Abhanga 783
This abhang names the Dehū-locality-praise register:
The verse
धन्य देहूं गांव पुण्य भूमि ठाव । तेथें नांदे देव पांडुरंग ॥१॥ धन्य क्षेत्रवासी लोक दइवाचे । उच्चारिती वाचे नामघोष ॥ध्रु.॥ कर कटी उभा विश्वाचा जनिता । वामांगीं ते माता रखुमादेवी ॥२॥ गरुड पारीं उभा जोडुनियां कर । अश्वत्थ समोर उत्तरामुख ॥३॥ दिक्षणे शंकर लिंग हरेश्वर । शोभे गंगातीर इंद्रायणी ॥४॥ लक्ष्मीनारायण बल्लाळाचें वन । तेथें अधिष्ठान सिद्धेश्वर ॥५॥ विघ्नराज द्वारीं बहिरव बाहेरी । हनुमंत शेजारीं सहित दोघे ॥६॥ तेथें दास तुका करितो कीर्तन । हृदयीं चरण विठोबाचे ॥७॥
Literal translation
English: Dhanya Dehū village — puṇya-bhūmi-ṭhāva — there dwells deva Pāṇḍuranga. Kṣetra-vāsī lōka — fortunate — nāma-ghōṣa — utter — vāca. Kara kaṭī — viśva-creator stands — vāmānga — Rakhumā-devī. Garuḍa — pārī — hands joined — aśvattha — north-facing. South — Śankara-linga Hareśvara — Indrāyaṇī — Gangā-shore adorns. Lakṣmī-Nārāyaṇa — Ballāḷa-vana — Siddheśvara — adhiṣṭhāna. Vighna-rāja — Bhairava — outside — Hanumant — neighbor — both. There — dāsa Tuka — kīrtana — hṛdaya — Viṭhōbā-caraṇa.
मराठी: धन्य देहूं गांव — पुण्य-भूमि-ठाव — तेथे नांदे देव Pāṇḍuranga. धन्य kṣetra-वासी, daiva-fortunate — वाचेने nāma-ghōṣa उच्चारितात. कर-कटीं उभा — विश्वाचा जनिता — वामांगीं माता Rakhumā-devī. Garuḍa-पारीं उभा हात-जोडून — समोर अश्वत्थ उत्तरा-मुख. दक्षिणे Śankara-linga Hareśvara — Gangā-तीर Indrāyaṇī शोभे. Lakṣmī-Nārāyaṇa — Ballāḷ-वन — Siddhēśvara-अधिष्ठान. Vighna-rāja-द्वारीं — Bhairava-बाहेरी — Hanumant-शेजारीं — दोघे. तेथें dāsa Tuka करितो कीर्तन — हृदयीं चरण Viṭhōbā-चे.
Word-by-word gloss
| Marathi | Meaning |
|---|---|
| धन्य देहूं गांव | "dhanya — Dehū village" |
| पुण्य भूमि ठाव | "puṇya-bhūmi — ṭhāva" |
| तेथें नांदे देव पांडुरंग | "there — dwells — deva Pāṇḍuranga" |
| क्षेत्रवासी लोक दइवाचे | "kṣetra-vāsī lōka — fortunate" |
| उच्चारिती वाचे नामघोष | "nāma-ghōṣa — utter — vāca" |
| कर कटी उभा विश्वाचा जनिता | "kara kaṭī — viśva-creator stands" |
| वामांगीं ते माता रखुमादेवी | "vāmānga — Rakhumā-devī" |
| गरुड पारीं उभा जोडुनियां कर | "Garuḍa — pārī — hands joined" |
| अश्वत्थ समोर उत्तरामुख | "aśvattha — north-facing" |
| दिक्षणे शंकर लिंग हरेश्वर | "south — Śankara-linga Hareśvara" |
| शोभे गंगातीर इंद्रायणी | "Indrāyaṇī — Gangā-shore" |
| लक्ष्मीनारायण बल्लाळाचें वन | "Lakṣmī-Nārāyaṇa — Ballāḷa-vana" |
| तेथें अधिष्ठान सिद्धेश्वर | "Siddheśvara — adhiṣṭhāna" |
| विघ्नराज द्वारीं बहिरव बाहेरी | "Vighna-rāja — Bhairava — outside" |
| हनुमंत शेजारीं सहित दोघे | "Hanumant — neighbor" |
| तेथें दास तुका करितो कीर्तन | "dāsa Tuka — kīrtana" |
| हृदयीं चरण विठोबाचे | "hṛdaya — Viṭhōbā-caraṇa" |
What it means
A Dehū-locality-blessed-Pāṇḍuranga-with-full-pantheon-Tuka-kīrtana-Viṭhōbā-feet-in-heart abhang. Dehū-locality-praise register. This abhang is a map-of-Dehū — Tukaram's-village — naming each shrine and feature. Seven claims:
-
Dhanya-Dehū — puṇya-bhūmi — Pāṇḍuranga-नांदे — kṣetra-वासी-fortunate. Dehū-blessed-Pāṇḍuranga-claim. Dehū village is dhanya (blessed) and *puṇya-bhūmi; Pāṇḍuranga dwells there; the kṣetra-vāsī are fortunate*.
