Abhanga 623
Death shows no mercy and no patience, so start walking toward liberation now, however small the effort, through detachment, chanting the name, or simple service.
The verse
आले हो संसारा तुम्ही एक करा । मुक्तिमार्ग हळू चि धरा । काळदंड कुंभयातना थोरा । कां रे अघोरा देखसी ना ॥१॥ नाहीं त्या यमासि करुणा । बाहेर काढितां कुडी प्राणा । ओढाळ सांपडे जैं धान्या । चोर यातना धरिजेतां ॥२॥ नाहीं दिलें पावइल कैसा । चालतां पंथ तेणें वळसा । नसेल ठाउकें ऐकतो कैसा । नेती बंद जैसा धरोनियां ॥३॥ क्षण एक नागीवा पायीं । न चलवे तया करितां कांहीं । वोढितां कांटवणा सोई । अग्निस्तंभीं बाही कवटाळविती ॥४॥ देखोनि अंगें कांपती । तये नदीमाजी चालविती । लागे ठाव न लगे बुडविती । वरि मारिती यमदंड ॥५॥ तानभूक न साहावे वेळ । तो राखिती कितीएक काळ । पिंड पाळूनि कैसा सीतळ । तो तप्तभूमीं ज्वाळ लोळविती ॥६॥ म्हणउनी करा कांहीं सायास । व्हावेल तर व्हा रे उदास । करवेल तर करा नामघोष । सेवा भक्तिरस तुका म्हणे ॥७॥
Literal translation
Came samsāra — do one thing — mukti-mārga gently — kāḷa-daṇḍa-kumbha-yātanā-thōrā — aghōrā don't see? Yama — no karuṇā — kuḍī-prāṇa pulled-out — grain-cattle caught — thief-yātanā. Not-given — how pass? — deflection — bound — taken. Kṣaṇa naked foot — thorn-bushes pulling — agni-stambha embrace. River — push — sink — yamadaṇḍa above. Tāna-bhūka unbearable — kept ages — piṇḍa fed — tapta-bhūmī jvāḷa roll. Do some sāyāsa — udāsa — nāma-ghōṣa — sevā-bhakti-rasa, Tuka says.
मराठी: आले हो संसारा तुम्ही एक करा — मुक्तिमार्ग हळू चि धरा — काळदंड कुंभयातना थोरा — कां रे अघोरा देखसी ना. नाहीं त्या यमासि करुणा — बाहेर काढितां कुडी प्राणा — ओढाळ सांपडे जैं धान्या — चोर यातना धरिजेतां. नाहीं दिलें पावइल कैसा — चालतां पंथ तेणें वळसा — नसेल ठाउकें ऐकतो कैसा — नेती बंद जैसा धरोनियां. क्षण एक नागीवा पायीं — न चलवे तया करितां कांहीं — वोढितां कांटवणा सोई — अग्निस्तंभीं बाही कवटाळविती. देखोनि अंगें कांपती — तये नदीमाजी चालविती — लागे ठाव न लगे बुडविती — वरि मारिती यमदंड. तानभूक न साहावे वेळ — तो राखिती कितीएक काळ — पिंड पाळूनि कैसा सीतळ — तो तप्तभूमीं ज्वाळ लोळविती. म्हणउनी करा कांहीं सायास — व्हावेल तर व्हा रे उदास — करवेल तर करा नामघोष — सेवा भक्तिरस तुका म्हणे.
Word-by-word gloss
| Marathi | Meaning |
|---|---|
| आले हो संसारा | "came to samsāra" |
| एक करा | "do one thing" |
| मुक्तिमार्ग हळू चि धरा | "mukti-mārga — gently take" |
| काळदंड कुंभयातना थोरा | "kāḷa-daṇḍa-kumbha-yātanā-thōrā" |
| अघोरा देखसी ना | "don't see — aghōrā" |
| नाहीं त्या यमासि करुणा | "Yama — no karuṇā" |
| बाहेर काढितां कुडी प्राणा | "pulling-out kuḍī-prāṇa" |
| ओढाळ सांपडे जैं धान्या | "grain-eating cattle caught" |
| चोर यातना धरिजेतां | "thief-yātanā" |
| नाहीं दिलें पावइल कैसा | "not-given — how pass?" |
| चालतां पंथ तेणें वळसा | "deflection on path" |
| नेती बंद जैसा धरोनियां | "take like bound" |
| क्षण एक नागीवा पायीं | "kṣaṇa naked foot" |
| ओढितां कांटवणा सोई | "thorn-bushes pulling" |
| अग्निस्तंभीं बाही कवटाळविती | "agni-stambha embrace" |
| तये नदीमाजी चालविती | "in nadī push" |
| लागे ठाव न लगे बुडविती | "stand fails — sink" |
| वरि मारिती यमदंड | "above strike yamadaṇḍa" |
| तानभूक न साहावे वेळ | "tāna-bhūka unbearable" |
| तो राखिती कितीएक काळ | "kept many ages" |
| पिंड पाळूनि कैसा सीतळ | "piṇḍa fed cooled" |
| तप्तभूमीं ज्वाळ लोळविती | "tapta-bhūmī jvāḷa roll" |
| करा कांहीं सायास | "do some sāyāsa" |
| व्हावेल तर व्हा रे उदास | "if-can — udāsa" |
| करवेल तर करा नामघोष | "if-can — nāma-ghōṣa" |
| सेवा भक्तिरस | "sevā-bhakti-rasa" |
What it means
A yama-yātanā-warning-do-nāma-ghōṣa abhang. Seven-verse explicit-yama-warning register. Seven claims:
-
आले हो संसारा — opening-call: came to samsāra; do one thing; gently take mukti-mārga; kāḷa-daṇḍa-kumbha-yātanā-thōrā; aghōrā don't see?
