Abhanga 4230
Once a place or practice truly meets the deepest longing inside you, nothing else compares, and leaving it behind becomes an ache that pulls you back again and again.
The verse
जो या गेला पंढरपुरा । आणीक यात्रा न मानी तो ॥१॥
सुलभ माय पंढरिराणा । पुरवी खुणा अंतरींच्या ॥ध्रु.॥
जन्मांतरिंच्या पुण्यरासी । वारी त्यासी पंढरी ॥२॥
बाहेर येतां प्राण फुटे । रडें दाटे गहिवरें ॥३॥
दधिमंगळभोजन सारा । म्हणती करा मुरडींव ॥४॥
मागुता हा पाहों ठाव । पंढरिराव दर्शनें ॥५॥
तुका म्हणे भूवैकुंठ । वाळुवंट भींवरा ॥६॥
Literal translation
V1: Whoever has gone to Paṇḍharapura counts no other yātrā V2 (dhrva): Sulabha māy Paṇḍharī-rāṇa fulfills khūṇa of antara V3: Past-janma puṇya-rāśi → vārī to Paṇḍharī V4: Coming-out, prāṇa breaks; weep, overwhelmed with tears V5: Eat dadhi-mangaḷa-bhōjana — (people) say come-back V6: Let me see this place once more — Paṇḍharī-rāva darśana V7 (close): Tukā says: bhū-vaikuṇṭha — vāḷuvamṭa of Bhīmvarā
What it means
A canonical 6-verse Paṇḍharī-pilgrimage text. The vārī-experience-and-return-grief; identification of-Paṇḍharī-as bhū-Vaikuṇṭha; emotional-pull of-return-visit.
For someone today
Tukaram paints a portrait of what it feels like to go on pilgrimage to Pandharpur. Once you have been there, no other pilgrimage seems to compare, because this easy, motherly deity meets the deepest longing inside you. He says it takes accumulated merit from past lives to even receive the calling of the vari. Leaving is almost unbearable, your breath catches and tears well up, and even as people share the festive parting meal and tell you to come back, all you want is one more glimpse. For Tukaram, this place is heaven on earth, right there on the sandy banks of the river. The lesson is about the pull of a place or practice that answers something deep in you, and the ache of having to leave it behind.
मराठी: तुकाराम पंढरपूरच्या वारीचा अनुभव किती खोल असतो हे इथे चित्रित करतात. एकदा तिथे जाऊन आल्यावर दुसरी कोणतीही यात्रा तितकीशी वाटत नाही, कारण ही सुलभ, मायेची देवता अंतरीच्या खोल ओढीलाच स्पर्श करते. ते म्हणतात की वारीची हाक ऐकू येण्यासाठीही मागच्या जन्मांतले पुण्य लागते. तिथून निघताना जीव कासावीस होतो, श्वास अडखळतो आणि डोळ्यांत पाणी येते, आणि लोक निरोपाचे जेवण करत परत येण्याचा आग्रह करत असतानाही मन एकदाच पुन्हा दर्शन घ्यावे असे तळमळते. तुकारामांसाठी हे ठिकाण म्हणजे पृथ्वीवरचा वैकुंठच आहे, भीमेच्या वाळवंटावर वसलेला. जी जागा किंवा साधना अंतरातल्या खोल ओढीला उत्तर देते तिची ओढ आणि तिला सोडून जाण्याची वेदना हाच यातील बोध आहे.
Where this applies
- Canonical 6-verse Paṇḍharī-pilgrimage text
- Bhū-vaikuṇṭha = vāḷuvamṭa-of-Bhīvarā canonical
- Companion to 3036 (Paṇḍharī-jā-rē-samsāra)