संत साहित्य
Work in progress. Translations and commentary are AI-generated and may contain inaccuracies or hallucinations — please use your own judgement and check against the original sources.
संत साहित्य · Tukārām · Abhanga 668 of 4582

Abhanga 668

English: When shall I become — seeing in my eyes — the sāmvaḷa-mūrti in all bhūta?

When the longing is to see the sāmvaḷa-mūrti in all beings — and you have to recognize this register
When to drown in the prēma-sāgara and bathe in anutāpa — and you accept this image
When the nava-vidhā bhakti is the longing; aṣṭānga at the feet — and you receive this final prostration

The verse

कई देखतां होईन डोळीं । सकळां भूतीं मूर्ति सांवळी । जीवा नांव भूमंडळीं । जळीं स्थळीं काष्ठीं पाषाणीं ॥१॥ ऐसा कृपा करील नारायण । जीव जगाचा होईन । प्रेमसागरीं बुडईन । होईल स्नान अनुतापीं ॥ध्रु.॥ ऐसा कई येईन दैवास । दृश्य नासोनि जाईल आस । सदा संतचरणीं देहाचा वास । सेवीन शेष धणीवरी ॥२॥ कई नवसा येतील अंकुर । सुखा नाहींसा होईल पार । अमृत तें पृथ्वीजळ सागर । वाहाती पूर आनंदाचे ॥३॥ प्रसन्न दया क्षमा शांति । कई नवविधा होईल भक्ति । भोगीन वैराग्यसंपत्ति । मनोरथ कळती तई पुरले ॥४॥ तुकयाबंधु म्हणे सांग । नव्हे तुजविण निरसेना पांग । म्हणोनि घातलें साष्टांग । पांडुरंगा वरी चरणा ॥५॥

Literal translation

English: When shall I become — seeing in my eyes — the sāmvaḷa-mūrti in all bhūta? — the jīva's nāma on the earth-globe — in water, land, wood, stone. Such kṛpā Nārāyaṇa will do — I will-become jīva-of-jagat — will-drown in the prēma-sāgara — will-bathe in anutāpa. When shall I come to such daiva? — visible perishes, āśā goes — always dēha-vāsa at santa-caraṇa — will-serve śeṣa to satiety. When will the navasa-sprouts come? — sukha without-far-shore — amṛta — earth-water-ocean — floods of ānanda flow. Prasanna-dayā-kṣamā-śānti — when will nava-vidhā bhakti happen? — will enjoy vairāgya-sampattimanōratha known-fulfilled. Tukyā-bandhu says: tell — without You, pānga doesn't clear — so I have-laid aṣṭānga at Pāṇḍuranga's feet.

मराठी: कई डोळीं देखतां होईन — सकळांभूती सांवळी मूर्ति — bhū-maṇḍaḷī जीव — जळी-स्थळी-काष्ठी-पाषाणी. असा कृपा करील Nārāyaṇa — जीव जगाचा होईन — prēma-sāgar बुडईन — anutāpa स्नान. कई असा दैव — दृश्य नासोनि आशा — sadā santa-caraṇa देह-वास — śeṣa-धणी सेवा. कई navasa-अंकुर — sukha-पार-नाही — earth-water-ocean amṛta — आनंद-pūra. Prasanna-दया-क्षमा-शांति — कई nava-vidhā bhakti — vairāgya-संपत्ति — manōratha कळती-पुरले. Tukyā-bandhu म्हणे: सांग — तुजविण pānga निरसेना — samskāra अष्टांग पांडुरंगा-चरणीं घातलें.

