Abhanga 607
When you are trapped between two dangers with no way out, calling out to God brings help in an unexpected form, and one act of grace can resolve both threats at once.
The verse
सुख वाटे तुझे वर्णितां पवाडे । प्रेम मिठी पडे वदनासी ॥१॥ व्याले दोन्ही पक्षी एका वृक्षावरी । आला दुराचारी पारधी तो ॥ध्रु.॥ वृक्षाचिया माथां सोडिला ससाना । धनुष्यासि बाणा लावियेलें ॥२॥ तये काळीं तुज पक्षी आठविती । धांवें गा श्रीपती मायबापा ॥३॥ उडोनियां जातां ससाना मारील । बैसतां विंधील पारधी तो ॥४॥ ऐकोनियां धांवा तया पिक्षयांचा । धरिला सर्पाचा वेश वेगीं ॥५॥ डंखोनि पारधी भुमीसि पाडिला । बाण तो लागला ससान्यासी ॥६॥ ऐसा तूं कृपाळु आपुलिया दासा । होसील कोंवसा संकटींचा ॥७॥ तुका म्हणे तुझी कीर्ति त्रिभुवना । वेदाचिये वाणी वर्णवेना ॥८॥
Literal translation
Sukha in praising Your pavāḍē — prema embraces vadana. Two birds nested on vṛkṣa — durācārī pārdhī came. Tree-top — sasānā — dhanuṣya — bāṇa. Birds remember You — dhāvē Śrīpati māybāpa. If fly — sasānā kills; if sit — pārdhī shoots. Hearing the cry — quickly took sarpa-form — biting pārdhī, bhūmi-thrown — bāṇa hit sasānā. Such You — kṛpāḷu — kōmvasā in sankaṭa. Tuka says: Your kīrti — tribhuvana — vēda-vāṇī can't describe.
मराठी: सुख वाटे तुझे वर्णितां पवाडे — प्रेम मिठी पडे वदनासी. व्याले दोन्ही पक्षी एका वृक्षावरी — आला दुराचारी पारधी तो. वृक्षाचिया माथां सोडिला ससाना — धनुष्यासि बाणा लावियेलें. तये काळीं तुज पक्षी आठविती — धांवें गा श्रीपती मायबापा. उडोनियां जातां ससाना मारील — बैसतां विंधील पारधी तो. ऐकोनियां धांवा तया पिक्षयांचा — धरिला सर्पाचा वेश वेगीं. डंखोनि पारधी भुमीसि पाडिला — बाण तो लागला ससान्यासी. ऐसा तूं कृपाळु आपुलिया दासा — होसील कोंवसा संकटींचा. तुकाराम म्हणतां — कीर्ति त्रिभुवना — वेदाचिये वाणी वर्णवेना.
Word-by-word gloss
| Marathi | Meaning |
|---|---|
| सुख वाटे तुझे वर्णितां पवाडे | "sukha — praising pavāḍē" |
| प्रेम मिठी पडे वदनासी | "prema — embraces vadana" |
| व्याले दोन्ही पक्षी एका वृक्षावरी | "two birds nested — vṛkṣa" |
| आला दुराचारी पारधी तो | "durācārī pārdhī came" |
| वृक्षाचिया माथां सोडिला ससाना | "tree-top — sasānā" |
| धनुष्यासि बाणा लावियेलें | "dhanuṣya — bāṇa" |
| तये काळीं तुज पक्षी आठविती | "birds — āṭhavitī" |
| धांवें गा श्रीपती मायबापा | "dhāvē — Śrīpati māybāpa" |
| धरिला सर्पाचा वेश | "took sarpa-form" |
| डंखोनि पारधी भुमीसि पाडिला | "biting — pārdhī — bhūmi" |
| बाण तो लागला ससान्यासी | "bāṇa — hit sasānā" |
| होसील कोंवसा संकटींचा | "kōmvasā — sankaṭa" |
| कीर्ति त्रिभुवना वेदाचिये वाणी वर्णवेना | "kīrti — tribhuvana — vēda-vāṇī — can't" |
What it means
A deva-takes-snake-form-saves-birds-from-hunter abhang. Eight-verse narrative-pavāḍa register. Eight claims:
-
सुख वाटे तुझे वर्णितां पवाडे — प्रेम मिठी पडे वदनासी — opening-claim: sukha in praising the pavāḍē; prema embraces the vadana. Praising-Your-deeds-is-itself-pleasure.
