Abhanga 641
When trust becomes your only real capital and your resolve stops looking back, gain and loss lose their power to disturb your peace.
The verse
आतां माझा नेणों परतों भाव । विसावोनि पायीं ठेविला जीव । सकळां लाभांचा हा ठाव । ऐसा वाव जाला चित्तीठायीं ॥१॥ भांडवल गांठी तरि विश्वास । जालों तों जालों निश्चय दास । न पाहें मागील ते वास । पुढती सोस सेवेचा ची ॥ध्रु.॥ आहे तें निवेदिलें सर्व । मी हें माझें मोडियला गर्व । अकाळीं काळ अवघें पर्व । जाला भरवसा कृपेलाभाचा ॥२॥ वेव्हारीं वेव्हारा अनंत । नाहीं यावांचुनी जाणत । तरी हें समाधान चत्ति । लाभहानी नाहीं येत अंतरा ॥३॥ करूनि नातळों संसारा । अंग भिन्न राखिला पसारा । कळवळा तो जीवनीं खरा । बीजाचा थारा दुरी आघात ॥४॥ बहु मतापासूनि निराळा । होऊनि राहिलों सोंवळा । बैसल्या रूपाचा कळवळा । तुका म्हणे डोळां लेइलों तें ॥५॥
Literal translation
Bhāva doesn't parata — jīva at-rest at feet — all lābha-place — vāva in citta-ṭhāya. Bhāmḍavala — viśvāsa — firmly dās — don't look-back — sōsa-sevā. All offered — garva broken — akāḷē-kāḷa parva — bharavasā kṛpā-lābha. Vēvhāra Anamta — no other I know — citta-samādhāna — lābha-hānī not in antara. Without touching samsāra — anga apart-pasarā — kaḷavaḷā jīvana real — bīja-thāra; āghāta far. From many mata far — sōmvaḷa — form's-kaḷavaḷā — Tuka says: ḍōḷā wore-it.
मराठी: आतां माझा नेणों परतों भाव — विसावोनि पायीं ठेविला जीव — सकळां लाभांचा हा ठाव — ऐसा वाव जाला चित्तीठायीं. भांडवल गांठी तरि विश्वास — जालों तों जालों निश्चय दास — न पाहें मागील ते वास — पुढती सोस सेवेचा ची. आहे तें निवेदिलें सर्व — मी हें माझें मोडियला गर्व — अकाळीं काळ अवघें पर्व — जाला भरवसा कृपेलाभाचा. वेव्हारीं वेव्हारा अनंत — नाहीं यावांचुनी जाणत — तरी हें समाधान चत्ति — लाभहानी नाहीं येत अंतरा. करूनि नातळों संसारा — अंग भिन्न राखिला पसारा — कळवळा तो जीवनीं खरा — बीजाचा थारा दुरी आघात. तुका म्हणे — बहु मतापासूनि निराळा — होऊनि राहिलों सोंवळा — बैसल्या रूपाचा कळवळा — डोळां लेइलों तें.
