Abhanga 497
English: Abandoning Vaikuṇṭha — He stands nīṭa on the viṭā.
The verse
सांडूनि वैकुंठ । उभा विटेवरी नीट ॥१॥ आला आला रे जगजेठी । भक्ता पुंडलिकाचे भेटी ॥ध्रु.॥ पैल चंद्रभागे तिरीं । कट धरूनियां करीं ॥२॥ तुकयाबंधु म्हणे अंबर । गजर होतो जयजयकार ॥३॥
Literal translation
English: Abandoning Vaikuṇṭha — He stands nīṭa on the viṭā. He has come — He has come — Jaga-jeṭhī — for bhakta Puṇḍalika's bhēṭa. On the far Candrabhāgā shore — kaṭa held in the hands. Tukyā-bamdhu says: in ambara — the gajara — the jaya-jaya-kāra rises.
मराठी: सांडूनि वैकुंठ — उभा विटेवरी नीट. आला आला रे जगजेठी — भक्ता पुंडलिकाचे भेटी. पैल चंद्रभागे तिरीं — कट धरूनियां करीं. तुकयाबंधु म्हणतां — अंबर — गजर होतो जयजयकार.
Word-by-word gloss
| Marathi | Meaning |
|---|---|
| सांडूनि वैकुंठ | "abandoning Vaikuṇṭha" |
| उभा विटेवरी नीट | "stands nīṭa on the viṭā" |
| आला आला रे जगजेठी | "He has come — He has come — Jaga-jeṭhī" |
| भक्ता पुंडलिकाचे भेटी | "for bhakta Puṇḍalika's bhēṭa" |
| पैल चंद्रभागे तिरीं | "on the far Candrabhāgā shore" |
| कट धरूनियां करीं | "kaṭa — held in the hands" |
| अंबर गजर होतो जयजयकार | "ambara — gajara — jaya-jaya-kāra" |
What it means
A Pāṇḍuranga-darśana-arrival abhang. Famous Vārkarī-iconographic-formula. The kaṭa-dharūniyām karīm (hands-on-the-waist) is the iconic Pandharpur-Viṭṭhal pose. Four claims:
-
सांडूनि वैकुंठ — उभा विटेवरी नीट — abandoning Vaikuṇṭha — stands nīṭa on the viṭā. The opening-claim: the deva has sāmḍūnī (abandoned, set-aside) Vaikuṇṭha (his celestial abode); stands nīṭa (straight, upright) on the viṭā (brick). Vaikuṇṭha-traded-for-the-viṭā.
-
आला आला रे जगजेठी — भक्ता पुंडलिकाचे भेटी — He has come — He has come — Jaga-jeṭhī — for bhakta Puṇḍalika's bhēṭa. The arrival-recognition: He has come, He has come — the Jaga-jeṭhī (the world's-firstborn / lord-of-the-world); for the bhēṭa (meeting) of the bhakta Puṇḍalika. Bhakta-pulls-the-deva-down.
-
पैल चंद्रभागे तिरीं — कट धरूनियां करीं — on the far Candrabhāgā shore — kaṭa held in the hands. The iconographic-detail: on the far Candrabhāgā (the river of Pandharpur) shore; with kaṭa (waist) — held in the karīm (hands). The famous Pandharpur-Viṭṭhal pose: hands resting on the waist, standing on the brick.
-
तुकयाबंधु म्हणे अंबर — गजर होतो जयजयकार — Tukyā-bamdhu says: in ambara — the gajara — the jaya-jaya-kāra rises. The closing-recognition: Tukyā-bamdhu says: in the ambara (sky) — the gajara (peal, thunder); the jaya-jaya-kāra (cry-of-victory) — rises. Sky-fills-with-jaya-cry-at-the-arrival.
[T]
For someone today
This abhang names the Vaikuṇṭha-abandoned-for-bhakta register:
-
The deva abandons Vaikuṇṭha* for the bhakta's brick. Sāmḍūnī Vaikuṇṭha — ubhā viṭēvarī nīṭa. The deva left celestial-Vaikuṇṭha and stands on a brick at Pandharpur; the bhakta's call pulled Him down. Bhakta-pulls-deva-from-celestial-to-earth*.
-
Jaga-jeṭhī came for Puṇḍalika. Jaga-jeṭhī ālā Puṇḍalikācē bhēṭī. The world's-firstborn came for one bhakta's bhēṭa. One bhakta's pull is enough to bring the cosmic-deva*.
-
The deva stands with hands on hips on the far shore. Paila Candrabhāgā tīrīm — kaṭa dharūniyām karīm. The iconic-pose: standing-on-brick, hands-on-waist. This is the Vārkarī-mūrti-formula that defined Maharashtra-bhakti for 700 years.
-
The sky fills with the jaya-jaya-kāra*. Ambara — gajara — jaya-jaya-kāra. The arrival is announced by the cry-of-victory filling the sky. The bhakta-band proclaims the deva's arrival*.
For today: the deva can be called from celestial-distance to earth-presence by one bhakta's pull; the Pandharpur-mūrti-formula is the iconic Maharashtra-bhakti-standpoint; the jaya-jaya-kāra fills the sky at His arrival.
This abhang is a classic Vārkarī-darśana-piece, the kaṭa-dharūniyām-karīm iconographic-claim. Compare 0463 bharalē sukhē Pandharī; same Vārkarī-arrival-register.
मराठी: ही ओवी Vaikuṇṭha-abandoned-for-bhakta register नाव सांगते:
-
Deva Vaikuṇṭha* सोडून बहक्ताच्या विटेवर उभा. सांडूनि वैकुंठ — उभा विटेवरी नीट. Deva ने celestial-Vaikuṇṭha सोडलं आणि पंढरीत विटेवर उभा; Bhakta च्या call ने त्याला खाली खेचलं. Bhakta-deva-ला-celestial-कडून-earth-कडे-खेचतो*.
-
Jaga-jeṭhī Puṇḍalika* साठी आला. जगजेठी आला पुंडलिकाचे भेटी. World's-firstborn एका bhakta च्या bhēṭa साठी आला. एका bhakta चा pull cosmic-deva ला आणायला पुरतो*.
-
Deva पैल तिरावर कमरेवर हात ठेवून. पैल चंद्रभागे तिरीं — कट धरूनियां करीं. Iconic-pose: विटेवर उभा, कमरेवर हात. हीच Vārkarī-mūrti-formula 700 वर्षे Maharashtra-bhakti define करणारी.
-
Ambara jaya-jaya-kāra ने भरतं. अंबर — गजर — जयजयकार. Arrival cry-of-victory ने sky भरून announce होतं. Bhakta-band देवाचा arrival proclaim करतं*.
आज: Deva ला celestial-distance पासून earth-presence पर्यंत एका bhakta च्या pull ने call करता येतं; Pandharpur-mūrti-formula iconic Maharashtra-bhakti-standpoint; त्याच्या arrival ला jaya-jaya-kāra sky भरतं.
Classic Vārkarī-darśana-piece, kaṭa-dharūniyām-karīm iconographic-claim. 0463 bharalē sukhē Pandharī compare; same Vārkarī-arrival-register.
Where this applies
- Vaikuṇṭha abandoned for viṭā. Bhakta-pulls.
- Puṇḍalika's bhēṭa. One-bhakta-call.
- Kaṭa-dharūniyām-karīm. Iconic-Vārkarī-pose.
- Jaya-jaya-kāra fills ambara. Sky-recognition.