Abhanga 457
This abhang names the Hari-Hara-syncretism pilgrim register:
The verse
ठेवुनि गुरुचरणीं मस्तक । वदेल प्रसादिक वाणी । हरिहरांचे पवाडे ॥१॥ पान्हेरीनें मार्ग मळी । जीवन घ्या रे कापडि हो ॥२॥ प्रेमामृत रसाळ । तें हें सेवा अहो भाग्याचे ॥३॥ धराल ते धरा शंभूचे चरण । दावाल पण ऐसा दावा तो ॥४॥ शुद्ध सत्वीं राखोनि भाव । म्हणा महादेव हरिहर वाणी गर्जो द्या ॥५॥ जीवित्व तें तृणासमान । स्वामिकाजीं जाण शूर म्हणों तया ॥६॥ सत्य तें भवनदीचा तारा । आळस तो न करा येथे अहो सांगतों ॥७॥ पुण्य तें असे गातां नाचतां बहु फार । पुन्हा बोलिला संसार नाहीं नाहीं सत्यत्वें ॥८॥ पंथ तो सुपंथें चालावा । उगवा वासना लिगाड ॥९॥ पुढती पुढती अधिक गोडी । भरुनि कळस भजन आवडी केशवदास नटतसे ॥१०॥
Literal translation
English: Placing the head at the guru-caraṇa — the prasādika-vāṇī speaks — pavāḍas of Hari-Hara. The pānherī muddies the path — take jīvana, you kāpaḍī. Prema-amṛta rasāḷa — taste it, fortunate ones. Whatever you hold — Śambhū's feet. In śuddha-sattva, hold bhāva — say Mahādeva-Hari-Hara, let vāṇī roar. Jīvitva is like tṛṇa — for svāmi-kāja, call him śūra. Satya is bhava-nadī's tārā — no laziness here. Puṇya in singing-dancing much — no samsāra in satya-tva. Walk the supantha — unwind vāsanā-ligāḍa. Sweeter and sweeter — fill the kalaśa — bhajan-āvaḍī — Keśavadāsa adorns.
मराठी: ठेवुनि गुरुचरणीं मस्तक — वदेल प्रसादिक वाणी — हरिहरांचे पवाडे. पान्हेरीनें मार्ग मळी — जीवन घ्या रे कापडि हो. प्रेमामृत रसाळ — तें हें सेवा अहो भाग्याचे. धराल ते धरा शंभूचे चरण — दावाल पण ऐसा दावा तो. शुद्ध सत्वीं राखोनि भाव — महादेव हरिहर वाणी गर्जो द्या. जीवित्व तें तृणासमान — स्वामिकाजीं जाण शूर. सत्य तें भवनदीचा तारा — आळस तो न करा. पुण्य तें असे गातां नाचतां — पुन्हा बोलिला संसार नाहीं नाहीं सत्यत्वें. पंथ तो सुपंथें चालावा — उगवा वासना लिगाड. केशवदास म्हणतो — पुढती पुढती अधिक गोडी — भरुनि कळस भजन आवडी — केशवदास नटतसे.
