Abhanga 4404
The verse
काशीयात्रा पांच द्वारकेच्या तीन । पंढरीची जाण एक यात्रा ॥१॥
काशी देह विटंबणें द्वारकें जाळणें । पंढरीशी होणें ब्रम्हरूप ॥ध्रु.॥
अठरापगडयाती सकळ हि वैष्णव । दुजा नाहीं भाव पंढरीसि ॥२॥
तुका म्हणे असो अथवा नसो भाव । दर्शनें पंढरिराव मोक्ष देतो ॥३॥
Literal translation
Kāśī-yātrā-5 / Dvārakā-3 / Paṇḍharī-1-suffices. Kāśī-deha-viṭambana / Dvārakā-jāḷaṇa / Paṇḍharī-brahma-rūpa-hōṇē. 18-pagaḍī-yāti-all-vaiṣṇavās — no-other-bhāva-Paṇḍharī. Tukā: with-or-without-bhāva — Paṇḍharī-rāva-darśana-mōkṣa.
What it means
★★ THE canonical 4-verse Paṇḍharī-supremacy + democratization text. Kāśī-pilgrimage (must be) five times; Dvārakā three; the Paṇḍharī, know — one pilgrimage. At Kāśī, body-mortification; at Dvārakā, burning; at Paṇḍharī, becoming brahma-form. The 18-types-of-castes are all vaiṣṇavās (here); no other feeling at Paṇḍharī. Tukā says: whether feeling be or not — Paṇḍharī-rāva, by darśana, gives mokṣa. The 4-fold-claim: 1. Frequency: Paṇḍharī-1-suffices vs Kāśī-5 / Dvārakā-3 2. Effect: Paṇḍharī-brahma-rūpa-hōṇē vs Kāśī-body-mortifying / Dvārakā-burning 3. Inclusion: 18-pagaḍī-yāti all-vaiṣṇavās — universal-democratization 4. Bhāva-less-effect: even-without-bhāva, Paṇḍharī-rāva by-darśana gives-mōkṣa
The final-claim is striking — Paṇḍharī-darśana works even without-bhāva. This is a radical-claim of Paṇḍharī-sacred-place soteriological-efficacy. Pair with 4185 (Pāṇḍharī=Kāśī 10-pair), 4275 (caste-democratization saints-list), 4360 (5-step pilgrim-itinerary), 4361 (Vārkarī-Vaikuṇṭha-bandara).
For someone today
Tukārām: Kāśī-pilgrimage-5-times Dvārakā-3-Paṇḍharī-1-suffices; at-Paṇḍharī all-castes-become-vaiṣṇavās and-even-without-bhāva-darśana-gives-mokṣa.
Where this applies
- ★★ Tukārām's THE Paṇḍharī-supremacy-darśana-with-or-without-bhāva-gives-mōkṣa canonical