-
कर-कटीं — विश्व-creator-उभा — वामांगीं Rakhumā-devī. Pāṇḍuranga-and-Rakhumā-claim. Hands at the kaṭi, the viśva-janitā (world-creator) stands; at vāmānga (left-side), Rakhumā-devī.
-
Garuḍa-pārī — अश्वत्थ-उत्तरा-मुख. Garuḍa-aśvattha-claim. Garuḍa at the pārī (slab) with hands-joined; the aśvattha (sacred-fig) opposite, north-facing*.
-
दक्षिणे — Śankara-linga-Hareśvara — Indrāyaṇī-Gangā-तीर. Śankara-linga-river-claim. At south, Śankara-linga Hareśvara; the Indrāyaṇī (river) shore adorns.
-
Lakṣmī-Nārāyaṇa — Ballāḷ-वन — Siddheśvara. Lakṣmī-Nārāyaṇa-Siddheśvara-claim. Lakṣmī-Nārāyaṇa in Ballāḷ's vana; Siddheśvara is the *adhiṣṭhāna.
-
Vighna-rāja-द्वार — Bhairava-बाहेरी — Hanumant-शेजारीं. Guardian-deities-claim. Vighna-rāja (Gaṇeśa) at the door, Bhairava outside, Hanumant the neighbor*.
-
तेथें Tuka-कीर्तन — हृदयीं Viṭhōbā-चरण. Tuka-kīrtana-Viṭhōbā-feet-in-heart-claim. There — dāsa Tuka does kīrtana; in (his) heart, Viṭhōbā's caraṇa.
[T]
For someone today
This abhang names the Dehū-locality-praise register:
-
Dhanya-Dehū-village; Pāṇḍuranga-dwells; kṣetra-vāsī-fortunate. Dehū-blessed.
-
Hands-at-hip Pāṇḍuranga; Rakhumā at left-side. Pāṇḍuranga-pose.
-
Garuḍa, aśvattha, Śankara-Hareśvara, Indrāyaṇī, Lakṣmī-Nārāyaṇa, Siddheśvara, Vighnarāja, Bhairava, Hanumant. Full-pantheon.
-
Tuka does kīrtana there; Viṭhōbā's feet in heart. Tuka-kīrtana.
For today: Dehū is dhanya — puṇya-bhūmi — where Pāṇḍuranga dwells with full-pantheon (Pāṇḍuranga-Rakhumā, Garuḍa-aśvattha, Śankara-Hareśvara, Indrāyaṇī, Lakṣmī-Nārāyaṇa-Siddheśvara, Vighnarāja-Bhairava-Hanumant); Tuka does kīrtana there with Viṭhōbā's feet in his heart**.
This abhang is Tukaram's Dehū-locality-praise-and-Tuka-does-kīrtana-with-Viṭhōbā-feet-in-heart register — one of the most-detailed locality-praise abhangs. Compare 0680 Pandharī-supremacy (Tuka's mudra); same locality-praise but here for Dehu (Tukaram's-own-village) — Pandharī's-local-extension. The closing hṛdayī caraṇa Viṭhōbāce (Viṭhōbā's feet in heart) is the precise bhakta-claim: even-with-the-full-Dehu-pantheon, the core is Viṭhōbā-feet-in-heart.
मराठी: ही ओवी Dehū-locality-praise register नाव सांगते:
-
Dhanya-Dehū-village; Pāṇḍuranga-नांदे; kṣetra-वासी-fortunate. Dehū-blessed.
-
कर-कटीं Pāṇḍuranga; वामांगीं Rakhumā. Pāṇḍuranga-pose.
-
Garuḍa, अश्वत्थ, Śankara-Hareśvara, Indrāyaṇī, Lakṣmī-Nārāyaṇa, Siddheśvara, Vighnarāja, Bhairava, Hanumant. Full-pantheon.
-
Tuka-कीर्तन; हृदयीं Viṭhōbā-चरण. Tuka-kīrtana.
आज: Dehū dhanya — puṇya-bhūmi — जिथे Pāṇḍuranga full-pantheon-सोबत-नांदे (Pāṇḍuranga-Rakhumā, Garuḍa-aśvattha, Śankara-Hareśvara, Indrāyaṇī, Lakṣmī-Nārāyaṇa-Siddheśvara, Vighnarāja-Bhairava-Hanumant); Tuka kīrtana तेथें करतो — Viṭhōbā's feet in his heart**.
Tukaram च-Dehū-locality-praise-and-Tuka-does-kīrtana-with-Viṭhōbā-feet-in-heart-register — Most-detailed locality-praise abhangs पैकी एक. 0680 Pandharī-supremacy (Tuka mudra) compare; तीच locality-praise पण इथे Dehu (Tukaram-own-village) — Pandharī-local-extension. Closing hṛdayī caraṇa Viṭhōbāce precise bhakta-claim — even-full-Dehu-pantheon-सोबत, core Viṭhōbā-feet-in-heart.
Where this applies
- Dehū — dhanya*. Locality.
- Full Dehu-pantheon.* Map.
- Viṭhōbā-feet in heart.* Core.