-
व्याले दोन्ही पक्षी एका वृक्षावरी — आला दुराचारी पारधी तो — narrative-setup: two birds nested on a tree; a wicked-hunter came. The threat-arrives.
-
वृक्षाचिया माथां सोडिला ससाना — धनुष्यासि बाणा लावियेलें — double-trap: hawk on tree-top; bow-and-arrow ready. Birds-trapped-between-hawk-above-and-arrow-below.
-
तये काळीं तुज पक्षी आठविती — धांवें गा श्रीपती मायबापा — call-to-deva: the birds remember You; cry: come-quickly Śrīpati-māybāpa. Cry-in-crisis.
-
उडोनियां जातां ससाना मारील — बैसतां विंधील पारधी तो — no-escape-claim: if they fly, the hawk kills; if they sit, the hunter shoots. No-way-out-without-deva.
-
ऐकोनियां धांवा तया पिक्षयांचा — धरिला सर्पाचा वेश वेगीं — deva-takes-snake-form: hearing the cry, quickly took snake-form. Unexpected-saving-form.
-
डंखोनि पारधी भुमीसि पाडिला — बाण तो लागला ससान्यासी — redirected-arrow: biting the hunter, threw him to ground; the arrow hit the hawk. The-arrow-meant-for-the-bird-hits-the-hawk; both-threats-killed-by-the-snake-and-the-redirected-arrow. (One-stroke-saves-from-both-threats.)
-
ऐसा तूं कृपाळु आपुलिया दासा — होसील कोंवसा संकटींचा — तुका म्हणे तुझी कीर्ति त्रिभुवना — वेदाचिये वाणी वर्णवेना — closing-claim: such-You-are-kṛpāḷu-to-Your-dāsa; (You) become the kōmvasā (relief) in sankaṭa; Tuka says: Your kīrti in tribhuvana — vēda-vāṇī can't describe. Even-the-vēda-can't-describe-Your-deeds.
[T]
For someone today
Tukaram tells the story of two birds nesting in a tree: a hawk waits above and a hunter aims an arrow from below, so flying away means death and staying still means death too. Trapped with no way out, the birds cry out to God as their own father and mother. God comes in a form nobody expected: a snake. He bites the hunter, throws him to the ground, and the arrow meant for the birds strikes the hawk instead. One single act saves them from both dangers at once, and Tukaram says even the Vedas cannot fully describe such deeds. When you are caught between two dangers with no way out, this verse says to call out and trust that help may arrive in a form you never imagined.
मराठी: तुकाराम एक कथा सांगतात: दोन पक्षी एका झाडावर घरटं करतात, वर एक ससाणा वाट पाहत असतो आणि खाली एक पारधी बाण रोखून उभा असतो, उडून गेलं तरी मृत्यू आणि बसून राहिलं तरी मृत्यू. कुठलाही मार्ग नसताना पक्षी देवाला आपला माय-बाप मानून हाक मारतात. देव अनपेक्षित रूपात येतो, साप बनून पारध्याला डसतो, त्याला जमिनीवर पाडतो, आणि पक्ष्यांसाठी सोडलेला बाण ससाण्यालाच लागतो. एकाच कृतीने दोन्ही संकटं दूर होतात, आणि तुकाराम म्हणतात की वेदही अशा कृत्यांचं वर्णन करू शकत नाहीत. जेव्हा तुम्ही दोन संकटांमध्ये अडकलेले असता आणि कुठलाही मार्ग दिसत नाही, तेव्हा ही ओवी सांगते की हाक मारा आणि विश्वास ठेवा की मदत अनपेक्षित रूपात येऊ शकते.
Where this applies
- Praise = sukha. Self-pleasure.
- Two-threats — call deva. Crisis-cry.
- Snake-form saves. Unexpected-form.
- Arrow-hits-hawk. One-stroke-economy.