Abhanga 1073
True greatness deserves honest recognition, and the honest prayer in response to it is simply to ask for a mind that never wavers from that trust.
The verse
ऐसिया अनंतामाजी तूं अनंत । लीलावेश होत जगत्राता ॥१॥ ब्रम्हानंद तुकें तुळे आला तुका । तो हा विश्वसंख्या क्रीडे जनीं ॥ध्रु.॥ देऊनि तिळाजुळी काम्य निषिद्धांसी । विधिविण योगेशी ब्रम्हार्पण ॥२॥ संत वृंदें तीर्थ गौतमी हरिकथा । तुकया नर सिंहस्ता भेटों आली ॥३॥ क्षमा क्षमापणें प्रसद्धि प्रथा जगीं । तें तों तुझ्या अंगी मूर्तिमंत ॥४॥ वेदवाक्यबाहु उभारिला ध्वज । पूजिले देव द्विज सर्वभूतें ॥५॥ ब्रम्ह ऐक्यभावें भक्ति विस्तारिली । वाक्यें सपळ केलीं वेदविहितें ॥६॥ न घडो याचे पायीं बुद्धीचा व्यभिचार । मागे रामेश्वर रामचंद्र ॥७॥
Literal translation
Ananta-mājī — ananta — līlā-vēśa — jagat-trātā. Brahma-ānanda — tuḷē — Tuka — viśva-samkhyā krīḍē. Tilā-jaḷī kāmya-niṣiddha — brahma-arpaṇa yōga-īśī. Samta-tīrtha-Hari-kathā — nara-simha-stha bhēṭōm. Kṣamā prasiddhi prathā — mūrti-manta. Vēda-vākya-bāhū dhvaja — Dēva-dvija-sarva-bhūta. Brahma-aikya bhakti-vistāra — sa-paḷa vēda-vihita. Buddhi-vyabhicāra — Rāmēśvara, Rāmacandra.
मराठी: अशा अनंतां-मध्यें तूं अनंत — लीला-वेश होत, जगत्-त्राता. Brahma-ānanda तुकीं तुळे आला Tuka — हा-च विश्व-संख्या जनीं क्रीडे. काम्य-निषिद्धांसि तिळा-जुळी देऊनि — विधि-विण ब्रह्मार्पण योग-ईशी. संत-वृंदें, तीर्थ Gautamī, Hari-कथा — Tukayā नर-सिंह-स्थां भेटों आलीं. क्षमा, क्षमापणें — जगीं प्रसिद्धि-प्रथा — तेच तुझ्या अंगीं मूर्ति-मंत. Veda-वाक्य-बाहू ध्वज उभारिला — Dēva-द्विज-सर्व-भूतें पूजिलें. Brahma-ऐक्य-भावें भक्ति विस्तारिली — Veda-विहितें वाक्यें स-पळ केलीं. याचे पायीं बुद्धीचा व्यभिचार न घडो — मागे Rāmēśvara, Rāmacandra.
Word-by-word gloss
| Marathi | Meaning |
|---|---|
| ऐसिया अनंतामाजी तूं अनंत | "ananta-mājī — ananta" |
| लीलावेश होत जगत्राता | "līlā-vēśa — jagat-trātā" |
| ब्रम्हानंद तुकें तुळे आला तुका | "brahma-ānanda — tuḷē" |
| विश्वसंख्या क्रीडे जनीं | "viśva-samkhyā krīḍē" |
| तिळाजुळी काम्य निषिद्धांसी | "tilā-jaḷī kāmya-niṣiddha" |
| विधिविण योगेशी ब्रम्हार्पण | "brahma-arpaṇa yōga-īśī" |
| संत वृंदें तीर्थ गौतमी हरिकथा | "samta-tīrtha-Hari-kathā" |
| तुकया नर सिंहस्ता भेटों आली | "nara-simha-stha — bhēṭōm" |
| क्षमा क्षमापणें प्रसिद्धि प्रथा जगीं | "kṣamā — prasiddhi prathā" |
| तुझ्या अंगी मूर्तिमंत | "mūrti-manta" |
| वेदवाक्यबाहु उभारिला ध्वज | "vēda-vākya-bāhū dhvaja" |
| पूजिले देव द्विज सर्वभूतें | "Dēva-dvija-sarva-bhūta" |
| ब्रम्ह ऐक्यभावें भक्ति विस्तारिली | "brahma-aikya bhakti-vistāra" |
| वाक्यें सपळ केलीं वेदविहितें | "sa-paḷa vēda-vihita" |
| न घडो याचे पायीं बुद्धीचा व्यभिचार | "buddhi-vyabhicāra" |
| मागे रामेश्वर रामचंद्र | "Rāmēśvara — Rāmacandra" |
What it means
A among-such-infinite-ones-you-are-the-infinite-clothed-in-līlā-becoming-the-world-saver-brahma-bliss-came-to-be-weighed-in-Tuka-this-cosmic-number-plays-among-people-giving-water-libation-to-the-desired-and-forbidden-without-rite-brahma-offering-to-the-yoga-lord-saint-multitude-tīrtha-Gautamī-Hari-story-came-to-meet-Tuka-the-man-lion-stationed-forgiveness-and-asking-forgiveness-celebrated-tradition-in-the-world-that-very-thing-is-embodied-in-your-body-veda-utterance-arms-raised-the-flag-Dēva-twice-born-and-all-beings-worshipped-by-brahma-unity-feeling-bhakti-was-extended-words-were-made-fruitful-by-vedic-prescription-let-no-perversion-of-mind-happen-at-his-feet-asks-Rāmēśvara-Rāmacandra abhang. Possibly-later-panegyric register. The closing names Rāmēśvara and Rāmacandra who māgē (request, ask) at-Tuka's-feet — strongly suggesting this is a panegyric to Tuka by later devotees Rāmēśvara and Rāmacandra, embedded in the corpus. Seven claims:
-
अनंत-माझ — लीला-वेश — जगत्-त्राता. Ananta-jagat-trātā-claim.