Word-by-word gloss
Marathi Meaning
कई देखतां होईन डोळीं "when — seeing — ḍōḷīm (in eyes) — shall I become"
सकळां भूतीं मूर्ति सांवळी "in all bhūtasāmvaḷa-mūrti"
जीवा नांव भूमंडळीं "jīvanāmabhū-maṇḍaḷī"
जळीं स्थळीं काष्ठीं पाषाणीं "in jaḷa, sthaḷa, kāṣṭha, pāṣāṇa"
ऐसा कृपा करील नारायण "Nārāyaṇa will-do such kṛpā"
जीव जगाचा होईन "I will-become jīva-jagat"
प्रेमसागरीं बुडईन "will-drown in prēma-sāgara"
होईल स्नान अनुतापीं "will-be snāna in anutāpa"
दैवास "daiva"
दृश्य नासोनि जाईल आस "visible — perishes — āśā goes"
सदा संतचरणीं देहाचा वास "always — dēha-vāsa at santa-caraṇa"
सेवीन शेष धणीवरी "will-serve śeṣa to dhaṇī (satiety)"
नवसा येतील अंकुर "navasaankura (sprouts)"
सुखा नाहींसा होईल पार "sukha — without-pāra (endless)"
वाहाती पूर आनंदाचे "pūra of ānanda — flow"
नवविधा होईल भक्ति "nava-vidhābhakti — happens"
वैराग्यसंपत्ति "vairāgya-sampatti"
मनोरथ कळती तई पुरले "manōratha — known — then fulfilled"
नव्हे तुजविण निरसेना पांग "without You — pānga (lameness) — nirāsa (clears) not"
घातलें साष्टांग "have-laid — aṣṭānga"

What it means

A kaī-dēkhatām-hōīna-sāmvaḷa-mūrti-bhūtīm-prēma-sāgara-buḍaina-aṣṭānga abhang. When-shall-I-attain longing register. Five claims:

  1. कई डोळीं — सर्व-भूतीं सांवळी मूर्ति — जळी-स्थळी-काष्ठी-पाषाणींkaī ḍōḷīm — sarva-bhūtīm sāmvaḷa-mūrti — jaḷa-sthaḷa-kāṣṭha-pāṣāṇa. The opening-when-will-I-see-claim: when shall I become — seeing-in-my-eyes — the sāmvaḷa-mūrti (the dark-blue Pandharī-form) in all bhūta (beings)?; the jīva's presence on the earth-globe — in water, land, wood, stone. When-shall-I-see-Pandharī-in-everything-and-everywhere. (This is the longing for the sarva-bhūta-mūrti-darśana*.)

  2. Nārāyaṇa अशी कृपा — जीव-जगाचा होईन — prēma-sāgar बुडईन — anutāpa स्नानNārāyaṇa such kṛpā — jīva-of-jagat — prēma-sāgar buḍaīna — anutāpa snāna. The Nārāyaṇa-grace-claim: Nārāyaṇa will-do such kṛpā; I will-become jīva-of-jagat (the very-life of the world / one with the world's-jīva); will-drown in the prēma-sāgara (love-ocean); will-bathe in anutāpa (after-burning, repentance-fire). Becoming-jīva-of-jagat-and-drowning-in-prēma-and-bathing-in-anutāpa.

  3. कई दैव — दृश्य नासे — santa-caraṇa देह-वास — śeṣa सेवीनkaī daiva — dṛśya perishes — santa-caraṇa dēha-vāsa — śeṣa sēvīna. The santa-caraṇa-residence-claim: when shall I come to such daiva (fortune)?; the visible (dṛśya) perishes, āśā (hope) goes; always dēha-vāsa (body-residence) at santa-caraṇa (saint-feet); will-serve śeṣa (the leftovers, the prasāda) to dhaṇī (satiety). Always-at-santa-feet-and-eating-only-śeṣa.

  4. कई navasa-अंकुर — sukha अपार — amṛta-earth-water-ocean — आनंद-floodskaī navasa-ankura — sukha apāra — amṛta-pṛthvī-jaḷa-sāgara — ānanda-pūra. The vows-sprout-and-ocean-of-ānanda-claim: when will the navasa (vows) sprout?; sukha will-become without-pāra (endless); amṛta — earth-water-ocean; floods of ānanda flow. Cosmic-flood-of-ānanda-when-vows-sprout.

  5. Prasanna-दया-क्षमा-शांति — कई nava-vidhā bhakti — vairāgya-संपत्ति — manōratha कळती-पुरलेprasanna-dayā-kṣamā-śānti — kaī nava-vidhā bhakti — vairāgya-sampatti — manōratha kaḷatī puralē. The nava-vidhā-bhakti-claim: prasanna-dayā-kṣamā-śānti (graciousness, mercy, forgiveness, peace); when will the nava-vidhā bhakti (nine-fold bhakti — śravaṇa-kīrtana-smaraṇa-pāda-sēvana-arcana-vandana-dāsya-sakhya-ātma-nivedana) happen?; will-enjoy vairāgya-sampatti (vairāgya-wealth); then manōratha (heart-desires) known-fulfilled. Nine-fold-bhakti-and-vairāgya-wealth-then-desires-fulfilled*.

