संत साहित्य
Work in progress. Translations and commentary are AI-generated and may contain inaccuracies or hallucinations — please use your own judgement and check against the original sources.
संत साहित्य · Tukārām · Abhanga 783 of 4582

Abhanga 783

This abhang names the Dehū-locality-praise register:

When Dehū village is the puṇya-bhūmi where Pāṇḍuranga dwells — and you have to recognize this register
When the full Dehū-pantheon is named — and you accept this image
When Tuka does kīrtana there with Viṭhōbā's feet in his heart — and you receive this final image

The verse

धन्य देहूं गांव पुण्य भूमि ठाव । तेथें नांदे देव पांडुरंग ॥१॥ धन्य क्षेत्रवासी लोक दइवाचे । उच्चारिती वाचे नामघोष ॥ध्रु.॥ कर कटी उभा विश्वाचा जनिता । वामांगीं ते माता रखुमादेवी ॥२॥ गरुड पारीं उभा जोडुनियां कर । अश्वत्थ समोर उत्तरामुख ॥३॥ दिक्षणे शंकर लिंग हरेश्वर । शोभे गंगातीर इंद्रायणी ॥४॥ लक्ष्मीनारायण बल्लाळाचें वन । तेथें अधिष्ठान सिद्धेश्वर ॥५॥ विघ्नराज द्वारीं बहिरव बाहेरी । हनुमंत शेजारीं सहित दोघे ॥६॥ तेथें दास तुका करितो कीर्तन । हृदयीं चरण विठोबाचे ॥७॥

Literal translation

English: Dhanya Dehū village — puṇya-bhūmi-ṭhāva — there dwells deva Pāṇḍuranga. Kṣetra-vāsī lōka — fortunate — nāma-ghōṣa — utter — vāca. Kara kaṭīviśva-creator stands — vāmānga — Rakhumā-devī. Garuḍapārī — hands joined — aśvattha — north-facing. South — Śankara-linga HareśvaraIndrāyaṇī — Gangā-shore adorns. Lakṣmī-NārāyaṇaBallāḷa-vanaSiddheśvaraadhiṣṭhāna. Vighna-rājaBhairava — outside — Hanumant — neighbor — both. There — dāsa Tukakīrtanahṛdaya — Viṭhōbā-caraṇa.

मराठी: धन्य देहूं गांव — पुण्य-भूमि-ठाव — तेथे नांदे देव Pāṇḍuranga. धन्य kṣetra-वासी, daiva-fortunate — वाचेने nāma-ghōṣa उच्चारितात. कर-कटीं उभा — विश्वाचा जनिता — वामांगीं माता Rakhumā-devī. Garuḍa-पारीं उभा हात-जोडून — समोर अश्वत्थ उत्तरा-मुख. दक्षिणे Śankara-linga Hareśvara — Gangā-तीर Indrāyaṇī शोभे. Lakṣmī-Nārāyaṇa — Ballāḷ-वन — Siddhēśvara-अधिष्ठान. Vighna-rāja-द्वारीं — Bhairava-बाहेरी — Hanumant-शेजारीं — दोघे. तेथें dāsa Tuka करितो कीर्तन — हृदयीं चरण Viṭhōbā-चे.

Word-by-word gloss
Marathi Meaning
धन्य देहूं गांव "dhanya — Dehū village"
पुण्य भूमि ठाव "puṇya-bhūmiṭhāva"
तेथें नांदे देव पांडुरंग "there — dwells — deva Pāṇḍuranga"
क्षेत्रवासी लोक दइवाचे "kṣetra-vāsī lōka — fortunate"
उच्चारिती वाचे नामघोष "nāma-ghōṣa — utter — vāca"
कर कटी उभा विश्वाचा जनिता "kara kaṭī — viśva-creator stands"
वामांगीं ते माता रखुमादेवी "vāmānga — Rakhumā-devī"
गरुड पारीं उभा जोडुनियां कर "Garuḍapārī — hands joined"
अश्वत्थ समोर उत्तरामुख "aśvattha — north-facing"
दिक्षणे शंकर लिंग हरेश्वर "south — Śankara-linga Hareśvara"
शोभे गंगातीर इंद्रायणी "Indrāyaṇī — Gangā-shore"
लक्ष्मीनारायण बल्लाळाचें वन "Lakṣmī-NārāyaṇaBallāḷa-vana"
तेथें अधिष्ठान सिद्धेश्वर "Siddheśvaraadhiṣṭhāna"
विघ्नराज द्वारीं बहिरव बाहेरी "Vighna-rājaBhairava — outside"
हनुमंत शेजारीं सहित दोघे "Hanumant — neighbor"
तेथें दास तुका करितो कीर्तन "dāsa Tukakīrtana"
हृदयीं चरण विठोबाचे "hṛdaya — Viṭhōbā-caraṇa"

What it means

A Dehū-locality-blessed-Pāṇḍuranga-with-full-pantheon-Tuka-kīrtana-Viṭhōbā-feet-in-heart abhang. Dehū-locality-praise register. This abhang is a map-of-Dehū — Tukaram's-village — naming each shrine and feature. Seven claims:

  1. Dhanya-Dehū — puṇya-bhūmi — Pāṇḍuranga-नांदे — kṣetra-वासी-fortunate. Dehū-blessed-Pāṇḍuranga-claim. Dehū village is dhanya (blessed) and *puṇya-bhūmi; Pāṇḍuranga dwells there; the kṣetra-vāsī are fortunate*.