Word-by-word gloss
| Marathi | Meaning |
|---|---|
| ठेवुनि गुरुचरणीं मस्तक | "placing the head at the guru-caraṇa" |
| वदेल प्रसादिक वाणी | "the prasādika-vāṇī speaks" |
| हरिहरांचे पवाडे | "pavāḍas of Hari-Hara" |
| पान्हेरीनें मार्ग मळी | "pānherī muddies the path" |
| जीवन घ्या रे कापडि हो | "take jīvana, you kāpaḍī" |
| प्रेमामृत रसाळ | "prema-amṛta rasāḷa" |
| धराल ते धरा शंभूचे चरण | "whatever you hold — hold Śambhū's feet" |
| शुद्ध सत्वीं राखोनि भाव | "in śuddha-sattva, hold bhāva" |
| महादेव हरिहर वाणी गर्जो द्या | "Mahādeva-Hari-Hara — let vāṇī roar" |
| जीवित्व तें तृणासमान | "jīvitva like tṛṇa" |
| स्वामिकाजीं जाण शूर | "for svāmi-kāja — śūra" |
| सत्य तें भवनदीचा तारा | "satya — bhava-nadī's tārā" |
| पंथ तो सुपंथें चालावा | "walk the supantha" |
| भरुनि कळस भजन आवडी केशवदास नटतसे | "fill the kalaśa — bhajan-āvaḍī — Keśavadāsa adorns" |
What it means
A Mahādeva-Hari-Hara-syncretism pilgrim-counsel abhang. The closing mudra is Keśavadāsa (not Tukārām) — likely Keśavadāsa-Bābājī Caitanya (Tukaram's guru's lineage) or another sant in the Sakal Sant tradition whose abhangs are interwoven with Tukaram's. The Hari-Hara (Viṣṇu-Śiva-as-one) register marks this as a bhakti-syncretism abhang. Ten claims (one per pāda):
-
ठेवुनि गुरुचरणीं मस्तक — वदेल प्रसादिक वाणी — हरिहरांचे पवाडे — placing head at guru-caraṇa, prasādika-vāṇī speaks pavāḍas of Hari-Hara. The graced-speech recounts the pavāḍas (heroic-narratives) of Hari-Hara (Viṣṇu-Śiva-as-one).
-
पान्हेरीनें मार्ग मळी — जीवन घ्या रे कापडि हो — pānherī muddies the path — take jīvana, kāpaḍī. The water-girl image: the pānherī (water-bearing-woman) has muddied the path with spilled-water; take this jīvana (water = bhakti-water), you kāpaḍī (pilgrims in cloth). Pilgrim-water available.
-
प्रेमामृत रसाळ — तें हें सेवा अहो भाग्याचे — prema-amṛta rasāḷa — taste, fortunate ones. The juicy prema-amṛta — taste it, you fortunate-ones.
-
धराल ते धरा शंभूचे चरण — दावाल पण ऐसा दावा तो — whatever you hold — Śambhū's feet — show this. Of all things to hold, hold Śambhū (Śiva)'s feet; of all things to show (your devotion to), show this. Śaiva-frame.
-
शुद्ध सत्वीं राखोनि भाव — महादेव हरिहर वाणी गर्जो द्या — śuddha-sattva, bhāva — Mahādeva-Hari-Hara, vāṇī roar. In śuddha-sattva (pure-being), holding bhāva; let the vāṇī roar — say Mahādeva-Hari-Hara.
-
जीवित्व तें तृणासमान — स्वामिकाजीं जाण शूर — jīvitva like tṛṇa — for svāmi-kāja, call him śūra. Life is like grass; one who is śūra (warrior / hero) — for the svāmi-kāja (master-cause). Anti-life-clinging warrior-bhakta.
-
सत्य तें भवनदीचा तारा — आळस तो न करा — satya is the bhava-nadī's tārā — no laziness. Truth is the boat across the river of becoming; don't be lazy here.
-
पुण्य तें असे गातां नाचतां बहु फार — पुन्हा बोलिला संसार नाहीं नाहीं सत्यत्वें — much puṇya in singing-dancing — samsāra is no more in satya-tva. Singing-dancing accumulates much puṇya; (then) samsāra no more in truthfulness.
-
पंथ तो सुपंथें चालावा — उगवा वासना लिगाड — walk the supantha — unwind vāsanā-ligāḍa. The path is to be walked the supantha (good-path) way; unwind the vāsanā-ligāḍa (desire-entanglement).
-
पुढती पुढती अधिक गोडी — भरुनि कळस भजन आवडी केशवदास नटतसे — sweeter ahead — fill kalaśa — bhajan-āvaḍī — Keśavadāsa adorns. The closing-signature: the path-ahead has more sweetness; fill the kalaśa (top-vessel) — with bhajan-āvaḍī; Keśavadāsa adorns himself. Keśavadāsa mudra, not Tukārām*.
