Abhanga 4497
The verse
नेणतियांसाटीं नेणता लाहान । थिंकोनि भोजन मागे माये ॥१॥
माया दोनी यास बाप नारायणा । सारखी भावना तयांवरी ॥२॥
तयांवरी त्याचा समचित्त भाव । देवकीवसुदेव नंद दोघे ॥३॥
घेउनियां एके ठायीं अवतार । एकीं केला थोर वाढवूनि ॥४॥
उणा पुरा यासी नाहीं कोणी ठाव । सारिखा चि देव अवघियांसी ॥५॥
यासी दोनी ठाव सारिखे अनंता । आधील मागुता वाढला तो ॥६॥
वाढला तो सेवाभक्तिचिया गुणें । उपचारमिष्टान्नें करूनियां ॥७॥
करोनियां सायास मेळविलें धन । तें ही कृष्णार्पण केलें तीहीं ॥८॥
कृष्णासी सकळ गाईं घोडे म्हैसी । समर्पिल्या दासी जीवें भाव ॥९॥
जीवें भावें त्याची करितील सेवा । न विसंबती नांवा क्षणभरी ॥१०॥
क्षणभरी होतां वेगळा तयांस । होती कासावीस प्राण त्यांचे ॥११॥
त्यांचे ध्यानीं मनीं सर्वभावें हरि । देह काम करी चत्ति त्यापें ॥१२॥
त्याचें चि चिंतन कृष्ण कोठें गेला । कृष्ण हा जेविला नाहीं कृष्ण ॥१३॥
कृष्ण आला घरा कृष्ण गेला दारा । कृष्ण हा सोयरा भेटों कृष्णा ॥१४॥
कृष्ण गातां ओंव्या दळणीं कांडणीं । कृष्ण हा भोजनीं पाचारिती ॥१५॥
कृष्ण तयां ध्यानीं आसनीं शयनीं । कृष्ण देखे स्वपनीं कृष्णरूप ॥१६॥
कृष्ण त्यांस दिसे आभास दुश्चितां । धन्य मातापिता तुका म्हणे ॥१७॥
Literal translation
★★★ A 17-verse yamak-bandha — for-the-ignorant-Lord-becomes-small-asks-mother-for-food → both-mothers-and-both-fathers-(Devakī/Yashodā Vasudeva/Nanda)-same-bhāvanā → sama-chitta-bhāva → equal-place-Anantā → grew-by-sevā-bhakti-mishtānna → cows-horses-buffaloes-dāsīs all-Krṣṇārpaṇa → jīva-bhāve-sevā-don't-leave-Name-for-moment → when-moment-separate-prāṇa-restless → dhyāna-mana-all-bhāva-Hari → ★★★ Krṣṇa kōṭhē gēlā / Krṣṇa hā jevilā / Krṣṇa ālā gharā Krṣṇa gēlā dārā / Krṣṇa hā sōyarā bhēṭō Krṣṇa / Krṣṇa ōmvyā daḷaṇīm kāṇḍaṇīm / Krṣṇa bhōjanī pāchāritī / Krṣṇa dhyāna āsana śayana / Krṣṇa svapanīm / Krṣṇa ābhāsa duścchittām — dhanya-mātā-pitā-Tukā says.
What it means
★★★ MAJOR A 17-verse yamak-bandha containing the most-famous Krṣṇa-saturated-life refrain in Tukārām's corpus. The opening establishes the two-parental-pairs (Devakī-Vasudeva birth-parents + Nanda-Yashodā raising-parents) as receiving equal-bhāvanā-from-Lord. Then the focus turns to the deep devotional-life of the Gokul-parents: not-leaving-the-Name-for-a-moment + when-a-moment-separate-the-prāṇa-becomes-restless + dhyāna-mana-all-Hari-while-body-does-work. The climactic refrain (v13-17) is among the most-quoted in Tukārām's corpus — it shows how a Krṣṇa-saturated life looks: every-coming-and-going, every-grinding-and-pounding-of-grains (kāṇḍaṇīm-daḷaṇīm, the standard women's-work-song-context), every-meal-call, every-dhyāna-and-sitting-and-lying-down, every-dream, even-in-distraction-as-ābhāsa — Krṣṇa Krṣṇa Krṣṇa. The closing: blessed-are-the-mother-father (who-experience-this). This refrain is the foundational Vārkarī model of Krṣṇa-everywhere-in-everyday-life. Pair with 4495 (preceding bāla-līlā), 3098 (Viṭṭhal-mājhā-jīva).
For someone today
Tukārām: for-the-ignorant-the-Lord-becomes-small — both-sets-of-parents-receive-equal-love — they-don't-leave-the-Name-for-a-moment — when-a-moment-separated-their-breath-becomes-restless — and-then: Krṣṇa-came-home / Krṣṇa-went-out / Krṣṇa-is-the-relative / Krṣṇa-in-the-grinding-and-pounding / Krṣṇa-called-at-meals / Krṣṇa-in-meditation-sitting-and-lying-down / Krṣṇa-in-dream / Krṣṇa-even-in-distraction — blessed-are-such-parents.
Where this applies
- ★★★ Tukārām's THE famous Krṣṇa-here-Krṣṇa-there-Krṣṇa-everywhere refrain — Krṣṇa-saturated-life paradigm — foundational Vārkarī model