Abhanga 1073
This abhang names the possibly-later-panegyric register — a tribute to Tuka by Rāmēśvara and Rāmacandra:
The verse
ऐसिया अनंतामाजी तूं अनंत । लीलावेश होत जगत्राता ॥१॥ ब्रम्हानंद तुकें तुळे आला तुका । तो हा विश्वसंख्या क्रीडे जनीं ॥ध्रु.॥ देऊनि तिळाजुळी काम्य निषिद्धांसी । विधिविण योगेशी ब्रम्हार्पण ॥२॥ संत वृंदें तीर्थ गौतमी हरिकथा । तुकया नर सिंहस्ता भेटों आली ॥३॥ क्षमा क्षमापणें प्रसद्धि प्रथा जगीं । तें तों तुझ्या अंगी मूर्तिमंत ॥४॥ वेदवाक्यबाहु उभारिला ध्वज । पूजिले देव द्विज सर्वभूतें ॥५॥ ब्रम्ह ऐक्यभावें भक्ति विस्तारिली । वाक्यें सपळ केलीं वेदविहितें ॥६॥ न घडो याचे पायीं बुद्धीचा व्यभिचार । मागे रामेश्वर रामचंद्र ॥७॥
Literal translation
English: Ananta-mājī — ananta — līlā-vēśa — jagat-trātā. Brahma-ānanda — tuḷē — Tuka — viśva-samkhyā krīḍē. Tilā-jaḷī kāmya-niṣiddha — brahma-arpaṇa yōga-īśī. Samta-tīrtha-Hari-kathā — nara-simha-stha bhēṭōm. Kṣamā prasiddhi prathā — mūrti-manta. Vēda-vākya-bāhū dhvaja — Dēva-dvija-sarva-bhūta. Brahma-aikya bhakti-vistāra — sa-paḷa vēda-vihita. Buddhi-vyabhicāra — Rāmēśvara, Rāmacandra.
मराठी: अशा अनंतां-मध्यें तूं अनंत — लीला-वेश होत, जगत्-त्राता. Brahma-ānanda तुकीं तुळे आला Tuka — हा-च विश्व-संख्या जनीं क्रीडे. काम्य-निषिद्धांसि तिळा-जुळी देऊनि — विधि-विण ब्रह्मार्पण योग-ईशी. संत-वृंदें, तीर्थ Gautamī, Hari-कथा — Tukayā नर-सिंह-स्थां भेटों आलीं. क्षमा, क्षमापणें — जगीं प्रसिद्धि-प्रथा — तेच तुझ्या अंगीं मूर्ति-मंत. Veda-वाक्य-बाहू ध्वज उभारिला — Dēva-द्विज-सर्व-भूतें पूजिलें. Brahma-ऐक्य-भावें भक्ति विस्तारिली — Veda-विहितें वाक्यें स-पळ केलीं. याचे पायीं बुद्धीचा व्यभिचार न घडो — मागे Rāmēśvara, Rāmacandra.
Word-by-word gloss
| Marathi | Meaning |
|---|---|
| ऐसिया अनंतामाजी तूं अनंत | "ananta-mājī — ananta" |
| लीलावेश होत जगत्राता | "līlā-vēśa — jagat-trātā" |
| ब्रम्हानंद तुकें तुळे आला तुका | "brahma-ānanda — tuḷē" |
| विश्वसंख्या क्रीडे जनीं | "viśva-samkhyā krīḍē" |
| तिळाजुळी काम्य निषिद्धांसी | "tilā-jaḷī kāmya-niṣiddha" |
| विधिविण योगेशी ब्रम्हार्पण | "brahma-arpaṇa yōga-īśī" |
| संत वृंदें तीर्थ गौतमी हरिकथा | "samta-tīrtha-Hari-kathā" |
| तुकया नर सिंहस्ता भेटों आली | "nara-simha-stha — bhēṭōm" |
| क्षमा क्षमापणें प्रसिद्धि प्रथा जगीं | "kṣamā — prasiddhi prathā" |
| तुझ्या अंगी मूर्तिमंत | "mūrti-manta" |
| वेदवाक्यबाहु उभारिला ध्वज | "vēda-vākya-bāhū dhvaja" |
| पूजिले देव द्विज सर्वभूतें | "Dēva-dvija-sarva-bhūta" |
| ब्रम्ह ऐक्यभावें भक्ति विस्तारिली | "brahma-aikya bhakti-vistāra" |
| वाक्यें सपळ केलीं वेदविहितें | "sa-paḷa vēda-vihita" |
| न घडो याचे पायीं बुद्धीचा व्यभिचार | "buddhi-vyabhicāra" |
| मागे रामेश्वर रामचंद्र | "Rāmēśvara — Rāmacandra" |
What it means
A among-such-infinite-ones-you-are-the-infinite-clothed-in-līlā-becoming-the-world-saver-brahma-bliss-came-to-be-weighed-in-Tuka-this-cosmic-number-plays-among-people-giving-water-libation-to-the-desired-and-forbidden-without-rite-brahma-offering-to-the-yoga-lord-saint-multitude-tīrtha-Gautamī-Hari-story-came-to-meet-Tuka-the-man-lion-stationed-forgiveness-and-asking-forgiveness-celebrated-tradition-in-the-world-that-very-thing-is-embodied-in-your-body-veda-utterance-arms-raised-the-flag-Dēva-twice-born-and-all-beings-worshipped-by-brahma-unity-feeling-bhakti-was-extended-words-were-made-fruitful-by-vedic-prescription-let-no-perversion-of-mind-happen-at-his-feet-asks-Rāmēśvara-Rāmacandra abhang. Possibly-later-panegyric register. The closing names Rāmēśvara and Rāmacandra who māgē (request, ask) at-Tuka's-feet — strongly suggesting this is a panegyric to Tuka by later devotees Rāmēśvara and Rāmacandra, embedded in the corpus. Seven claims:
-
अनंत-माझ — लीला-वेश — जगत्-त्राता. Ananta-jagat-trātā-claim.