[T]
For someone today
This abhang names the Hari-Hara-syncretism pilgrim register:
-
Hari and Hara are recited together; don't sectarian-divide. Hari-Hara pavāḍa. The Sakal Sant tradition does not separate Vaiṣṇava and Śaiva; both are recited as one.
-
Take the jīvana*-water from the muddied-path. Pānherī mārga maḷī — jīvana ghyā kāpaḍī. Even when the path is muddied with spilled-water, take the bhakti-water; pilgrims keep walking*.
-
Hold Śambhū's feet; let the vāṇī roar Mahādeva-Hari-Hara. Śambhū-caraṇa — vāṇī garjō. The recitation can be vocal-and-loud; let it roar the syncretic-name.
-
Life is grass; for svāmi-kāja, be śūra*. Jīvitva tṛṇa-samāna — śūra. Don't cling to life when the master-cause calls; be a warrior for the deva*.
-
Singing-dancing accumulates puṇya; the path is the supantha; unwind vāsanā-ligāḍa*. Pantha supanthē cālāvā — vāsanā-ligāḍa. The good-path is for walking, with vāsanā-untangling-as-you-go*.
For today: don't sectarian-divide between Hari and Hara; take pilgrim-water from a muddied-path; hold Śambhū-feet, roar the syncretic-name; be śūra for svāmi-kāja; walk the supantha with vāsanā-untangling.
This abhang is the Hari-Hara-syncretism register — important for the Sakal Sant Gatha tradition's interweaving of Vaiṣṇava-Śaiva voices. The mudra is Keśavadāsa — another sant within the same tradition; the Gatha collects family-and-tradition voices, not just Tukārām alone.
मराठी: ही ओवी Hari-Hara-syncretism pilgrim register नाव सांगते:
-
Hari आणि Hara एकत्र recited; sectarian-divide नका. Hari-Hara पवाडा. Sakal Sant tradition Vaiṣṇava आणि Śaiva separate करत नाही; दोन्ही एकत्र recited.
-
Muddied-path मधून jīvana*-water घ्या. पान्हेरीनें मार्ग मळी — जीवन घ्या कापडि. Path spilled-water ने muddied असली तरी, bhakti-water घ्या; pilgrims walking ठेवतात*.
-
Śambhū-caraṇa धरा; vāṇī Mahādeva-Hari-Hara* roar करू द्या. शंभू-चरण — वाणी गर्जो. Recitation vocal-and-loud असू शकते; Syncretic-name roar करा*.
-
Life tṛṇa; svāmi-kāja साठी śūra*. जीवित्व तृणसमान — शूर. Master-cause call करत असेल — life ला cling नका; Deva साठी warrior व्हा*.
-
Singing-dancing puṇya accumulate; path supantha; vāsanā-ligāḍa* unwind. पंथ सुपंथें — वासना लिगाड. Good-path चालण्यासाठी, vāsanā-untangling-as-you-go सोबत*.
आज: Hari-Hara sectarian-divide नका; Muddied-path मधून pilgrim-water घ्या; Śambhū-feet धरा, syncretic-name roar; Svāmi-kāja साठी śūra व्हा; Supantha चाला vāsanā-untangling सोबत.
Hari-Hara-syncretism register — Sakal Sant Gatha tradition च्या Vaiṣṇava-Śaiva-interweaving साठी important. Mudra Keśavadāsa — Same tradition मधला दुसरा sant; Gatha family-and-tradition voices collect करते, फक्त Tukārām नाही.
Where this applies
- Hari-Hara recited together. Anti-sectarian.
- Take jīvana from muddied-path. Pilgrim.
- Roar Mahādeva-Hari-Hara. Vocal-syncretic.
- Life is grass; śūra for svāmi-kāja. Warrior-bhakta.
- Walk supantha, unwind vāsanā. Path-rule.