-
नाहीं त्या यमासि करुणा — Yama-no-karuṇā: pulled out body-and-prāṇa; like grain-eating cattle caught; thief-yātanā.
-
नाहीं दिलें पावइल कैसा — not-given-how-pass: not given (alms / dāna), how will it pass on the path? — deflection; bound — taken.
-
क्षण एक नागीवा पायीं — naked-foot-thorn-bush-fire-pillar: can't walk naked-foot; thorn-bushes pulling; agni-stambha embrace.
-
देखोनि अंगें कांपती — river-push-yamadaṇḍa: trembling — pushed in river; sinks; yamadaṇḍa above.
-
तानभूक न साहावे वेळ — tāna-bhūka-tapta-bhūmī: tāna-bhūka unbearable; kept ages; tapta-bhūmī rolling.
-
म्हणउनी करा कांहीं सायास — closing-petition-prescription: do some sāyāsa; udāsa or nāma-ghōṣa; sevā-bhakti-rasa, Tuka says.
[T]
For someone today
This abhang is a stark warning: you have come into this world, so do the one thing that matters — quietly, steadily set out on the path to freedom before it is too late. Death shows no mercy at all; it drags the body and breath apart the way a thief is dragged off in chains, with no concern for what you meant to do but never did. The punishments described are vivid and frightening — walking barefoot through thorns, being forced to embrace a pillar of fire, being pushed under in a river with no footing, struck down again and again, kept starving and thirsty for ages, rolled on scorching ground. Whatever you were planning to do later, you may not get the chance. So Tukaram says: make some effort now, however small. If you can manage real detachment, do that. If all you can manage is repeating God's name, do that instead — either way, let devotion and service become your practice starting today.
मराठी: हा अभंग एक कठोर इशारा आहे: तुम्ही या जगात आलात, तर एकच गोष्ट करा — शांतपणे, स्थिरपणे मुक्तीच्या मार्गावर चालायला सुरुवात करा, वेळ निघून जाण्याआधी. मृत्यूला अजिबात दया येत नाही; तो शरीर आणि प्राण असे वेगळे करतो जसं चोराला साखळदंडात ओढून नेतात, तुम्ही काय करायचं ठरवलं होतं आणि केलं नाही याची त्याला पर्वा नसते. वर्णन केलेल्या शिक्षा भीषण आणि स्पष्ट आहेत — अनवाणी पायांनी काट्यांतून चालवणं, अग्निस्तंभाला मिठी मारायला भाग पाडणं, पाय न लागणाऱ्या नदीत ढकलून बुडवणं, वारंवार मारणं, युगानुयुगे उपाशी-तहानलेलं ठेवणं, तापलेल्या जमिनीवर लोळवणं. जे काही तुम्ही नंतर करायचं ठरवलं होतं, ती संधी परत मिळेलच असं नाही. म्हणून तुकाराम म्हणतात: आताच काहीतरी प्रयत्न करा, कितीही लहान असो. खरा वैराग्य साधता आला तर तो साधा. फक्त नामस्मरण करता येत असेल तर तेवढंच करा — कोणत्याही मार्गाने, भक्ती आणि सेवा आजपासूनच तुमचा अभ्यास होऊ द्या.
Where this applies
- Mukti-mārga now. Now-or-yātanā.
- Yama no karuṇā. No-mercy.
- Vivid yātanā-images. Warning.
- Nāma-ghōṣa—sevā-bhakti. Prescription.