Abhanga 650
English: Bhava-rōga auṣadha — janma-jarā vyādhi cuts — no other bādha — ṣaḍ-varga vadha.
The verse
हें चि भवरोगाचें औषध । जन्म जरा तुटे व्याध । आणीक कांहीं नव्हे बाध । करील वध षड्वर्गा ॥१॥ सांवळें रूप ल्यावें डोळां । सा चौ अठरांचा गोळा । पदर लागों नेदी खळा । नाममंत्रमाळा विष्णुसहस्र ॥ध्रु.॥ भोजना न द्यावें अन्न । जेणें चुके अनुपान । तरीं च घेतल्याचा गुण । होईल जाण सत्य भाव ॥२॥ नये निघों आपुलिया घरा । बाहेर लागों नये वारा । बहु बोलणें तें सारा । संग दुसरा वर्जावा ॥३॥ पास तें एक द्यावें वरी । नवनीताची होईल परी । होईल गुसळिलें तें निवारी । सार भीतरी नाहीं तया ॥४॥ न्हायें अनुतापीं पांघरें दिशा । स्वेद निघों दे अवघी आशा । होसिल मागें होतासि तैसा । तुका म्हणे दशा भोगीं वैराग्य ॥५॥
Literal translation
English: Bhava-rōga auṣadha — janma-jarā vyādhi cuts — no other bādha — ṣaḍ-varga vadha. Sāvaḷē rūpa ḍōḷā — six-four-eighteen gōḷā — paḍara not khaḷa — nāma-mantra-māḷā Viṣṇu-sahasra. Bhōjana — no anna — anu-pāna slips — guṇa taking — sat-bhāva know. Don't go-out — outside vāra not — bahu-bōlaṇē sāra — dusarā sanga avoid. Pāsa above — navanīta will become — gusaḷilē winnow — no sāra inside. Anu-tāpa bathe — diśā cover — svēda — all āśa — as You-were-before — Tuka says: daśā vairāgya.
मराठी: हें चि भवरोगाचें औषध — जन्म जरा तुटे व्याध — आणीक कांहीं नव्हे बाध — करील वध षड्वर्गा. सांवळें रूप ल्यावें डोळां — सा चौ अठरांचा गोळा — पदर लागों नेदी खळा — नाममंत्रमाळा विष्णुसहस्र. भोजना न द्यावें अन्न — जेणें चुके अनुपान — तरीं च घेतल्याचा गुण — होईल जाण सत्य भाव. नये निघों आपुलिया घरा — बाहेर लागों नये वारा — बहु बोलणें तें सारा — संग दुसरा वर्जावा. पास तें एक द्यावें वरी — नवनीताची होईल परी — होईल गुसळिलें तें निवारी — सार भीतरी नाहीं तया. तुकाराम म्हणतां — न्हायें अनुतापीं पांघरें दिशा — स्वेद निघों दे अवघी आशा — होसिल मागें होतासि तैसा — दशा भोगीं वैराग्य.
Word-by-word gloss
| Marathi | Meaning |
|---|---|
| हें चि भवरोगाचें औषध | "bhava-rōga auṣadha" |
| जन्म जरा तुटे व्याध | "janma-jarā cuts, vyādhi cut" |
| आणीक कांहीं नव्हे बाध | "no other bādha" |
| करील वध षड्वर्गा | "vadha of ṣaḍ-varga" |
| सांवळें रूप ल्यावें डोळां | "sāvaḷē rūpa — wear at ḍōḷā" |
| सा चौ अठरांचा गोळा | "six-four-eighteen gōḷā" |
| पदर लागों नेदी खळा | "don't let paḍara touch khaḷa" |
| नाममंत्रमाळा विष्णुसहस्र | "nāma-mantra-māḷā Viṣṇu-sahasra" |
| भोजना न द्यावें अन्न | "to bhōjana — no anna" |
| जेणें चुके अनुपान | "anu-pāna slips" |
| तरीं च घेतल्याचा गुण | "guṇa of-taking" |
| होईल जाण सत्य भाव | "sat-bhāva know" |
| नये निघों आपुलिया घरा | "don't go-out from house" |
| बाहेर लागों नये वारा | "outside vāra don't touch" |
| बहु बोलणें तें सारा | "bahu-bōlaṇē is sāra" |
| संग दुसरा वर्जावा | "dusarā sanga avoid" |
| पास तें एक द्यावें वरी | "pāsa — put above" |
| नवनीताची होईल परी | "navanīta will become" |
| होईल गुसळिलें तें निवारी | "gusaḷilē — winnow" |
| सार भीतरी नाहीं तया | "no sāra inside" |
| न्हायें अनुतापीं पांघरें दिशा | "bathe anu-tāpa — cover diśā" |
| स्वेद निघों दे अवघी आशा | "svēda — all āśa" |
| होसिल मागें होतासि तैसा | "as You-were-before" |
| दशा भोगीं वैराग्य | "daśā enjoy vairāgya" |
What it means
A bhava-rōga-auṣadha-rules-for-cure-daśā-vairāgya abhang. Five-verse extended-medicine-metaphor register. Five claims:
-
हें चि भवरोगाचें औषध — opening-medicine: this is the auṣadha of bhava-rōga; janma-jarā-vyādhi cut; no other bādha; vadha of ṣaḍ-varga. Bhava-rōga-medicine.