-
Brahma-ānanda-तुळे-Tuka — विश्व-संख्या-क्रीडे. Brahma-bliss-weighed-in-Tuka-claim. (Brahma-ānanda has come to weigh-out in Tuka; the cosmic-number plays in people through Tuka.)
-
काम्य-निषिद्ध-तिळ-जुळ — ब्रह्मार्पण. Brahma-offering-without-rite-claim. (Tuka has cast off both desired (kāmya) and forbidden (niṣiddha) actions and made everything brahma-arpaṇa even without prescribed vidhi.)
-
संत-तीर्थ-Gautami-Hari-कथा — Tuka-नर-सिंह-स्थ. Saints-and-tīrtha-came-to-Tuka-claim. (Even the saints, the tīrtha-Gautamī (= Gōdāvarī), and Hari-kathā come to meet Tuka the man-lion (nara-simha-stha — placed-as-a-narasimha — fierce protector of bhaktas).)
-
क्षमा-प्रसिद्ध — मूर्ति-मंत-अंगीं. Kṣamā-embodied-claim.
-
वेद-वाक्य-ध्वज — सर्व-भूत-पूजा. Vēda-vākya-flag-claim.
-
Tuka-पाय-व्यभिचार-न-घडो — Rāmēśvara-Rāmacandra-मागे. Asks-Rāmēśvara-Rāmacandra-claim. Let no buddhi-vyabhicāra happen at his (= Tuka's) *pāya; asks Rāmēśvara, Rāmacandra. (Two devotees — Rāmēśvara (likely the famous Rāmēśvar Bhaṭṭ, a Brahmin antagonist later turned bhakta) and Rāmacandra — request / pray at Tuka's feet that no perversion-of-buddhi befall them. This abhang appears to be either Tuka's recounting of their tribute, or a later editorial insertion in their voice.)
[T]
For someone today
This abhang names the possibly-later-panegyric register — a tribute to Tuka by Rāmēśvara and Rāmacandra:
-
Ananta among anantas; jagat-trātā. Ananta-saver.
-
Brahma-bliss weighed in Tuka. Bliss-in-Tuka.
-
Brahma-offering without rite. Without-rite.
-
Saints and tīrtha came to meet Tuka. Came-to-Tuka.
-
Kṣamā embodied; veda-flag raised. Embodied-veda.
-
Brahma-aikya, bhakti extended. Bhakti-extended.
-
Asks Rāmēśvara, Rāmacandra. Asks-by-name.
For today: ananta-mājī ananta, jagat-trātā; brahma-ānanda Tuka, viśva-samkhyā krīḍē; kāmya-niṣiddha tilā-jaḷī, *brahma-arpaṇa; samta-tīrtha Tuka-meet; kṣamā mūrti-manta; vēda-vākya dhvaja; Rāmēśvara Rāmacandra māgē*.
This abhang is a panegyric-to-Tuka — one of the most-explicit Tuka-as-narasimha-stha statements. The māgē Rāmēśvara Rāmacandra (Rāmēśvara, Rāmacandra ask) is the precise asks-by-name claim — and the unique signature of this abhang.
मराठी: ही ओवी possibly-later-panegyric register नाव सांगते — Tukaला Rāmēśvara-Rāmacandra-कडून tribute:
-
जगत्-त्राता. Ananta-saver.
-
Brahma-Tuka. Bliss-in-Tuka.
-
विधि-विण-ब्रह्मार्पण. Without-rite.
-
संत-Tuka-भेट. Came-to-Tuka.
-
क्षमा-मूर्ति-मंत. Embodied-veda.
-
भक्ति-विस्तार. Bhakti-extended.
-
Rāmēśvara-Rāmacandra. Asks-by-name.
आज: Aiśiyā anamta-mājī ananta, līlā-vēśa, jagat-trātā; Brahma-ānanda Tukēn tuḷē Tuka, viśva-samkhyā krīḍē janī; *Kāmya-niṣiddha tilā-jaḷī, vidhi-viṇa brahma-arpaṇa; Samta vrndē, tīrtha Gautamī, Hari-kathā Tukayā nara-simha-stā bhēṭōm; Kṣamā prasiddhi prathā, mūrti-manta tujhyā angī; *Vēda-vākya-bāhū dhvaja, sarva-bhūtē pūjilē; Brahma aikya-bhāva, bhakti vistāra; Buddhī-vyabhicāra na ghaḍō, māgē Rāmēśvara Rāmacandra.
A panegyric-to-Tuka register — Most-explicit Tuka-as-narasimha-stha statements पैकी एक. Māgē Rāmēśvara Rāmacandra precise asks-by-name claim — unique to this abhang.
Where this applies
- Ananta-saver.* Jagat-trātā.
- Bliss-in-Tuka.* Tuḷē.
- Without-rite.* Brahma-arpaṇa.
- Came-to-Tuka.* Nara-simha-stha.
- Embodied-veda.* Mūrti-manta.
- Bhakti-extended.* Brahma-aikya.
- Asks-by-name.* Rāmēśvara-Rāmacandra.