-
Brahma-ānanda-तुळे-Tuka — विश्व-संख्या-क्रीडे. Brahma-bliss-weighed-in-Tuka-claim. (Brahma-ānanda has come to weigh-out in Tuka; the cosmic-number plays in people through Tuka.)
-
काम्य-निषिद्ध-तिळ-जुळ — ब्रह्मार्पण. Brahma-offering-without-rite-claim. (Tuka has cast off both desired (kāmya) and forbidden (niṣiddha) actions and made everything brahma-arpaṇa even without prescribed vidhi.)
-
संत-तीर्थ-Gautami-Hari-कथा — Tuka-नर-सिंह-स्थ. Saints-and-tīrtha-came-to-Tuka-claim. (Even the saints, the tīrtha-Gautamī (= Gōdāvarī), and Hari-kathā come to meet Tuka the man-lion (nara-simha-stha — placed-as-a-narasimha — fierce protector of bhaktas).)
-
क्षमा-प्रसिद्ध — मूर्ति-मंत-अंगीं. Kṣamā-embodied-claim.
-
वेद-वाक्य-ध्वज — सर्व-भूत-पूजा. Vēda-vākya-flag-claim.
-
Tuka-पाय-व्यभिचार-न-घडो — Rāmēśvara-Rāmacandra-मागे. Asks-Rāmēśvara-Rāmacandra-claim. Let nobuddhi-vyabhicāra happen at his (= Tuka's) pāya;asks Rāmēśvara, Rāmacandra. (Two devotees — Rāmēśvara (likely the famous Rāmēśvar Bhaṭṭ, a Brahmin antagonist later turned bhakta) and Rāmacandra — request / pray at Tuka's feet that no perversion-of-buddhi befall them. This abhang appears to be either Tuka's recounting of their tribute, or a later editorial insertion in their voice.)
[T]
For someone today
This abhang is a tribute to Tuka offered by two devotees, Rameshvar and Ramchandra. They praise him as infinite among the infinite, the very bliss of Brahman come to play and dwell among ordinary people through him, someone who has offered up both what is desired and what is forbidden to Brahman without needing any formal ritual. Saints, the sacred river Godavari, and the telling of Hari's stories are all said to come seeking Tuka, who stands like Narasimha, the fierce protector of devotees, and forgiveness itself seems embodied in him as he raises the banner of the Vedas by honoring God, the pious, and all beings alike. Their closing prayer is simple and humble: may the mind never go astray at his feet — this is what Rameshvar and Ramchandra ask.
मराठी: ही ओवी तुकोबांना उद्देशून रामेश्वर आणि रामचंद्र या भक्तांनी दिलेली आदरांजली आहे. ते तुकोबांचे वर्णन अनंतांमधील अनंत असे करतात — ब्रह्मानंद जणू त्यांच्यातून लोकांमध्ये खेळू लागला आहे, आणि त्यांनी हवे-नको ते सर्व विधीविना ब्रह्माला अर्पण केले आहे. संत, पवित्र गोदावरी नदी आणि हरिकथा हे सर्व तुकोबांना भेटायला येतात, जे नरसिंहासारखे भक्तांचे कट्टर रक्षक आहेत, आणि क्षमा जणू त्यांच्या ठायी मूर्तिमंत आहे, कारण ते देव, ब्राह्मण आणि सर्व प्राण्यांचा सन्मान करून वेदवाणीचा ध्वज उंच उभारतात. शेवटी त्यांची प्रार्थना साधी आहे — त्यांच्या चरणी बुद्धीचा कधीही विपर्यास न होवो, हीच रामेश्वर आणि रामचंद्रांची विनंती आहे.
Where this applies
- Ananta-saver. Jagat-trātā.
- Bliss-in-Tuka. Tuḷē.
- Without-rite. Brahma-arpaṇa.
- Came-to-Tuka. Nara-simha-stha.
- Embodied-veda. Mūrti-manta.
- Bhakti-extended. Brahma-aikya.
- Asks-by-name. Rāmēśvara-Rāmacandra.