संत साहित्य
Work in progress. Translations and commentary are AI-generated and may contain inaccuracies or hallucinations — please use your own judgement and check against the original sources.
संत साहित्य · Tukārām · Abhanga 1574 of 4582

Abhanga 1574

Devotion does not need wealth or elaborate ritual; simple, sincere offerings and steady attention are enough to reach even the most unconventional divine figure.

When you offer something small and simple instead of something expensive, trusting the sincerity behind it matters most
When you look past someone's rough exterior and recognize real generosity underneath
When you narrow your spiritual goal down to one thing, keeping your attention steady and unbroken

The verse

परिधान व्याघ्रांबर चिदाभस्मलेपना । स्मशान क्रीडास्थळ तुम्हा जी त्रिनयना ॥१॥ जय देवा हरेश्वरा जय पार्वतीवरा । आरती ओंवाळिन कैवल्यदातारा । जय. ॥ध्रु.॥ उदक बेलपत्र टाळी वाहिल्या देसी । आपुलें पद दासां ठाव देई कैलासीं ॥२॥ करितो वेद स्तुती कीर्ती मुखें आपण । जाणतां नेणवे हो तुमचें महिमान ॥३॥ हरहर वाणी गर्जे प्रेम संचरे अंगीं । राहिलि दृष्टी चरणीं रंग मीनला रंगीं ॥४॥ अखंड राहूं द्यावें माझें चरणीं चत्ति । घातले साष्टांग मागे मस्तकीं हात ॥५॥

Literal translation

Tiger-skin clothing, cit-bhasma-lēpana — śmaśāna play-place, tri-nayana. Jaya Hareśvara, Pārvatī-vara — I'll circle ārtī, kaivalya-dātāra. Water, bel-leaves, clapping — when offered, you give your pada to dāsas, place in Kailāsa. Veda praises, kīrti by own mouth — knowing, your mahima not known. Hara-Hara vāṇī roars, prema enters anga — dṛṣṭi stayed at caraṇa, ranga merged in ranga. Let my citta stay akhaṇḍa at caraṇa — I've placed sāṣṭānga, hand on head.

मराठी: परिधान — व्याघ्रांबर — चिदा-भस्म-लेपना; — स्मशान — क्रीडा-स्थळ — तुम्हा — जी — त्रि-नयना. जय — देवा — हरेश्वरा — जय — पार्वती-वरा; — आरती — ओंवाळिन — कैवल्य-दातारा. उदक — बेल-पत्र — टाळी — वाहिल्या — देसी; — आपुलें — पद — दासां — ठाव — देई — कैलासीं. करितो — वेद — स्तुती — कीर्ती — मुखें — आपण; — जाणतां — नेणवे — हो — तुमचें — महिमान. हर-हर — वाणी — गर्जे — प्रेम — संचरे — अंगीं; — राहिलि — दृष्टी — चरणीं — रंग — मीनला — रंगीं. अखंड — राहूं — द्यावें — माझें — चरणीं — चत्ति; — घातले — साष्टांग — मागे — मस्तकीं — हात.

Word-by-word gloss
Marathi Meaning
परिधान व्याघ्रांबर चिदाभस्मलेपना "clothingtiger-skin; — cit-bhasma-lēpana (= consciousness-ash-smearing)"
स्मशान क्रीडास्थळ तुम्हा जी त्रिनयना "śmaśānaplay-place — for you, sir, tri-nayana"
जय देवा हरेश्वरा जय पार्वतीवरा "jaya Devā Hareśvara, jaya Pārvatī-vara"
आरती ओंवाळिन कैवल्यदातारा "ārtī — I will circlekaivalya-dātāra"
उदक बेलपत्र टाळी वाहिल्या देसी "water, bel-leaves, clappingofferedyou give"
आपुलें पद दासां ठाव देई कैलासीं "your own padato dāsasgive place — in Kailāsa"
करितो वेद स्तुती कीर्ती मुखें आपण "Veda — makes — praise; — kīrti — by its own mouth"
जाणतां नेणवे हो तुमचें महिमान "knowing, doesn't get-known — your mahima"
हरहर वाणी गर्जे प्रेम संचरे अंगीं "Hara-Haravāṇīroars; — prēmaentersanga"
राहिलि दृष्टी चरणीं रंग मीनला रंगीं "dṛṣṭi — has stayed — at caraṇa; — ranga — has merged — in ranga"
अखंड राहूं द्यावें माझें चरणीं चत्ति "unbrokenlet stay — my citta — at caraṇa"
घातले साष्टांग मागे मस्तकीं हात "placedsāṣṭānga (= eight-limb-prostration); — behindhand on head"

