quench.
-
विलेपनें बुजविती तोंड... तैसा नव्हे नारायण — not-so-Nārāyaṇa: vilēpana clogs mouth — load deeply carry — apply daṇḍa to self — to such, deva says bhāmḍa; not so — Nārāyaṇa — Jagat-vyāpaka Janārdana; do His cintana; all come to vandūm caraṇa. Only-Nārāyaṇa-is-the-right-cintana.
[T]
For someone today
Tukaram takes aim at the small roadside deities and spirits people worship out of fear, the ones smeared in vermillion, and points out something sharp: those very spirits are themselves needy, crying out for their own scraps of offering, so what real power do they actually have to give? He compares their favors to puddle water that never truly quenches thirst, and to an empty, powerless ritual performed out of habit rather than real strength. People who chase these petty powers end up burdening themselves with heavy vows and self-punishing rites, all for a thin, unreliable payoff. Tukaram's point is not that devotion is foolish, but that it should be aimed at something actually vast enough to matter, the God who pervades the whole world, because everyone eventually comes to bow at those feet anyway.
मराठी: तुकाराम भीतीपोटी पूजल्या जाणाऱ्या लहान वाटेवरील देवी-देवता आणि भुतांवर टीका करतात, जे शेंदूर फासलेले असतात, आणि एक तीक्ष्ण मुद्दा मांडतात: हे लहान देव-देवताच स्वतः गरजू आहेत, स्वतःच्या पोटासाठी ओरडतात आणि भिक्षा मागतात, तर त्यांच्याकडे खरोखर देण्यासारखी शक्ती काय आहे? ते त्यांच्या कृपेची तुलना डबक्यातील पाण्याशी करतात, जे कधीही खरी तहान भागवत नाही, आणि सवयीने केलेल्या पोकळ, शक्तिहीन विधीशी करतात. या क्षुद्र शक्तींच्या मागे लागणारे लोक स्वतःवरच जड नवस आणि स्वतःला त्रास देणारे विधी लादून घेतात, तेही अत्यल्प आणि अविश्वसनीय फळासाठी. तुकारामांचा मुद्दा असा नाही की भक्ती मूर्खपणाची आहे, तर तिचा रोख खरोखर व्यापक आणि अर्थपूर्ण अशा गोष्टीकडे असावा, संपूर्ण जगात व्यापून असलेल्या देवाकडे, कारण शेवटी सगळेच त्याच्या पायाशी नमतात.
Where this applies
- Sēndarī-deities beg. Petty-criticism.
- Alpa-rōkaḍī-give. Petty-give-petty.
- Thillarī-water. No-quench.
- Only Jagat-vyāpaka. Single-target.