  6. Tukyā-bandhu: सांग — तुजविण pānga निरसेना — Pāṇḍuranga-feet अष्टांगTukyā-bandhu: tell — without You pānga doesn't clear — aṣṭānga at Pāṇḍuranga's feet. The closing-aṣṭānga-claim: Tukyā-bandhu says: tell (me); navhē (otherwise) — without You, pānga (lameness, hindrance) doesn't nirāsa (clear / get-removed); so I have-laid aṣṭānga (eight-limbed prostration) at Pāṇḍuranga's feet. Pānga-doesn't-clear-without-You-and-aṣṭānga. (The aṣṭānga* prostration involves all eight body-parts touching ground: chest, head, hands [2], knees [2], feet [2] / depending on tradition.)

[T]

For someone today

This abhang names the kaī-dēkhatām-sāmvaḷa-mūrti-bhūtīm-aṣṭānga register:

  1. When shall I see the sāmvaḷa-mūrti in all bhūta? Sarva-bhūta-darśana.

  2. Becoming jīva-of-jagat; drowning in prēma; bathing in anutāpa. Drowning-and-bathing.

  3. Always at santa-caraṇa; eating only śeṣa. Santa-caraṇa-residence.

  4. When will navasa-ankura come; floods of ānanda? Cosmic-flood.

  5. Nava-vidhā bhakti; vairāgya-sampatti. Nine-fold-bhakti-and-vairāgya-wealth.

  6. Without You, pānga doesn't clear; aṣṭānga at Pāṇḍuranga's feet. Final-prostration.

For today: the longing is for the sāmvaḷa-mūrti in all beings; to drown in the prēma-sāgara and bathe in anutāpa; to live always at the santa-caraṇa and eat only śeṣa; for the nava-vidhā bhakti and vairāgya-sampatti to come; aṣṭānga at the feet, since pānga doesn't clear without You.

This abhang is Tukyā-bandhu's kaī-dēkhatām-sāmvaḷa-mūrti-aṣṭānga registerone of the most-comprehensive when-shall-I-attain longings. Compare 0667 eka-māgaṇē-no-distance (Tukyā-bandhu's mudra); same petition-frame but here organized as a sequence of kaī (when) longings. The closing aṣṭānga prostration is the bodily-resolution of the pānga-doesn't-clear problem.

मराठी: ही ओवी kaī-dēkhatām-sāmvaḷa-mūrti-bhūtīm-aṣṭānga register नाव सांगते:

  1. कई सर्व-भूतीं sāmvaḷa-mūrti? Sarva-bhūta-darśana.

  2. Jīva-of-jagat; prēma-sāgar buḍaina; anutāpa स्नान. Drowning-and-bathing.

  3. Sadā santa-caraṇa; फक्त śeṣa. Santa-caraṇa-residence.

  4. कई navasa-अंकुर; आनंद-floods? Cosmic-flood.

  5. Nava-vidhā bhakti; vairāgya-संपत्ति. Nine-fold-bhakti.

  6. तुजविण pānga निरसेना; Pāṇḍuranga-चरणी अष्टांग. Final-prostration.

आज: Sarva-bhūta-त sāmvaḷa-mūrti longing; Prēma-ocean buḍaina आणि anutāpa स्नान; Sadā santa-feet residence आणि फक्त śeṣa; Nava-vidhā bhakti आणि vairāgya-wealth ची longing; Aṣṭānga feet-वर — pānga तुजविण नांदा-नाही.

Tukyā-bandhu च-kaī-dēkhatām-aṣṭānga-registerMost-comprehensive when-shall-I-attain longings पैकी एक. 0667 eka-māgaṇē-no-distance (Tukyā-bandhu mudra) compare; तीच petition-frame पण इथे kaī-longings च्या sequence-त organize. Closing aṣṭānga prostration pānga च-bodily-resolution.

Where this applies

Related verses