What it means

Hareśvara-Śiva-ārtī. A 5-verse āratī to Śiva — among the 13 āratīs in this section, this is the Śiva-ārtī (cf. 1496-1499 earlier addresses-to-Sadāśiva). The opening: paridhāna vyāghrāmbara cidā-bhasma-lēpanā — śmaśāna krīḍā-sthaḷa tumhā jī tri-nayanāclothing — tiger-skin; —cit-bhasma-lēpana(= consciousness-ash-smearing); —śmaśānaplay-place— for you, sir,tri-nayana. Standard Śiva-iconography: tiger-skin-clad, ash-smeared, cremation-ground-haunt, three-eyed.

The bhōḷā-Śiva-claim: udaka bēla-pattra ṭāḷī vāhilyā dēsī — āpulēm pada dāsām ṭhāva dē'ī Kailāsīmwater, bel-leaves,tāḷī(clapping) — whenofferedyou give— your ownpadato dāsasplace— inKailāsa. Even simple offerings get rewarded with Kailāsa-residence. (= the bhōḷā-Sambhu register: easily-pleased-Śiva. Cf. 1555's Viṭhṭhala bhōḷā daivata — same theme applied to Viṭhṭhal.)

The Veda-greatness-unknown: karitō Veda stutī kīrti mukhēm āpaṇa — jāṇatām nēṇavē hō tumacēm mahimānaVeda makesstutī,kīrtiby its own mouth; —knowing, doesn't get-known — yourmahima. Standard formula.

The Hara-Hara-roar: hara-hara vāṇī garjē prēma sañcarē angīm — rāhili dṛṣṭi caraṇīm ranga mīnalā rangīmHara-Hara — vāṇī — roars; — prēma — enters — body; — dṛṣṭi — stayed — at caraṇa; — ranga — merged — in ranga.The Hara-Hara-call resonates; prema enters; gaze stuck at feet; the bhakta's color merges with Śiva's.

The closing-prostration: akhaṇḍa rāhūm dyāvēm mājhēm caraṇīm citta — ghātalē sāṣṭānga māgē mastakīm hātaunbroken — let stay — my citta — at caraṇa; — placed — sāṣṭānga (eight-limb-prostration); — behind — hand — on head.I've fully-prostrated with hand on head.

[T]

For someone today

For today: Śiva, clothed in a tiger skin, smeared with ash, dances at play in the cremation ground, three-eyed and wild; victory to Hareśvara, Pārvatī's husband, giver of liberation. Even simple offerings — water, bel leaves, and clapping hands — earn you a place in Kailāsa. The Vedas praise you endlessly, yet your greatness still can't be fully known. The cry of Hara-Hara resounds, love floods the body, my gaze stays fixed on your feet, and my very being merges into yours. Let my heart stay unbroken at your feet — I have bowed down completely, my hand upon my head.

मराठी: आजसाठी: व्याघ्रांबर परिधान केलेला, अंगाला भस्म फासलेला शिव स्मशानात लीलेने वावरतो, त्रिनेत्र आणि रांगडा. जय हरेश्वरा, पार्वतीच्या पतीचा जयजयकार असो, कैवल्यदातारा. साधं पाणी, बेलपत्र आणि टाळ्यांचा नैवेद्यसुद्धा कैलासात जागा मिळवून देतो. वेद तुझी अखंड स्तुती करतात, तरीही तुझा महिमा पूर्णपणे कळत नाही. हर हर चा जयघोष घुमतो, प्रेम अंगात संचारतं, माझी दृष्टी तुझ्या चरणांवर खिळून राहते, आणि माझा रंग तुझ्या रंगात मिसळून जातो. माझं चित्त अखंड तुझ्या चरणी राहू दे — मी साष्टांग नमस्कार घातला आहे, मस्तकावर हात ठेवून.

Where this applies

Related verses