Abhanga 1117
Serving Hari's devotees wholeheartedly and joining in kirtana brings a joy so complete that even the gods do not have it, and it can awaken devotion in the most reluctant heart.
The verse
दास जालों हरिदासांचा । बुद्धिकायामनेंवाचा ॥१॥ तेथें प्रेमाचा सुकाळ । टाळमृदंगकल्लोळ । नासे दुष्टबुद्धि सकळ । समाधि हरिकीर्त्तनीं ॥ध्रु.॥ ऐकतां हरिकथा । भक्ति लागे त्या अभक्तां ॥२॥ देखोनि कीर्तनाचा रंग । कैसा उभा पांडुरंग ॥३॥ हें सुख ब्रम्हादिकां । म्हणे नाहीं नाहीं तुका ॥४॥
Literal translation
Dāsa Hari-dāsāñcā — buddhi-kāyā-mana-vāca. Prēma-sukāḷa — ṭāḷa-mrdanga-kallōḷa — duṣṭa-buddhi nāśa — Hari-kīrtana samādhi. Abhakta — gets bhakti. Kīrtana-ranga — Pāṇḍuranga. Tuka says: brahmādika nāhīm-nāhīm.
मराठी: Hari-दासांचा दास जालों — बुद्धि-काया-मन-वाचा. तेथें प्रेमाचा सुकाळ — टाळ-मृदंग-कल्लोळ — सकळ दुष्ट-बुद्धि नासे — Hari-कीर्तनीं समाधि. Hari-कथा ऐकतां — अभक्तांस ही भक्ति लागे. कीर्तनाचा रंग देखोनि — Pāṇḍuranga कैसा उभा. हें सुख ब्रह्मादिकांस — Tuka म्हणे नाहीं-नाहीं.
Word-by-word gloss
| Marathi | Meaning |
|---|---|
| दास जालों हरिदासांचा | "dāsa Hari-dāsāñcā" |
| बुद्धिकायामनेंवाचा | "buddhi-kāyā-mana-vāca" |
| प्रेमाचा सुकाळ | "prēma-sukāḷa" |
| टाळमृदंगकल्लोळ | "ṭāḷa-mrdanga-kallōḷa" |
| नासे दुष्टबुद्धि सकळ | "duṣṭa-buddhi nāśa" |
| समाधि हरिकीर्त्तनीं | "Hari-kīrtana samādhi" |
| ऐकतां हरिकथा भक्ति लागे अभक्तां | "abhakta gets bhakti" |
| देखोनि कीर्तनाचा रंग | "kīrtana-ranga" |
| कैसा उभा पांडुरंग | "Pāṇḍuranga stands" |
| हें सुख ब्रम्हादिकां नाहीं | "brahmādika" |
What it means
Five claims:
-
Hari-दास-दास. Servant-of-servants-claim.
-
प्रेम-सुकाळ-टाळ-मृदंग — समाधि-कीर्तन. Kīrtana-samādhi-claim.
-
अभक्त-भक्ति-लागे. Abhakta-becomes-bhakta-claim.
-
कीर्तन-रंग — Pāṇḍurang-उभा. Pāṇḍuranga-stands-claim.
-
Tuka: ब्रह्मादिक-नाहीं. Brahmādikas-don't-have-claim.
[T]
For someone today
Tukaram calls himself a servant of Hari's servants, giving his intellect, body, mind, and speech entirely to that role. Where such devotion gathers, love overflows, cymbals and drums fill the air, and even a stubbornly wicked mind gets washed away in the deep absorption of kirtana. Just hearing the stories of Hari can awaken devotion in people who had none before, and when the color and energy of kirtana rises, Panduranga himself comes and stands there. Tukaram insists this joy is so great that even Brahma and the other gods do not have it, only ordinary people gathered in devotional song do. The lesson is that communal singing and storytelling about God is not a lesser practice than solitary meditation; it can pull in the reluctant, dissolve harshness, and bring the divine visibly close.
मराठी: तुकाराम स्वतःला हरिदासांचा दास म्हणवतात, आपली बुद्धी, शरीर, मन आणि वाणी संपूर्णपणे त्या सेवेला वाहतात. जिथे अशी भक्ती जमते तिथे प्रेमाचा सुकाळ होतो, टाळ-मृदंगाचा गजर होतो आणि कीर्तनाच्या गाढ समाधीत दुष्ट बुद्धीही नाहीशी होते. हरिकथा नुसती ऐकल्यानेही ज्यांना आधी भक्ती नव्हती त्यांच्यातही भक्ती जागते, आणि कीर्तनाचा रंग चढला की पांडुरंग स्वतः तिथे उभा राहतो. तुकाराम ठामपणे सांगतात की हे सुख इतके मोठे आहे की ब्रह्मादिक देवांनाही ते मिळत नाही, फक्त भक्तिगीत गाणाऱ्या सामान्य माणसांनाच ते मिळते. याचा अर्थ असा की सामुदायिक कीर्तन आणि हरिकथा हे एकांतातील ध्यानापेक्षा कमी दर्जाचे साधन नाही; ते नाराज मनालाही ओढून आणते, कठोरता विरघळवते आणि देवाला प्रत्यक्ष जवळ आणते.
Where this applies
- Servant-of-servants. Buddhi-kāyā.
- Kīrtana-samādhi. Kallōḷa.
- Abhakta-becomes. Hari-kathā.
- Pāṇḍuranga-stands. Ranga.
- Brahmādika. Nāhīm.