संत साहित्य
Work in progress. Translations and commentary are AI-generated and may contain inaccuracies or hallucinations — please use your own judgement and check against the original sources.
संत साहित्य · Tukārām · Abhanga 1104 of 4582

Abhanga 1104

No achievement or clever words can satisfy the heart the way keeping your mind on the divine and offering one honest request can.

When who fulfills jīva-bhāvanā; no rāva-rāṇē without you — and you have to recognize this register
When contemplating rūpa-nāma; pāpa-tāpa flee — and you accept this image
When without you, sweet-words are vyartha — and you allow this image

The verse

जीवभावना पुरवूं कोण जाणे । तुजवांचुनी होत कां रावराणे ॥१॥ मनीं मानसीं चिंतितां रूपनाम । पळे पाप ताप भयें नास काम ॥२॥ करूं मुखवाणी कैसी देशघडी । तुजवांचुनि वाणितां व्यर्थ गोडी ॥३॥ असो भावें जीव तुझ्या सर्व पायीं । दुजें मागणें आणीक व्यर्थ काई ॥४॥ तुका राहिला पायिं तो राख देव । असें मागतसे तुझी चरणसेवा ॥५॥

Literal translation

Jīva-bhāvanārāva-rāṇē. Rūpa-nāmapāpa-tāpa-bhaya-nāsa-kāma. Mukha-vāṇīvyartha gōḍī. Bhāva sarva pāyīdujē māgaṇē. Tuka says: Tuka rāhilācaraṇa-sēvā.

मराठी: जीव-भावना पुरवूं — कोण जाणे? — तुज-वांचुनी रावराणे होत कां? मनीं-मानसीं रूप-नाम चिंतितां — पाप-ताप-भयें-नास-काम पळे. मुख-वाणी कैसी देश-घडी करूं? — तुज-वांचुनी वाणितां, गोडी व्यर्थ. भावें जीव असो तुझ्या सर्व पायीं — दुजें आणीक मागणें व्यर्थ काई. Tuka राहिला पायीं — तो राख, Dēva — असें मागतसे तुझी चरण-सेवा.

Word-by-word gloss
Marathi Meaning
जीवभावना पुरवूं कोण जाणे "jīva-bhāvanā"
तुजवांचुनी होत कां रावराणे "rāva-rāṇē"
मनीं मानसीं चिंतितां रूपनाम "rūpa-nāma"
पळे पाप ताप भयें नास काम "pāpa-tāpa-bhaya-nāsa-kāma"
करूं मुखवाणी कैसी देशघडी "mukha-vāṇī dēśa-ghaḍī"
तुजवांचुनि वाणितां व्यर्थ गोडी "vyartha gōḍī"
असो भावें जीव तुझ्या सर्व पायीं "bhāva sarva pāyī"
दुजें मागणें आणीक व्यर्थ काई "dujē māgaṇē"
तुका राहिला पायिं तो राख देव "Tuka rāhilā"
असें मागतसे तुझी चरणसेवा "caraṇa-sēvā"

What it means

Ślōka-rūpī abhanga 1 — the first of the sanskritic-meter sub-series. The vocabulary shifts: jīva-bhāvanā, rūpa-nāma, pāpa-tāpa-bhaya-nāsa-kāma, mukha-vāṇī, dēśa-ghaḍī, caraṇa-sēvā — more high-style. Five claims:

  1. जीव-भावना — रावराणे. Without-you-no-king-and-queen-claim.

  2. रूप-नाम-चिंतन — पाप-ताप-नास. Mind-on-rūpa-nāma-claim.

  3. मुख-वाणी-व्यर्थ — गोडी. Without-you-sweet-words-vyartha-claim.

  4. भाव-पाय — दुजें-मागणे-व्यर्थ. No-other-asking-claim.

  5. Tuka-पायीं-राख — चरण-सेवा. Asks-caraṇa-sēvā-claim.

[T]

For someone today

Tukaram asks who else could ever truly satisfy the heart's deepest longing, and says that without the divine, even the grandest life of kings and queens rings hollow. When the mind holds the form and the name in steady thought, sin, torment, fear, and craving simply flee, the way shadows leave when light comes in. He admits that his own words are clumsy and that praise without real feeling is just empty sweetness, so he stops trying to be eloquent and asks for one thing only, to serve at those feet. The lesson is that you do not need better words or bigger achievements to reach what matters, you need your heart actually placed there, and one honest request beats a hundred polished ones.

मराठी: तुकाराम विचारतात की जीवाची खरी भूक कोण भागवू शकेल, आणि म्हणतात की देवाशिवाय राजे-राण्यांचे मोठमोठे जीवनही पोकळ ठरते. मन जेव्हा त्या रूपावर आणि नामावर स्थिर राहते, तेव्हा पाप, ताप, भय आणि वासना अशी पळून जातात जशी उजेड येताच सावली निघून जाते. ते कबूल करतात की माझे शब्द अपुरे आहेत आणि खरी भावना नसलेली स्तुती म्हणजे नुसती व्यर्थ गोडी, म्हणून वाक्चातुर्याचा हट्ट सोडून एकच मागणे मागतात, तुझ्या चरणांची सेवा. यातून हेच शिकायला मिळते की मोठमोठे शब्द किंवा कर्तृत्व नाही तर मन खरोखर तिथे असणे महत्त्वाचे आहे, आणि शंभर सुशोभित मागण्यांपेक्षा एक प्रामाणिक मागणे पुरेशी असते.

Where this applies

Related verses