Abhanga 650
Treat the restlessness of worldly life like a disease with a real cure: fix your attention on God's name and form, discipline your daily habits, and let go of every leftover craving until you return to your original, unburdened self.
The verse
हें चि भवरोगाचें औषध । जन्म जरा तुटे व्याध । आणीक कांहीं नव्हे बाध । करील वध षड्वर्गा ॥१॥ सांवळें रूप ल्यावें डोळां । सा चौ अठरांचा गोळा । पदर लागों नेदी खळा । नाममंत्रमाळा विष्णुसहस्र ॥ध्रु.॥ भोजना न द्यावें अन्न । जेणें चुके अनुपान । तरीं च घेतल्याचा गुण । होईल जाण सत्य भाव ॥२॥ नये निघों आपुलिया घरा । बाहेर लागों नये वारा । बहु बोलणें तें सारा । संग दुसरा वर्जावा ॥३॥ पास तें एक द्यावें वरी । नवनीताची होईल परी । होईल गुसळिलें तें निवारी । सार भीतरी नाहीं तया ॥४॥ न्हायें अनुतापीं पांघरें दिशा । स्वेद निघों दे अवघी आशा । होसिल मागें होतासि तैसा । तुका म्हणे दशा भोगीं वैराग्य ॥५॥
Literal translation
Bhava-rōga auṣadha — janma-jarā vyādhi cuts — no other bādha — ṣaḍ-varga vadha. Sāvaḷē rūpa ḍōḷā — six-four-eighteen gōḷā — paḍara not khaḷa — nāma-mantra-māḷā Viṣṇu-sahasra. Bhōjana — no anna — anu-pāna slips — guṇa taking — sat-bhāva know. Don't go-out — outside vāra not — bahu-bōlaṇē sāra — dusarā sanga avoid. Pāsa above — navanīta will become — gusaḷilē winnow — no sāra inside. Anu-tāpa bathe — diśā cover — svēda — all āśa — as You-were-before — Tuka says: daśā vairāgya.
मराठी: हें चि भवरोगाचें औषध — जन्म जरा तुटे व्याध — आणीक कांहीं नव्हे बाध — करील वध षड्वर्गा. सांवळें रूप ल्यावें डोळां — सा चौ अठरांचा गोळा — पदर लागों नेदी खळा — नाममंत्रमाळा विष्णुसहस्र. भोजना न द्यावें अन्न — जेणें चुके अनुपान — तरीं च घेतल्याचा गुण — होईल जाण सत्य भाव. नये निघों आपुलिया घरा — बाहेर लागों नये वारा — बहु बोलणें तें सारा — संग दुसरा वर्जावा. पास तें एक द्यावें वरी — नवनीताची होईल परी — होईल गुसळिलें तें निवारी — सार भीतरी नाहीं तया. तुकाराम म्हणतां — न्हायें अनुतापीं पांघरें दिशा — स्वेद निघों दे अवघी आशा — होसिल मागें होतासि तैसा — दशा भोगीं वैराग्य.
Word-by-word gloss
| Marathi | Meaning |
|---|---|
| हें चि भवरोगाचें औषध | "bhava-rōga auṣadha" |
| जन्म जरा तुटे व्याध | "janma-jarā cuts, vyādhi cut" |
| आणीक कांहीं नव्हे बाध | "no other bādha" |
| करील वध षड्वर्गा | "vadha of ṣaḍ-varga" |
| सांवळें रूप ल्यावें डोळां | "sāvaḷē rūpa — wear at ḍōḷā" |
| सा चौ अठरांचा गोळा | "six-four-eighteen gōḷā" |
| पदर लागों नेदी खळा | "don't let paḍara touch khaḷa" |
| नाममंत्रमाळा विष्णुसहस्र | "nāma-mantra-māḷā Viṣṇu-sahasra" |
| भोजना न द्यावें अन्न | "to bhōjana — no anna" |
| जेणें चुके अनुपान | "anu-pāna slips" |
| तरीं च घेतल्याचा गुण | "guṇa of-taking" |
| होईल जाण सत्य भाव | "sat-bhāva know" |
| नये निघों आपुलिया घरा | "don't go-out from house" |
| बाहेर लागों नये वारा | "outside vāra don't touch" |
| बहु बोलणें तें सारा | "bahu-bōlaṇē is sāra" |
| संग दुसरा वर्जावा | "dusarā sanga avoid" |
| पास तें एक द्यावें वरी | "pāsa — put above" |
| नवनीताची होईल परी | "navanīta will become" |
| होईल गुसळिलें तें निवारी | "gusaḷilē — winnow" |
| सार भीतरी नाहीं तया | "no sāra inside" |
| न्हायें अनुतापीं पांघरें दिशा | "bathe anu-tāpa — cover diśā" |
| स्वेद निघों दे अवघी आशा | "svēda — all āśa" |
| होसिल मागें होतासि तैसा | "as You-were-before" |
| दशा भोगीं वैराग्य | "daśā enjoy vairāgya" |
What it means
A bhava-rōga-auṣadha-rules-for-cure-daśā-vairāgya abhang. Five-verse extended-medicine-metaphor register. Five claims:
-
हें चि भवरोगाचें औषध — opening-medicine: this is the auṣadha of bhava-rōga; janma-jarā-vyādhi cut; no other bādha; vadha of ṣaḍ-varga. Bhava-rōga-medicine.