-
सांवळें रूप ल्यावें डोळां — wearing-the-form-as-medicine: sāvaḷē rūpa wear at ḍōḷā; six-four-eighteen gōḷā (mantras); don't let paḍara touch khaḷa; nāma-mantra-māḷā Viṣṇu-sahasra. Form-as-medicine-mantras-as-protection.
-
भोजना न द्यावें अन्न — food-and-anu-pāna: to bhōjana don't give anna; anu-pāna slips; guṇa of-taking; sat-bhāva know. Diet-rule.
-
नये निघों आपुलिया घरा — don't-go-out: don't go-out; outside-vāra don't touch; bahu-bōlaṇē sāra; dusarā-sanga avoid. Stay-in-rule.
-
पास तें एक द्यावें वरी and closing — churning-and-anu-tāpa-bath: pāsa above; navanīta will become; gusaḷilē-winnow; no sāra inside (chaff); bathe in anu-tāpa; cover diśā; svēda — all āśa; as You-were-before; Tuka says: daśā enjoy vairāgya. Churn-bathe-and-enjoy-vairāgya-state.
[T]
For someone today
This abhang names the bhava-rōga-medicine-rules register:
-
This is bhava-rōga's medicine; cuts janma-jarā-vyādhi. Bhava-rōga-medicine. Single-cure.
-
Wear sāvaḷē rūpa at the eye; nāma-mantra-māḷā Viṣṇu-sahasra. Wear-the-form. Eye-medicine.
-
Diet-rule: no anna in bhōjana that slips anu-pāna. Diet. Rule.
-
Stay-in: no outside vāra; avoid dusarā sanga. Stay-in. Rule.
-
Bathe in anu-tāpa; let sweat of all āśa come; enjoy daśā of vairāgya. Bathe-and-enjoy. Final-state.
For today: bhava-rōga has one medicine — wear the form, take Viṣṇu-sahasra; follow the diet, stay-in, avoid dusarā sanga; bathe in anu-tāpa, sweat-out all āśa; enjoy the daśā of vairāgya.
This abhang is Tukaram's bhava-rōga-medicine-extended-metaphor register. Compare 0580 śānti-greatest-sukha-tāpa-go; same medical-metaphor but here with the extended-cure-rules.
मराठी: ही ओवी bhava-rōga-medicine-rules register नाव सांगते:
-
Bhava-rōga च medicine; janma-jarā-vyādhi cuts. Bhava-rōga-medicine. Single-cure*.
-
Sāvaḷē rūpa eye त wear; nāma-mantra-māḷā Viṣṇu-sahasra. Wear-the-form. Eye-medicine*.
-
Diet-rule: anu-pāna* slips करणारं anna नका. Diet. Rule*.
-
Stay-in: outside-vāra नका; dusarā sanga* avoid. Stay-in. Rule*.
-
Anu-tāpa त bathe; सर्व āśa च-svēda come; daśā of vairāgya enjoy. Bathe-and-enjoy. Final-state*.
आज: Bhava-rōga ला एक medicine — form wear, Viṣṇu-sahasra take; Diet follow, stay-in, dusarā sanga avoid; Anu-tāpa त bathe, सर्व āśa-sweat-out; daśā of vairāgya enjoy*.
Tukaram च-bhava-rōga-medicine-extended-metaphor-register. 0580 śānti-greatest-sukha-tāpa-go compare; तीच medical-metaphor पण इथे extended-cure-rules.
Where this applies
- Bhava-rōga — single medicine. Cure.
- Wear sāvaḷē rūpa. Eye-medicine.
- Anu-tāpa-bath. Sweat-out āśa.
- Daśā of vairāgya. Final-state.