Abhanga 3409
Mere closeness to something good does not transform you, ask instead to be truly touched and changed by it, the way iron is changed by the philosopher's stone.
The verse
मातेची अवस्था काय जाणे बाळ । तिसी तों सकळ चिंता त्याची ॥१॥
ऐसें परस्परें आहे चि विचारा । भोपळ्याचा तारा दगडासी ॥ध्रु.॥
भुजंग पोटाळी चंदनाचें अंग । निवे परि संग नव्हे तैसा ॥२॥
तुका म्हणे करा परिसाचे परी । मज ठेवा सरी लोखंडाचे ॥३॥
Literal translation
Baby-doesn't-know-mother's-avasthā — all-chintā-hers. Mutual-relation — like-bhōpaḷā-tied-to-dagaḍa. Bhujanga-embraces-chandana — cools, but-sanga-doesn't-become-like. Tukā: do-as-pāris — keep-me-on-par-with-iron.
What it means
A 3-verse multi-image text. The bhujanga (snake) wraps around chandana and gets cooled but doesn't become chandana. Tukā's closing prayer: do-as-pāris with me, since pāris turns iron itself into gold by mere touch — make me at-least-iron, even if-not-gold.
For someone today
Tukaram notices how a child has no idea of everything its mother worries about on its behalf, showing how uneven real relationships often are. He compares this imbalance to a gourd tied to a stone, two things bound together but pulling in completely different directions. He adds that a snake can coil around sandalwood and feel cooled by it, yet the snake never actually becomes sandalwood itself, closeness alone does not transform you. So his final prayer is honest and humble, he does not ask to be turned to gold outright, only to be touched the way the legendary stone touches iron, and changed by that contact.
मराठी: तुकाराम लक्षात आणून देतात की बाळाला आईने त्याच्यासाठी किती काळजी वाहिली आहे याची कल्पनाही नसते, हे दाखवते की खरी नाती किती असमतोल असू शकतात. या असमतोलाची तुलना ते दोरीने दगडाला बांधलेल्या भोपळ्याशी करतात, दोन गोष्टी एकत्र बांधलेल्या पण वेगवेगळ्या दिशेने ओढणाऱ्या. ते पुढे सांगतात, साप चंदनाला विळखा घालतो आणि त्यामुळे शीतल होतो, पण साप कधीच चंदन बनत नाही, केवळ जवळीक तुम्हाला बदलत नाही. म्हणून त्यांची शेवटची प्रार्थना प्रामाणिक आणि नम्र आहे, ते थेट सोने बनण्याची मागणी करत नाहीत, फक्त पारसमण्याने लोखंडाला जसा स्पर्श होतो तसा स्पर्श मागतात, आणि त्या स्पर्शाने बदलले जाण्याची इच्छा करतात.
Where this applies
- Tukārām's do-as-pāris; bhujanga-chandana canonical
- Companion to other pāris-iron-gold images (3291, 3322)