Abhanga 4500
Tukaram teaches through the gopis that every relationship is ultimately the same one divine reality, and true devotion draws the heart as naturally and irresistibly as a bee is drawn to a flower's fragrance.
The verse
गोविंद भ्रतार गोविंद मुळहारी । नामें भेद परि एक चि तो ॥१॥
[...]
खेळतों ते आम्हीं नव्हों नारीनर । म्हणोनि विकार नाहीं तयां ॥१५॥
तया ठावें आहे आम्ही अवघीं एक । म्हणोनि निःशंक खेळतील ॥१६॥
[...]
एकविध सुख घेती नित्य बाळा । भ्रमर परिमळालागीं तैशा ॥२७॥
तैसा त्यांचा भाव घेतला त्यांपरी । तुका म्हणे हरि बाळलीला ॥२८॥
Literal translation
A long 28-verse extended-narrative continuing-the-gopikā-thread. Key claims: all the names of relations (bhratāra-husband, māhera-house, etc.) refer-to-one-Govinda; the worldly-play is false-show; we-are-not-women-or-men so-no-vikāra; we-know-we-are-all-one — therefore play-fearlessly; we don't-hear-the-laughter-of-the-world; Hari-sits-in-chitti; even mother-father can't-take-him-out; jāgrti-and-svapna become-one. Like-bee-after-fragrance, their-bhāva was-taken. Tukā: Hari's bāla-līlā.
What it means
A canonical extended non-dual-bhakti narrative through-the-gopikā-voice. The 28 verses develop the claim all-samsāra-relations are-the-One-Govinda, we-are-not-male-female-categories, the-world's-play is-false-show, the-bhakta-becomes-like-a-bee-following-fragrance. The longest-single-abhang-explanation of bhakti-non-duality through gopikā-experience.
For someone today
In this long gopi narrative, Tukaram makes a bold spiritual claim, that every relationship in life, husband, family, home, is ultimately just a different name for the same one divine reality, Govinda. The ordinary comings and goings of daily social life are called a kind of performance, a show kept up for other people, while what actually matters happens inwardly and returns to that same One. The gopis realize they are not defined by being simply woman or man, so they can play and live freely without shame or fear, unbothered by outside judgment because their hearts are already anchored in Hari, even while asleep, so that waking and dreaming become one continuous experience of him. Tukaram compares their devotion to a bee following the scent of a flower, drawn irresistibly and without calculation toward what it truly loves.
मराठी: या दीर्घ गोपी-कथेत तुकाराम एक ठाम आध्यात्मिक दावा करतात, की आयुष्यातील प्रत्येक नाते, पती, कुटुंब, घर, हे शेवटी त्याच एका दिव्य सत्याचे, गोविंदाचे, वेगवेगळे नाव आहे. रोजच्या सामाजिक जीवनातील येणे-जाणे हे एक प्रकारचे नाटक, इतरांसाठी टिकवलेला देखावा मानले जाते, तर खरे काय घडते ते आतून घडते आणि त्याच एका तत्त्वाकडे परत जाते. गोपींना जाणवते की त्या केवळ स्त्री किंवा पुरुष या व्याख्येत बंदिस्त नाहीत, त्यामुळे त्या लाज किंवा भीतीशिवाय मुक्तपणे खेळू आणि जगू शकतात, बाहेरच्या न्यायाची पर्वा न करता, कारण त्यांचे मन आधीच हरीत स्थिरावलेले असते, अगदी झोपेतही, त्यामुळे जागृती आणि स्वप्न ही एकाच हरी-अनुभवाची दोन रूपे बनतात. तुकाराम त्यांच्या भक्तीची तुलना फुलाच्या सुगंधाच्या मागे जाणाऱ्या भ्रमराशी करतात, जो कोणताही हिशोब न करता, अनावर ओढीने आपल्या खऱ्या प्रिय गोष्टीकडे खेचला जातो.
Where this applies
- Extended Krṣṇa-gopikā cluster
- 28-verse canonical all-relations-are-one-Lord text
- Bhramara-after-parimaḷa canonical-image of bhakti-following