  2. कर-कटीं — विश्व-creator-उभा — वामांगीं Rakhumā-devī. Pāṇḍuranga-and-Rakhumā-claim. Hands at the kaṭi, the viśva-janitā (world-creator) stands; at vāmānga (left-side), Rakhumā-devī.

  3. Garuḍa-pārī — अश्वत्थ-उत्तरा-मुख. Garuḍa-aśvattha-claim. Garuḍa at the pārī (slab) with hands-joined; the aśvattha (sacred-fig) opposite, north-facing*.

  4. दक्षिणे — Śankara-linga-Hareśvara — Indrāyaṇī-Gangā-तीर. Śankara-linga-river-claim. At south, Śankara-linga Hareśvara; the Indrāyaṇī (river) shore adorns.

  5. Lakṣmī-Nārāyaṇa — Ballāḷ-वन — Siddheśvara. Lakṣmī-Nārāyaṇa-Siddheśvara-claim. Lakṣmī-Nārāyaṇa in Ballāḷ's vana; Siddheśvara is the *adhiṣṭhāna.

  6. Vighna-rāja-द्वार — Bhairava-बाहेरी — Hanumant-शेजारीं. Guardian-deities-claim. Vighna-rāja (Gaṇeśa) at the door, Bhairava outside, Hanumant the neighbor*.

  7. तेथें Tuka-कीर्तन — हृदयीं Viṭhōbā-चरण. Tuka-kīrtana-Viṭhōbā-feet-in-heart-claim. There — dāsa Tuka does kīrtana; in (his) heart, Viṭhōbā's caraṇa.

[T]

For someone today

This abhang names the Dehū-locality-praise register:

  1. Dhanya-Dehū-village; Pāṇḍuranga-dwells; kṣetra-vāsī-fortunate. Dehū-blessed.

  2. Hands-at-hip Pāṇḍuranga; Rakhumā at left-side. Pāṇḍuranga-pose.

  3. Garuḍa, aśvattha, Śankara-Hareśvara, Indrāyaṇī, Lakṣmī-Nārāyaṇa, Siddheśvara, Vighnarāja, Bhairava, Hanumant. Full-pantheon.

  4. Tuka does kīrtana there; Viṭhōbā's feet in heart. Tuka-kīrtana.

For today: Dehū is dhanyapuṇya-bhūmi — where Pāṇḍuranga dwells with full-pantheon (Pāṇḍuranga-Rakhumā, Garuḍa-aśvattha, Śankara-Hareśvara, Indrāyaṇī, Lakṣmī-Nārāyaṇa-Siddheśvara, Vighnarāja-Bhairava-Hanumant); Tuka does kīrtana there with Viṭhōbā's feet in his heart**.

This abhang is Tukaram's Dehū-locality-praise-and-Tuka-does-kīrtana-with-Viṭhōbā-feet-in-heart registerone of the most-detailed locality-praise abhangs. Compare 0680 Pandharī-supremacy (Tuka's mudra); same locality-praise but here for Dehu (Tukaram's-own-village) — Pandharī's-local-extension. The closing hṛdayī caraṇa Viṭhōbāce (Viṭhōbā's feet in heart) is the precise bhakta-claim: even-with-the-full-Dehu-pantheon, the core is Viṭhōbā-feet-in-heart.

मराठी: ही ओवी Dehū-locality-praise register नाव सांगते:

  1. Dhanya-Dehū-village; Pāṇḍuranga-नांदे; kṣetra-वासी-fortunate. Dehū-blessed.

  2. कर-कटीं Pāṇḍuranga; वामांगीं Rakhumā. Pāṇḍuranga-pose.

  3. Garuḍa, अश्वत्थ, Śankara-Hareśvara, Indrāyaṇī, Lakṣmī-Nārāyaṇa, Siddheśvara, Vighnarāja, Bhairava, Hanumant. Full-pantheon.

  4. Tuka-कीर्तन; हृदयीं Viṭhōbā-चरण. Tuka-kīrtana.

आज: Dehū dhanyapuṇya-bhūmi — जिथे Pāṇḍuranga full-pantheon-सोबत-नांदे (Pāṇḍuranga-Rakhumā, Garuḍa-aśvattha, Śankara-Hareśvara, Indrāyaṇī, Lakṣmī-Nārāyaṇa-Siddheśvara, Vighnarāja-Bhairava-Hanumant); Tuka kīrtana तेथें करतो — Viṭhōbā's feet in his heart**.

Tukaram च-Dehū-locality-praise-and-Tuka-does-kīrtana-with-Viṭhōbā-feet-in-heart-registerMost-detailed locality-praise abhangs पैकी एक. 0680 Pandharī-supremacy (Tuka mudra) compare; तीच locality-praise पण इथे Dehu (Tukaram-own-village) — Pandharī-local-extension. Closing hṛdayī caraṇa Viṭhōbāce precise bhakta-claim — even-full-Dehu-pantheon-सोबत, core Viṭhōbā-feet-in-heart.

Where this applies

Related verses