Abhanga 2304
The verse
करावा कैवाड । नाहीं तरी आला नाड ॥१॥ (ka) स्मरा पंढरीचा देव । मनीं धरोनिया भाव ॥ध्रु.॥ खचविलें काळें । उगवा लवलाहें जाळें ॥२॥ (kha) गजर नामाचा । करा लवलाहे वाचा ॥३॥ (ga) घरटी चक्रफेरा । जन्ममृत्याचा भोंवरा ॥४॥ (gha) नानाहव्यासांची जोडी । तृष्णा करी देशधडी ॥५॥ (na-nasal) चरणीं ठेवा चित्ती । म्हणवा देवाचे अंकित ॥६॥ (cha) छंद नानापरी । कळा न पविजे हरी ॥७॥ (chha) जगाचा जनिता । भक्तिमुक्तींचा ही दाता ॥८॥ (ja) झणी माझें माझें । भार वागविसी ओझें ॥९॥ (jha) यांची कां रे गेली बुद्धि । नाहीं तरायाची शुद्धि ॥१०॥ (ña-?) टणक धाकुलीं । अवघीं सरती विठ्ठलीं ॥११॥ (ṭa) ठसा त्रिभुवनीं । उदार हा शिरोमणि ॥१२॥ (ṭha) डगमगी तो वांयां जाय । धीर नाहीं गोता खाय ॥१३॥ (ḍa) ढळों नये जरी । लाभ घरिचिया घरीं ॥१४॥ (ḍha) नाहीं ऐसें राहे । कांहीं नासिवंत देहे ॥१५॥ (na) तरणा भाग्यवंत । नटे हरिकीर्तनांत ॥१६॥ (ta) थडी टाकी पैलतीर । बाहे ठोके होय वीर ॥१७॥ (tha) दया तिचें नांव । अहंकार जाय जंव ॥१८॥ (da) धनधान्य हेवा । नाडे कुटुंबाची सेवा ॥१९॥ (dha) नाम गोविंदाचें । घ्या रे हें चि भाग्य साचें ॥२०॥ (na) परउपकारा । वेचा शक्ति निंदा वारा ॥२१॥ (pa) फळ भोग इच्छा । देव आहे जयां तैसा ॥२२॥ (pha) बरवा ऐसा छंद । वाचे गोविंद गोविंद ॥२३॥ (ba) भविष्याचे माथां । भजन न द्यावें सर्वथा ॥२४॥ (bha) माग लागला न संडीं । अळसें माती घालीं तोंडीं ॥२५॥ (ma) यश कीर्ति मान । तरी जोडे नारायण ॥२६॥ (ya) रवि लोपे तेजें । जरी हारपे हें दुजें ॥२७॥ (ra) लकार लाविला । असतां नसतां चि उगला ॥२८॥ (la) वासने चि धाडी । बंद खोड्या नाड्या बेडी ॥२९॥ (va) सरतें न कळे । काय झांकियेले डोळे ॥३०॥ (sa) खंती ते न धरा । होणें गाढव कुतरा ॥३१॥ (kha-?) सायासाच्या जोडी । पिके काढियेल्या पेडी ॥३२॥ (sa-?) हातीं हित आहे । परि न करिसी पाहें ॥३३॥ (ha) अळंकार लेणें । ल्या रे तुळसीमुद्राभूषणें ॥३४॥ (aḷa) ख्याति केली विष्णुदासीं । तुका म्हणे पाहा कैसी ॥३५॥ (kṣa)
Literal translation
What it means
★ A REMARKABLE 35-VERSE ĒKĀKHAḌĪ ABHANG ★ — the entire Marathi alphabet as bhakti-pedagogy.
This 35-verse-abecedarian-composition is one of-the-most-virtuosic-formal-compositions in-Tukārām's-corpus. Each verse begins with a successive consonant of the Marathi alphabet, instructing the jīva-on-some-aspect-of-bhakti-dharma. The form combines:
- mnemonic-pedagogy — the alphabetical-sequence aids-memorization
- literary-virtuosity — the poet fits-bhakti-content to-the-constraint-of-the-letter
- completeness-symbolism — A-to-Kṣa signals the comprehensiveness-of-the-teaching
Closing mudra: khyāti kēlī Viṣṇu-dāsīm — Tukā mhaṇē pāhā kaisī — the renown was made by Viṣṇu-dāsas — Tukā says, see how. Uses the Viṣṇu-dāsa signature (cf. 2169) rather than the usual Tukā mhaṇē.
The teaching-sequence moves through: take-the-Lord's-side, remember-Paṇḍharī's-Deva, drumbeat-the-Name, escape-the-cycle, abandon-tṛṣṇā, hold-feet-in-chitta, beware-many-fads, all-pass-through-Viṭhṭhal, dayā-vs-ahankāra, wealth-vs-family-service, the-Name-is-true-bhāgya, para-upakāra-spend-strength, Govinda-Govinda-in-speech, no-future-postponement-of-bhajana, fame-and-honor-come-through-Nārāyaṇa, vāsanā-binds, hita-is-in-hand-but-you-don't-do-it, wear-tulsī-mudrā-ornaments, the-Viṣṇu-dāsas-make-the-renown.
[T]
For someone today
For today: ★ the entire 35-verse alphabetical-abecedarian abhang ★ — each-letter teaching-a-bhakti-step. The total-pedagogy: take-Lord's-side, drumbeat-Name, escape-cycle, abandon-tṛṣṇā, hold-feet-in-chitta, dayā-not-ahankāra, Name-is-bhāgya, para-upakāra, never-postpone-bhajana, fame-comes-through-Nārāyaṇa, hita-is-in-hand — wear-tulsī-mudrā. Tuka says — the renown was made by Viṣṇu-dāsas — see how.
Where this applies
- ★ 35-verse-alphabetical-abecedarian bhakti-pedagogy. ★
- Closing-mudra: Viṣṇu-dāsīm-khyāti-kēlī-Tukā-mhaṇē-pāhā-kaisī.