Word-by-word gloss
| Marathi | Meaning |
|---|---|
| आतां माझा नेणों परतों भाव | "bhāva doesn't parata" |
| विसावोनि पायीं ठेविला जीव | "jīva at-rest at feet" |
| सकळां लाभांचा हा ठाव | "all lābha place" |
| ऐसा वाव जाला चित्तीठायीं | "vāva in citta-ṭhāya" |
| भांडवल गांठी तरि विश्वास | "bhāmḍavala — viśvāsa" |
| जालों तों जालों निश्चय दास | "firmly dās" |
| न पाहें मागील ते वास | "don't look-back" |
| पुढती सोस सेवेचा ची | "onward sōsa-sevā" |
| आहे तें निवेदिलें सर्व | "all offered" |
| मी हें माझें मोडियला गर्व | "garva broken" |
| अकाळीं काळ अवघें पर्व | "akāḷē-kāḷa all parva" |
| जाला भरवसा कृपेलाभाचा | "bharavasā kṛpā-lābha" |
| वेव्हारीं वेव्हारा अनंत | "vēvhāra Anamta" |
| तरी हें समाधान चत्ति | "citta-samādhāna" |
| लाभहानी नाहीं येत अंतरा | "lābha-hānī — not in antara" |
| करूनि नातळों संसारा | "without touching samsāra" |
| अंग भिन्न राखिला पसारा | "anga apart — pasarā" |
| कळवळा तो जीवनीं खरा | "kaḷavaḷā jīvana real" |
| बीजाचा थारा दुरी आघात | "bīja thāra; āghāta far" |
| बहु मतापासूनि निराळा | "from many mata far" |
| होऊनि राहिलों सोंवळा | "as sōmvaḷa" |
| बैसल्या रूपाचा कळवळा | "form's-kaḷavaḷā" |
| तुका म्हणे डोळां लेइलों तें | "ḍōḷā — wore-it" |
What it means
A bhāva-stays-firm-bhāmḍavala-viśvāsa-eye-wore-form-kaḷavaḷā abhang. Five-verse firm-bhāva register. Five claims:
-
आतां माझा नेणों परतों भाव — opening: bhāva doesn't go-back; jīva at-rest at feet; all lābha-place; vāva in citta. Firm-resting-at-feet.
-
भांडवल गांठी तरि विश्वास — bhāmḍavala-viśvāsa: bhāmḍavala-viśvāsa; firmly dās; don't look-back; onward sōsa-sevā. Trust-as-capital.
-
आहे तें निवेदिलें सर्व — all-offered: all offered; garva broken; akāḷē-kāḷa parva; bharavasā-kṛpā-lābha. Total-offering.
-
वेव्हारीं वेव्हारा अनंत — vēvhāra-with-Anamta: in vēvhāra, Anamta; no other; citta-samādhāna; lābha-hānī doesn't enter. Trade-only-with-Anamta.
-
करूनि नातळों संसारा and closing — touch-without-touching: without touching samsāra; anga apart from pasarā; kaḷavaḷā in jīvana real; bīja-thāra-āghāta far; from many mata far; sōmvaḷa; form's-kaḷavaḷā; ḍōḷā wore-it. Touching-without-touching-eye-wore-form.
[T]
For someone today
Tukaram describes a resolve that no longer looks back. He has rested his whole life at God's feet and calls that the true place of every gain. Trust, he says, is his only real capital, he has become a firm servant who doesn't glance backward, only forward toward more service. He has declared everything he owns, broken his pride, and now relies purely on grace. In every dealing he knows only God, so his mind stays content and gain or loss no longer touches his heart. He stays in the world without being absorbed by its sprawl, calling that quiet yearning the truest thing in living, and keeps his eyes fixed on that one beloved form, apart from every other opinion.
मराठी: आता माझा निश्चय मागे वळत नाही, जीव देवाच्या पायी विसावला आहे, हेच सगळ्या लाभांचं खरं ठिकाण आहे, असं तुकाराम सांगतात. विश्वास हेच माझं खरं भांडवल आहे, मागे वळून न पाहता ठामपणे सेवक झालो आहे, पुढे फक्त सेवेची ओढ आहे. जे काही होतं ते सगळं अर्पण केलं, अहंकार मोडला, आता फक्त कृपेच्या लाभावर भरवसा आहे. सगळ्या व्यवहारांत फक्त देवाशीच नातं आहे, दुसरं काही जाणत नाही, म्हणून मन समाधानी राहतं, नफा-तोटा मनाला स्पर्शही करत नाही. संसारात राहूनही त्याच्या पसाऱ्यापासून स्वतःला वेगळं ठेवलं आहे, हीच खरी जिवंत तळमळ आहे; अनेक मतांपासून दूर राहून, शुद्ध राहून, डोळ्यांत फक्त त्या रूपाची ओढ साठवली आहे.
Where this applies
- Bhāva doesn't go-back. Firm.
- Bhāmḍavala—viśvāsa. Trust-capital.
- Citta-samādhāna. Equanimity.
- Ḍōḷāwore form's-kaḷavaḷā. Eye-wore.