-
सांवळें रूप ल्यावें डोळां — wearing-the-form-as-medicine: sāvaḷē rūpa wear at ḍōḷā; six-four-eighteen gōḷā (mantras); don't let paḍara touch khaḷa; nāma-mantra-māḷā Viṣṇu-sahasra. Form-as-medicine-mantras-as-protection.
-
भोजना न द्यावें अन्न — food-and-anu-pāna: to bhōjana don't give anna; anu-pāna slips; guṇa of-taking; sat-bhāva know. Diet-rule.
-
नये निघों आपुलिया घरा — don't-go-out: don't go-out; outside-vāra don't touch; bahu-bōlaṇē sāra; dusarā-sanga avoid. Stay-in-rule.
-
पास तें एक द्यावें वरी and closing — churning-and-anu-tāpa-bath: pāsa above; navanīta will become; gusaḷilē-winnow; no sāra inside (chaff); bathe in anu-tāpa; cover diśā; svēda — all āśa; as You-were-before; Tuka says: daśā enjoy vairāgya. Churn-bathe-and-enjoy-vairāgya-state.
[T]
For someone today
Tukaram treats the suffering of ordinary life — birth, aging, and endless craving — as a disease, and he offers a specific cure. The medicine is simple: keep God's dark form fixed before your eyes and repeat the divine name like a remedy taken again and again. Alongside that he prescribes discipline the way a doctor prescribes a diet for a patient: watch what occupies your attention, stay close to home, cut down on idle talk, and avoid company that pulls you off course. Churn your life the way milk is churned into butter, discard what is just chaff, wash yourself clean through honest remorse, and let every last craving drain out of you like sweat breaking a fever — that is how you return to your original, unburdened self.
मराठी: तुकाराम सांसारिक दुःखाला — जन्म, म्हातारपण आणि न संपणारी आस — एक व्याधी मानतात आणि त्यावर ठाम उपाय सांगतात. उपाय साधा आहे: सावळे रूप डोळ्यांसमोर धरावे आणि नामाचा जप औषधासारखा वारंवार घ्यावा. यासोबतच ते डॉक्टरांनी पथ्य सांगावे तसे शिस्त सांगतात — मन कशात गुंतते ते तपासावे, घराबाहेर फार भटकू नये, अवाजवी बोलणे कमी करावे आणि वाट चुकवणारी संगत टाळावी. दुधाचे दही घुसळून लोणी काढतात तसे आपले आयुष्य घुसळून टाकावे, फोलपट टाकून द्यावे, मनापासून पश्चात्ताप करून स्वतःला निर्मळ करावे आणि तापातून घाम निघतो तसे शिल्लक राहिलेली प्रत्येक आस बाहेर काढून टाकावी — असे केले की माणूस आपल्या मूळ, निर्भार अवस्थेला परत येतो.
Where this applies
- Bhava-rōga — single medicine. Cure.
- Wear sāvaḷē rūpa. Eye-medicine.
- Anu-tāpa-bath. Sweat-out āśa.
- Daśāofvairāgya. Final-state.